Arxiv
20 Fevral 2020, 09:09 | ÖLKƏ
“Ermənistanlıyam”, “Qərbi Azərbaycanlıyam”, “Gürcüstanlıyam” deməyin – SƏBƏB

Bəzən bilmədən elə sözlər, ifadələr işlədirik ki, onlar fikir çaşqınlığına səbəb olur. Bu sözlər həssas məsələlərlə bağlı olanda ikiqat narahatlıq doğurur.

 

Məsələn, əsli Qərbi Azərbaycandan olan birinə haralısan sualını verəndə cavab ermənistanlı olur. Ya da İrəvan əvəzinə, Yerevan işlədilir.

 

Niyə Ermənistanlı əvəzinə Göyçəli, Zəngəzurlu, Dərələyəzli deyilmir. Niyə Gürcüstanlıyam əvəzinə, Borçalılıyam deyilmir.

 

Tarixin o tayında olmayan Ermənistan, Yerevan sözlərini niyə oturuşdururuq?

 

Mövzu ilə bağlı Modern.az-a danışan politoloq Zərdüşt Əlizadə deyir ki, mənfi mənada işlənən sözlərin zamanla dəyişməsi normal haldır:

 

 

“Zaman keçdikcə sözlərin mənası, məna tutumu dəyişir. Rus, ingilis dillərində də bəzi sözlər mənfi çalarlı olur. Sonra mənfi çalar gedir, onun yerinə müsbət çalar gəlir.

 

Məsələn, qərbi azərbaycanlılar haqqında “yeraz” sözünü ilk dəfə mərhum akademik Ziya Bünyadov1988-ci ildə mitinqdə işlətmişdi. O zaman bunu Yerevan azərbaycanlıları kimi təqdim etmişdi və mənfi çalarda işlətmişdi. Nəzərdə tutulmuşdu ki, bunların hamısı kənd əhlidir, siyasi savadları yoxdur, ictimai mövqeləri qeyri-müəyyəndir.

 

İndi cəmiyyətin inkişaf yolu ona gətirdi ki, əslən Qərbi Azərbaycandan olan azərbaycanlıların böyük əksəriyyəti indi hakimiyyətdə, vəzifədə, parlamentdədir. Vaxtilə mənfi çalarla işlədilən “yeraz” sözü indi fəxrlə bir imtiyaz kimi səsləndirilir.

 

Cənubi azərbaycanlılara gələndə, vaxtilə onlara “həmşəri” deyirdilər.

 

Oktyabr inqilabından əvvəl İranda kasıbçılıq idi, onlar gəlib, Bakıda hambal işləyirdilər, neft mədənlərində ən təhlükəli işlərdə ən aşağı qiymətə muzdlu çalışırdılar və qayıdıb, İrandakı ailələrini dolandırırdılar.

 

Amma sonradan o həmşərilər indiki Azərbaycan cəmiyyətində oturuşdular, oxudular. Məsələn, heç kim ağlına gətirməz ki, akademik Şəfayət Mehdiyev, həmşəridir. Yəni, həmşəri sözünün də mənası dəyişməyə başladı.

 

Azərbaycanda bir-iki siyasi fırıldaqçıdan başqa heç kəs qərbi azərbaycanlıların öz yurdlarına qayıtması, Ermənistanda yaşamasını real hesab etmir.

 

İndi ermənilərin əsas məqsədi odur ki, bizi inandırsınlar ki, Qarabağ Ermənistanındır və qaytarılması da real deyil. Bunun üçün işləyirlər, psixoloji fəndlərdən, təbliğat qəliblərindən istifadə edirlər”.

 

Tanınmış telejurnalist, filologiya elmlər doktoru Qulu Məhərrəmli isə bildirir ki, belə məsələlərə yazıda diqqət etsək, daha yaxşı olar:

 

 

“Danışıq dilinin öz təbiəti var. Amma yazılı dil müəyyən qaydalara söykənir. Məişət səviyyəsində sözləri qısaldırıq, necə rahatdır, elə danışırıq. Amma coğrafi adları olduğu kimi yazmalıyıq. Məsələn, bunun adı Ermənistandır, bunun adı Yerevandır, yaxud da İrəvandır.

 

Variantlar ola bilir. Bunda belə bir təhlükə görmürəm. Təhlükə həddən artıq çoxvariantlılığın olmasıdır, xüsusilə də yazıda.

 

Yazılış, tələffüz qaydaları ona görədir ki, biz dilin sistemini tənzimləyək. Əslində, dil özü-özünü tənzimləyir. Amma həm də qaydalar ondan ötrüdür ki, biz onlara əməl edək, bir-birimizi dəqiq, dürüst anlayaq”.

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Vətəndaşlara minimum əməkhaqqı məbləğində yardım edilməsi gözlənilir –  ÖZƏL 29 mart 2020, 19:04 Koronavirus dünya çempionunun karyerasına son qoydu 29 mart 2020, 19:02 “Bəzi universitetlər tələbələrlə bağlı özbaşına qərar çıxarıb” - ETİRAZ 29 mart 2020, 18:27 Dövlət Komitəsi Bərdədə arvadını öldürən ərin işini nəzarətə götürdü 29 mart 2020, 18:19 Koronavirusdan ölənlərin sayı 32 mini keçdi 29 mart 2020, 17:47 İspaniyada daha 546 şəxs virusdan öldü - Hökumət karantin rejimini sərtləşdirdi 29 mart 2020, 17:37 Azərbaycanda daha 27 şəxsdə koronavirus AŞKARLANDI 29 mart 2020, 17:22 Bakıda bəzi yeraltı keçidlərdə hərəkət məhdudlaşdırılıb 29 mart 2020, 17:15 Bibiheybət yolu bağlandı 29 mart 2020, 17:08 “Parisdə küçəyə hər dəfə çıxanda polisə izahat veririk” - Azərbaycanlı yazıçı 29 mart 2020, 17:02 Generallar Elçin Quliyev və Kəmaləddin Heydərov karantin bölgəsində - FOTOLAR 29 mart 2020, 16:57 Köçkünlərin müvəqqəti məskunlaşma yerləri dezinfeksiya olunur 29 mart 2020, 16:53 Komitə sədri Milli Məclisin videokonfransından DANIŞDI 29 mart 2020, 16:40 Polşadan gəlib Lerikdə karantinə alınan diaspor rəhbəri: “Hələlik test olunmamışıq” 29 mart 2020, 16:34 Bakının havası təmizlənib 29 mart 2020, 16:21 Biz birlikdə qalib gələcəyik 29 mart 2020, 16:18 Elə bilin ki, həbsdəyik, dözməliyik  – HAFİZ HACIYEVLƏ  #evdəqal SÖHBƏTİ 29 mart 2020, 16:01 “Azərsu” 8600 əməkdaşını məzuniyyətə GÖNDƏRDİ 29 mart 2020, 15:57 Yasamal İH-nin təşəbbüsü ilə #evdəqal videosu hazırlanıb 29 mart 2020, 15:52 İmmun sisteminizi gücləndirmək üçün bu həbləri için - Professordan MƏSLƏHƏT 29 mart 2020, 15:46 Nazirlik prokurorluğa müraciət etdi 29 mart 2020, 15:45 Bu imtahanlar da təxirə salındı 29 mart 2020, 15:35 “Koronavirus haqqında” Qanuna ehtiyac yoxdur – Komitə sədri 29 mart 2020, 15:32 Bakıda 5 əlavə xüsusi ekspres marşrut xətti təşkil edilir - FOTO 29 mart 2020, 15:27 Bakıda 25 yaşlı gənci maşınla vuraraq öldürən sürücü SAXLANILDI 29 mart 2020, 15:21 Birinci ledi virusa qalib gəldi 29 mart 2020, 15:18 WhatsApp” videoların yerləşdirilməsinə məhdudiyyət qoyur 29 mart 2020, 15:18 Koronavirus 11 aylıq körpəni öldürdü 29 mart 2020, 15:12 Azərbaycanda icra başçısının müavini koronavirusa yoluxdu 29 mart 2020, 15:09 Qızıl Aypara Cəmiyyətindən koronaviriusla bağlı nümunəvi ADDIM 29 mart 2020, 15:05 Prezident Şəfiqə Məmmədovaya orden verdi 29 mart 2020, 15:00 Naxçıvanda koronavirus  yoxdur - Rəsmi AÇIQLAMA 29 mart 2020, 14:53 Evdə bu əşyaları daha çox  təmiz saxlayın 29 mart 2020, 14:46 Koronavirusdan ölənlərin sayı 31 mini ötdü 29 mart 2020, 14:39 Milli Məclisdə ilk dəfə videokonfrans keçirildi 29 mart 2020, 14:32