Arxiv
15 mart 2020, 10:19 | MƏDƏNİYYƏT
Nə etməli, necə olmalıyıq? - Həkim-psixoloqun koronavirusla bağlı TÖVSİYƏSİ

Gülarə Rzayeva Uzmanlıq dərəcəsi üzrə təhsil alan gənc psixoloqdur. Bakı Dövlət Universitetinin psixologiya fakültəsini bitirib. Hazırda Türkiyə Cümhuriyyətinin İstanbul şəhərində “İstanbul Zaim Üniversitesi”ində  Uzmanlıq dərəcəsi üçün magistratura təhsili alır. Onun bu məqaləsinin aktuallığını nəzərə alaraq oxucularımıza təqdim edirik.

  
Xüsusilə, son 10 gündü təşvişə səbəb olan və hər keçən gün daha da artan COVID-19 virusunun səbəb olduğu psixoloji təzadları nəzərə alaraq, ən azından ətrafımdakı insanlara faydası ola biləcəyini düşündüyüm üçün bu haqda yazmağı özümə borc bildim. Ümumiyyətlə, müşahidələrimə görə, iki qisim insanların çoxluğunu görürəm:


1) Heç əhəmiyyət verməyənlər
2) Həddən artıq panika və təşvişə düşənlər

Hər iki hal da təhlükəlidir. Bəs nə etməli, necə olmalıyıq?

Əvvəla, heç cürə əhəmiyyət verməmək və bəzi gözlənilməli olan qaydaları pozmaq həm sizi, həm də ətrafınızdakıları təhlükəyə atar. Pandemiyanın varlığı və ciddiyyətini qəbul edib, müəyyən qaydalara sağlamlığınız üçün normal şəkildə riayət etməlisiniz.

Gələk əsas da dünən axşamdan sonra özünü daha qabarıq göstərən və mənim sahəmi daha çox əhatə edən ikinci tip insanlara... Hər gün müxtəlif informasiyalara məruz qaldıqları üçün insanlarda bu halların olması normaldır. Amma bu kimi hallar sizə və ətrafınıza zərər verməklə bərabər, həyat keyfiyyətinizi aşağı salmaqda və ən əsası bu müvəqqəti haldan sonra da sizdə fəsadların qalmasına səbəb olacaqdır.


Qısa və açıqlayıcı tərzdə yaranan təşvişi kontrolda tutmağın yollarına baxaq:


XƏSTƏLİYİ DÜZGÜN VƏ QISA ŞƏKİLDƏ BİR DƏFƏ ARAŞDIRIN
: Xəstəlik haqqında həqiqəti 2-3 düzgün və elmi mənbələrdən qısa şəkildə araşdıraraq nə olduğunu, hansı hallarda risk faktoru daşıdığını, digər xəstəliklərlə müqayisədə statistik göstəricilərini və qorunma yollarını öyrənin (bunlar sizə onun əslində düşündüyünüz kimi həddən artıq qorxulu olmadığını göstərəcək). Çünki insan daha çox məlumatı olmadığı, yalan məlumatlara və ya fərziyələrə sahib olduğu şeylərdən qorxar. Ona görə onu DÜZGÜN və QISA şəkildə araşdırmaq sizin üçün faydalı olacaq.


HƏDDƏN ARTIQ VƏ DAVAMLI İNFORMASİYADAN QAÇIN:
Hər hansı sosial şəbəkəyə daxil olduqda ilk qarşımıza çıxan şeylərin bu haqqda olduğundan bundan yaxa qurtarmağın çətin olduğu başa düşüləndi. Amma bir informasiyaya rəsmi olsun və ya olmasın müxtəlif xəbər və adi portallardan məruz qalmaq o şeylə bağlı təşvişin artmasına səbəb olur. Rəsmi və düzgün mənbələrə istinad edən yalnız bir xəbər portalını izləyin. Qeyri-rəsmi olan xəbərlər başda olmaqla bu haqqda olan digər portal, səs yazısı və videolara isə əhəmiyyət vermədən üzərindən keçin. Rəsmi açıqlamalara da həddən artıq təşvişə düşmədən hərfi-hərfinə bağlı qalmağa çalışın. Unutmayın ki heç kəs aclıqdan və ya dərmansızlıqdan təhlükə altında deyil.

SEVDİKLƏRİNİZLƏ DAİM ƏLAQƏDƏ QALIN: Sosial münasibətlərin aktivliyi və hislərin paylaşılması psixi qoruyuculuğunuz artırar, ruh yüksəkliyi verər, stresin azalmasına kömək edər. Bu baxımdan telefon, mesaj və sosial şəbəkələrdə sevdiklərinizlə hiss və qorxularınızı bölüşmək, bir-birinizə dəstək vermək sizə kömək olacaq. Bundan başqa gündəlik və digər mövzular haqqında söhbətlər, zarafatlar sizi bu mövzudan uzaqlaşmağa kömək edəcək.


UŞAQLARINIZI TƏŞVİŞƏ SALMAMAĞA XÜSUSİ DİQQƏT YETİRİN:
Suallarını düzgün və başa düşəcəkləri tərzdə yorulmadan cavablandırın. Onlara güvəndə olduqlarını hiss etdirin. Xəstəliklə bağlı xəbərlərdən və sosial şəbəkələrdən uzaq tutmağa çalışın. Onları gündəlik həyatda etdiyi fəaliyyətlərlə məşğul tutmağa çalışın (dərslərr, kitab oxumaq, oyun, filmlər və s). Bu uşaqla birlikdə sizin də hadisələrdən uzaqlaşaraq vaxt keçirməyinizə və daha yaxşı hiss etməyinizə kömək edəcək.


Gülarə Rzayeva,

həkim-psixoloq

15.03.2020.

 

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
ABŞ-da pandemiyaya yoluxanların sayı 300 minə çatır 4 Aprel 2020, 09:28 II Dünya Müharibəsindən salamat çıxan amerikalı virusa da qalib gəldi 4 Aprel 2020, 09:19 Heydər Əliyevlə dost olan Xalq şairi - VİDEO 4 Aprel 2020, 09:15 Tramp niyə maska taxmır? 4 Aprel 2020, 09:14 Neftçilikdən aktyorluğa keçən SƏNƏTKAR - FOTOLAR 4 Aprel 2020, 09:08 Çində koronavirus qurbanlarının xatirəsi yad edildi 4 Aprel 2020, 09:06 Tarixdə iz qoyanlar - “AzDrama”nı incidilərək tərk edən Xalq artisti - Hamımızın tanıdığı Simnar xan 4 Aprel 2020, 08:59 İngiltərə Premyer Liqası bu tarixdən bərpa olunacaq 4 Aprel 2020, 08:54 Koronavirus insandan heyvana keçdi 4 Aprel 2020, 01:20 KİV nümayəndələri üçün evdən çıxma icazəsi tələb edilməyəcək 4 Aprel 2020, 00:54 158 170 nəfərin evdən çıxma icazəsi TƏSDİQLƏNDİ 4 Aprel 2020, 00:36 Həkimin koronavirusun dərmanı ilə bağlı təklifi dünyanı silkələdi - VİDEO 4 Aprel 2020, 00:19 Koronavirusa virusa yoluxanların sayı daha 76 190 nəfər artıb - ÜST 4 Aprel 2020, 00:01 Fransada bir sutkada 588 nəfər koronavirusdan öldü 3 Aprel 2020, 23:45 Bu şəxslər karantin dövründə də avtomobillə sərbəst hərəkət edə biləcək 3 Aprel 2020, 23:29 20 yaşadək gənclərin də küçəyə çıxması qadağan edildi 3 Aprel 2020, 23:13 Maska qıtlığının səbəbi AÇIQLANDI 3 Aprel 2020, 22:54 "Azəriqaz"ın rəhbəri: "Kommunal məsələlər vaxtında öz həllini tapmalıdır" 3 Aprel 2020, 22:37 Onlayn əsasda Qoşulmama Hərəkatı Modeli Simulyasiya Təlimi təşkil ediləcək 3 Aprel 2020, 22:22 Yaxın günlərdə bank kreditləri ilə bağlı qərar AÇIQLANACAQ 3 Aprel 2020, 22:06 Baş Nazir karantin rejimi ilə bağlı qərarda dəyişiklik etdi 3 Aprel 2020, 21:37 “Biliklərin yaradılması və ötürülməsində universitetlərin inhisarçılığının sonu görünür” - Ədalət Muradov 3 Aprel 2020, 21:24 İtaliyada koronavirus qurbanlarının sayı 14 681-ə çatdı 3 Aprel 2020, 21:11 Azərbaycanda koronavirusa yoluxanlar bu rayonlardandır - SİYAHI 3 Aprel 2020, 20:47 Türkiyədə koronovirusdan bir gündə 69 nəfər öldü 3 Aprel 2020, 20:35 İranda koronavirusa yoluxanların sayı artır 3 Aprel 2020, 20:18 Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu onlayn rəsm müsabiqəsi keçirir 3 Aprel 2020, 20:03 ASAN Xidmət jurnalistlərə MÜRACİƏT ETDİ: Sui-istifadə hallarına yol verməyin! 3 Aprel 2020, 19:13 Tanınmış jurnalistə ağır itki üz verib 3 Aprel 2020, 18:36 “Azercell” təhlükəsizlik tədbirlərini gücləndirir 3 Aprel 2020, 18:18 Həkimlərin ailəsi necə qorunur? - Deputat: “Tibb işçilərinə ayrıca yer ayrılsın 3 Aprel 2020, 18:13 Aİ tibbi ləvazimatların idxalına vergiləri ləğv etdi 3 Aprel 2020, 18:05 Kamran Əliyev:Jurnalistin öz şəxsi maşını ilə işə getmələrinə məhdudiyyət yoxdur” 3 Aprel 2020, 17:59 Dolların MƏZƏNNƏSİ açıqlandı 3 Aprel 2020, 17:55 Fransa İtaliya və İspaniyaya göndərilən tibbi maskaları müsadirə etdi 3 Aprel 2020, 17:54