Arxiv
15 mart 2020, 10:19 | MƏDƏNİYYƏT
Nə etməli, necə olmalıyıq? - Həkim-psixoloqun koronavirusla bağlı TÖVSİYƏSİ

Gülarə Rzayeva Uzmanlıq dərəcəsi üzrə təhsil alan gənc psixoloqdur. Bakı Dövlət Universitetinin psixologiya fakültəsini bitirib. Hazırda Türkiyə Cümhuriyyətinin İstanbul şəhərində “İstanbul Zaim Üniversitesi”ində  Uzmanlıq dərəcəsi üçün magistratura təhsili alır. Onun bu məqaləsinin aktuallığını nəzərə alaraq oxucularımıza təqdim edirik.

  
Xüsusilə, son 10 gündü təşvişə səbəb olan və hər keçən gün daha da artan COVID-19 virusunun səbəb olduğu psixoloji təzadları nəzərə alaraq, ən azından ətrafımdakı insanlara faydası ola biləcəyini düşündüyüm üçün bu haqda yazmağı özümə borc bildim. Ümumiyyətlə, müşahidələrimə görə, iki qisim insanların çoxluğunu görürəm:


1) Heç əhəmiyyət verməyənlər
2) Həddən artıq panika və təşvişə düşənlər

Hər iki hal da təhlükəlidir. Bəs nə etməli, necə olmalıyıq?

Əvvəla, heç cürə əhəmiyyət verməmək və bəzi gözlənilməli olan qaydaları pozmaq həm sizi, həm də ətrafınızdakıları təhlükəyə atar. Pandemiyanın varlığı və ciddiyyətini qəbul edib, müəyyən qaydalara sağlamlığınız üçün normal şəkildə riayət etməlisiniz.

Gələk əsas da dünən axşamdan sonra özünü daha qabarıq göstərən və mənim sahəmi daha çox əhatə edən ikinci tip insanlara... Hər gün müxtəlif informasiyalara məruz qaldıqları üçün insanlarda bu halların olması normaldır. Amma bu kimi hallar sizə və ətrafınıza zərər verməklə bərabər, həyat keyfiyyətinizi aşağı salmaqda və ən əsası bu müvəqqəti haldan sonra da sizdə fəsadların qalmasına səbəb olacaqdır.


Qısa və açıqlayıcı tərzdə yaranan təşvişi kontrolda tutmağın yollarına baxaq:


XƏSTƏLİYİ DÜZGÜN VƏ QISA ŞƏKİLDƏ BİR DƏFƏ ARAŞDIRIN
: Xəstəlik haqqında həqiqəti 2-3 düzgün və elmi mənbələrdən qısa şəkildə araşdıraraq nə olduğunu, hansı hallarda risk faktoru daşıdığını, digər xəstəliklərlə müqayisədə statistik göstəricilərini və qorunma yollarını öyrənin (bunlar sizə onun əslində düşündüyünüz kimi həddən artıq qorxulu olmadığını göstərəcək). Çünki insan daha çox məlumatı olmadığı, yalan məlumatlara və ya fərziyələrə sahib olduğu şeylərdən qorxar. Ona görə onu DÜZGÜN və QISA şəkildə araşdırmaq sizin üçün faydalı olacaq.


HƏDDƏN ARTIQ VƏ DAVAMLI İNFORMASİYADAN QAÇIN:
Hər hansı sosial şəbəkəyə daxil olduqda ilk qarşımıza çıxan şeylərin bu haqqda olduğundan bundan yaxa qurtarmağın çətin olduğu başa düşüləndi. Amma bir informasiyaya rəsmi olsun və ya olmasın müxtəlif xəbər və adi portallardan məruz qalmaq o şeylə bağlı təşvişin artmasına səbəb olur. Rəsmi və düzgün mənbələrə istinad edən yalnız bir xəbər portalını izləyin. Qeyri-rəsmi olan xəbərlər başda olmaqla bu haqqda olan digər portal, səs yazısı və videolara isə əhəmiyyət vermədən üzərindən keçin. Rəsmi açıqlamalara da həddən artıq təşvişə düşmədən hərfi-hərfinə bağlı qalmağa çalışın. Unutmayın ki heç kəs aclıqdan və ya dərmansızlıqdan təhlükə altında deyil.

SEVDİKLƏRİNİZLƏ DAİM ƏLAQƏDƏ QALIN: Sosial münasibətlərin aktivliyi və hislərin paylaşılması psixi qoruyuculuğunuz artırar, ruh yüksəkliyi verər, stresin azalmasına kömək edər. Bu baxımdan telefon, mesaj və sosial şəbəkələrdə sevdiklərinizlə hiss və qorxularınızı bölüşmək, bir-birinizə dəstək vermək sizə kömək olacaq. Bundan başqa gündəlik və digər mövzular haqqında söhbətlər, zarafatlar sizi bu mövzudan uzaqlaşmağa kömək edəcək.


UŞAQLARINIZI TƏŞVİŞƏ SALMAMAĞA XÜSUSİ DİQQƏT YETİRİN:
Suallarını düzgün və başa düşəcəkləri tərzdə yorulmadan cavablandırın. Onlara güvəndə olduqlarını hiss etdirin. Xəstəliklə bağlı xəbərlərdən və sosial şəbəkələrdən uzaq tutmağa çalışın. Onları gündəlik həyatda etdiyi fəaliyyətlərlə məşğul tutmağa çalışın (dərslərr, kitab oxumaq, oyun, filmlər və s). Bu uşaqla birlikdə sizin də hadisələrdən uzaqlaşaraq vaxt keçirməyinizə və daha yaxşı hiss etməyinizə kömək edəcək.


Gülarə Rzayeva,

həkim-psixoloq

15.03.2020.

 

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Paşinyanın BBC-də biabır olduğu müsahibəsi Azərbaycan dilində - VİDEO 15 Avqust 2020, 18:00 Xaricdə daha bir azərbaycanlı koronavirusdan öldü 15 Avqust 2020, 17:52 Qazaxda təhlükəli top mərmisi tapıldı - FOTO 15 Avqust 2020, 17:43 Lerikdə 15 yaşlı qızla əlaqəyə görə daha bir şəxs həbs edildi 15 Avqust 2020, 17:34 Azərbaycanda aparılan testlərin sayı 826 mini keçdi 15 Avqust 2020, 17:25 Karantin qaydalarını pozan 86 sahibkara protokollar tərtib olundu 15 Avqust 2020, 17:17 Bakıda 550 küçə dezinfeksiya edildi - FOTO 15 Avqust 2020, 17:08 Azərbaycanda koronavirusa yoluxanların sayı azaldı - daha 2 nəfər öldü 15 Avqust 2020, 17:00 Ziyafət Əsgərov: “Azərbaycanın müstəqilliyi, suverenliyi və ərazi bütövlüyü prinsipinə hörmətlə yanaşılmalıdır” 15 Avqust 2020, 16:51 İlham Əliyev indoneziyalı həmkarını təbrik etdi 15 Avqust 2020, 16:43 Koronavirusdan sağalan Cavid Paşayev evə buraxıldı 15 Avqust 2020, 16:37 ÜST Misiri səhv testlərə görə tənqid etdi 15 Avqust 2020, 16:30 Polis velosipedçiləri cərimələdi 15 Avqust 2020, 16:23 Bərdədə dəhşətli qəza - sürücü ağır xəsarət aldı    15 Avqust 2020, 16:14 Azərbaycanda paralel xəstəliklərin ağırlaşmasından dünyasını dəyişən koronaviruslu XƏSTƏLƏR 15 Avqust 2020, 16:06 Barələrində cinayət işi başlanılan COVID-19 xəstələrinin sayı açıqlandı 15 Avqust 2020, 15:58 Paşinyan öz dili ilə ifşa olundu! - “Dünyanın gözü qarşısında biabırçı vəziyyətə düşdü” 15 Avqust 2020, 15:50 Qadın fermerlərə dəstək - FOTO 15 Avqust 2020, 15:42 Dini ayinlərin məscidlərdə keçirilməsi ral təhlükədir - QMİ-nin sədr müavini 15 Avqust 2020, 15:33 Abşeronda gizli fəaliyyət göstərən restoran aşkarlandı - Foto 15 Avqust 2020, 15:25 Körpünün üstündəki qəza tıxaca səbəb oldu - FOTO 15 Avqust 2020, 15:17 Bakıda özünü dənizə atan şəxs xilas edildi 15 Avqust 2020, 15:08 Baş Nazirdən icra başçılarına TAPŞIRIQ 15 Avqust 2020, 15:00 Putin və Lukaşenko Belarusdakı vəziyyəti müzakirə etdilər 15 Avqust 2020, 14:54 Gəncədə dezinfeksiya işləri davam etdirilir - FOTO 15 Avqust 2020, 14:48 İranda daha 161 nəfər koronavirusdan öldü 15 Avqust 2020, 14:40 “Paşinyan Livan ermənilərindən canlı şit kimi istifadə edir” - Azay Quliyev 15 Avqust 2020, 14:33 Anasını öldürmək istəyən gəncin məhkəməsi başlayır 15 Avqust 2020, 14:26 Mingəçevirdə yaşadığı ünvanı tərk edən koronavirus xəstəsi saxlanıldı 15 Avqust 2020, 14:19 Paşinyanın, onun simasında Ermənistanın növbəti mənəvi İFLASI   15 Avqust 2020, 14:11 Fransa Azərbaycanlıları Koordinasiya Şurasının yeni əlaqələndiricisi seçilib 15 Avqust 2020, 14:04 Ermənilərin Kəlbəcərdə saldığı yeni yaşayış evlərinin peyk görüntüləri yayıldı - FOTO 15 Avqust 2020, 13:56 Rusiyada koronavirusa qarşı dərman istehsalına başlandı 15 Avqust 2020, 13:51 Prezidentin köməkçisindən Paşinyanın BBC-yə müsahibəsində biabır olması ilə bağlı AÇIQLAMA 15 Avqust 2020, 13:48 İşə başlayan kafe-restoranlarda bu qaydalara əməl edilməlidir - FOTOLAR 15 Avqust 2020, 13:44