Arxiv
15 mart 2020, 10:19 | MƏDƏNİYYƏT
Nə etməli, necə olmalıyıq? - Həkim-psixoloqun koronavirusla bağlı TÖVSİYƏSİ

Gülarə Rzayeva Uzmanlıq dərəcəsi üzrə təhsil alan gənc psixoloqdur. Bakı Dövlət Universitetinin psixologiya fakültəsini bitirib. Hazırda Türkiyə Cümhuriyyətinin İstanbul şəhərində “İstanbul Zaim Üniversitesi”ində  Uzmanlıq dərəcəsi üçün magistratura təhsili alır. Onun bu məqaləsinin aktuallığını nəzərə alaraq oxucularımıza təqdim edirik.

  
Xüsusilə, son 10 gündü təşvişə səbəb olan və hər keçən gün daha da artan COVID-19 virusunun səbəb olduğu psixoloji təzadları nəzərə alaraq, ən azından ətrafımdakı insanlara faydası ola biləcəyini düşündüyüm üçün bu haqda yazmağı özümə borc bildim. Ümumiyyətlə, müşahidələrimə görə, iki qisim insanların çoxluğunu görürəm:


1) Heç əhəmiyyət verməyənlər
2) Həddən artıq panika və təşvişə düşənlər

Hər iki hal da təhlükəlidir. Bəs nə etməli, necə olmalıyıq?

Əvvəla, heç cürə əhəmiyyət verməmək və bəzi gözlənilməli olan qaydaları pozmaq həm sizi, həm də ətrafınızdakıları təhlükəyə atar. Pandemiyanın varlığı və ciddiyyətini qəbul edib, müəyyən qaydalara sağlamlığınız üçün normal şəkildə riayət etməlisiniz.

Gələk əsas da dünən axşamdan sonra özünü daha qabarıq göstərən və mənim sahəmi daha çox əhatə edən ikinci tip insanlara... Hər gün müxtəlif informasiyalara məruz qaldıqları üçün insanlarda bu halların olması normaldır. Amma bu kimi hallar sizə və ətrafınıza zərər verməklə bərabər, həyat keyfiyyətinizi aşağı salmaqda və ən əsası bu müvəqqəti haldan sonra da sizdə fəsadların qalmasına səbəb olacaqdır.


Qısa və açıqlayıcı tərzdə yaranan təşvişi kontrolda tutmağın yollarına baxaq:


XƏSTƏLİYİ DÜZGÜN VƏ QISA ŞƏKİLDƏ BİR DƏFƏ ARAŞDIRIN
: Xəstəlik haqqında həqiqəti 2-3 düzgün və elmi mənbələrdən qısa şəkildə araşdıraraq nə olduğunu, hansı hallarda risk faktoru daşıdığını, digər xəstəliklərlə müqayisədə statistik göstəricilərini və qorunma yollarını öyrənin (bunlar sizə onun əslində düşündüyünüz kimi həddən artıq qorxulu olmadığını göstərəcək). Çünki insan daha çox məlumatı olmadığı, yalan məlumatlara və ya fərziyələrə sahib olduğu şeylərdən qorxar. Ona görə onu DÜZGÜN və QISA şəkildə araşdırmaq sizin üçün faydalı olacaq.


HƏDDƏN ARTIQ VƏ DAVAMLI İNFORMASİYADAN QAÇIN:
Hər hansı sosial şəbəkəyə daxil olduqda ilk qarşımıza çıxan şeylərin bu haqqda olduğundan bundan yaxa qurtarmağın çətin olduğu başa düşüləndi. Amma bir informasiyaya rəsmi olsun və ya olmasın müxtəlif xəbər və adi portallardan məruz qalmaq o şeylə bağlı təşvişin artmasına səbəb olur. Rəsmi və düzgün mənbələrə istinad edən yalnız bir xəbər portalını izləyin. Qeyri-rəsmi olan xəbərlər başda olmaqla bu haqqda olan digər portal, səs yazısı və videolara isə əhəmiyyət vermədən üzərindən keçin. Rəsmi açıqlamalara da həddən artıq təşvişə düşmədən hərfi-hərfinə bağlı qalmağa çalışın. Unutmayın ki heç kəs aclıqdan və ya dərmansızlıqdan təhlükə altında deyil.

SEVDİKLƏRİNİZLƏ DAİM ƏLAQƏDƏ QALIN: Sosial münasibətlərin aktivliyi və hislərin paylaşılması psixi qoruyuculuğunuz artırar, ruh yüksəkliyi verər, stresin azalmasına kömək edər. Bu baxımdan telefon, mesaj və sosial şəbəkələrdə sevdiklərinizlə hiss və qorxularınızı bölüşmək, bir-birinizə dəstək vermək sizə kömək olacaq. Bundan başqa gündəlik və digər mövzular haqqında söhbətlər, zarafatlar sizi bu mövzudan uzaqlaşmağa kömək edəcək.


UŞAQLARINIZI TƏŞVİŞƏ SALMAMAĞA XÜSUSİ DİQQƏT YETİRİN:
Suallarını düzgün və başa düşəcəkləri tərzdə yorulmadan cavablandırın. Onlara güvəndə olduqlarını hiss etdirin. Xəstəliklə bağlı xəbərlərdən və sosial şəbəkələrdən uzaq tutmağa çalışın. Onları gündəlik həyatda etdiyi fəaliyyətlərlə məşğul tutmağa çalışın (dərslərr, kitab oxumaq, oyun, filmlər və s). Bu uşaqla birlikdə sizin də hadisələrdən uzaqlaşaraq vaxt keçirməyinizə və daha yaxşı hiss etməyinizə kömək edəcək.


Gülarə Rzayeva,

həkim-psixoloq

15.03.2020.

 

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Azərbaycanda yeni siyasi partiya yaradıldı 16 İyul 2020, 22:01 Süni tənəffüs cihazına qoşulan COVİD-19 xəstələrinin sayı artdı - STATİSTİKA 16 İyul 2020, 21:45 “Ermənistana təkcə döyüşdə deyil, beynəlxalq sahədə də ciddi zərbələr vurulur” - Azay Quliyev 16 İyul 2020, 21:31 159 Azərbaycan vətəndaşı Daşkənddən vətənə qayıdıb 16 İyul 2020, 21:18 Düşmənə məxsus kazarma məhv edildi - VİDEO 16 İyul 2020, 21:06 Raquf Orucovun həyat yoldaşı: “Polada “qardaşım” deyirdi...” 16 İyul 2020, 20:47 Təbrizdə Azərbaycana dəstək aksiyası - VİDEO 16 İyul 2020, 20:32 HHQ komandanı Hulusi Akarla görüşdü 16 İyul 2020, 20:16 Qubada iribuynuzlu heyvanları sel aparıb 16 İyul 2020, 20:07 İlham Əliyev və birinci xanım açılışda (YENİLƏNİB) - FOTO 16 İyul 2020, 20:00 Polad Bülbüloğlu rusiyalı nazir müavini ilə görüşdü 16 İyul 2020, 19:53 Konstitusiya Məhkəməsi Baş nazirin sorğusu əsasında qərar qəbul etdi 16 İyul 2020, 19:45 Azərbaycan diasporu Polşada ermənilərin təxribat cəhdini boşa çıxardı - FOTO   16 İyul 2020, 19:38 “XİN-də dövlətçiliyə bağlı insanlar irəli çəkilməlidir” - Tanınmış diplomat 16 İyul 2020, 19:31 Ceyhun Bayramov Xarici işlər naziri kimi ilk iclasa QATILDI 16 İyul 2020, 19:24 “Həm Azərbaycan, həm də Ermənistan tərəfi ilə işləyirik” - Mariya Zaxarova 16 İyul 2020, 19:17 “Azəriqaz” Ağdam kəndində qaz təchizatını bərpa etdi - Video 16 İyul 2020, 19:10 Xarici İşlər Nazirliyi məlumat YAYDI 16 İyul 2020, 19:02 Mövlud Çavuşoğlu Ceyhun Bayramovu  təbrik etdi 16 İyul 2020, 18:56 Azərbaycanın ən çox məhsul ixrac etdiyi ölkələr - SİYAHI 16 İyul 2020, 18:50 Gürcüstan azərbaycanlıları Azərbaycana dəstək aksiyası keçirirlər - FOTO 16 İyul 2020, 18:43 Polşada Azərbaycan Ordusuna dəstək - VİDEO 16 İyul 2020, 18:35 Hirkan Milli Parkında yanğın olub 16 İyul 2020, 18:27 AMEA-da yeni TƏYİNATLAR 16 İyul 2020, 18:20 Azərbaycan Müdafiə nazirinin müavini Türkiyəyə getdi 16 İyul 2020, 18:12 Səkkiz il övlad arzusunda olan şəhid gizirimizin qızı dünyaya gəldi 16 İyul 2020, 18:05 Milli Məclisə hücum edənlər SAXLANILDI - FOTO 16 İyul 2020, 17:58 Şəhid hərbçimiz dəfn olundu - FOTOLAR 16 İyul 2020, 17:52 “PUA-larımız üçün bədbəxt erməni kəndlisindən daha vacib hədəflər var” - Vaqif Dərgahlı 16 İyul 2020, 17:46 “Abituriyentlər üçün dərs vaxtı”nın sabahkı cədvəli AÇIQLANDI 16 İyul 2020, 17:40 Ordumuz daha bir şəhid verdi - FOTO 16 İyul 2020, 17:34 Dolların sabaha olan kursu açıqlandı 16 İyul 2020, 17:28 Fransa Azərbaycanlılarının Koordinasiya Şurası BƏYANAT yaydı 16 İyul 2020, 17:22 “Mənasız videokonfranslar keçirmək fikrində deyilik” - İlham Əliyev 16 İyul 2020, 17:17 Biz bu gün həm işğalçılara, həm də yerli xəyanətkarlara qarşı vuruşuruq 16 İyul 2020, 17:11