Arxiv
31 mart 2020, 13:41 | İQTİSADİYYAT
Yaxın iki ayda koronavirus lokallaşdırılmasa... - Dünya dəhşətli böhranla üz-üzə - PROQNOZ

Bu gün dünyada baş verən böhran 2008-2009, 2014-2015-ci illərdəki böhranlarla müqayisədə kökündən fərqlənir. Bunu Modern.az-a açıqlamasında iqtisadçı Natiq Cəfərli koronavirus pandemiyası ilə dünyanın yeni iqtisadi böhrana qədəm qoyması və bunun Azərbaycana təsirləri barədə danışarkən bildirib.

 

Budəfki böhranın izləri daha dərin olacaq

 

İqtisadçı deyib ki, 2008-2009-cu illər böhranı maliyyə bazarlarının böhranı idi:

“Onu tez bir zamanda aradan qaldırmaq mümkün oldu. Böyük dövlətlər və onların mərkəzi bankları, o cümlədən Federal Rezerv Sistemi (FES) 4 trilyon dollara yaxın vəsait xərcləyərək,  8-9 ay ərzində maliyyə böhranını aradan qaldırdılar. 2015-ci il böhranı isə dünyada neftin qiymətinin ucuzlaşması ilə nəticələndi və bu, neft ölkələrinə, o cümlədən də Azərbaycana mənfi təsirlərini göstərdi. Əslində nefti istehlak edən ölkələrə təsirləri çox pozitiv idi. Yəni xaricdən neft alan ölkələrin tədiyyə balansında müsbət nəticələr əldə olundu. Təkcə neft ölkələri bundan 2-3 il əziyyət çəkdi və sonradan neftin qiyməti sabitləşərək, 60 dollar dəhlizində qərarlaşdı. Bu gün baş verən böhran isə real sektorun böhranıdır. Obrazlı desək, dünya iqtisadiyyatının bir çox sahələri, xüsusilə də turizm, ictimai iaşə, xidmət, qeyri-ərzaq istehsalı və ticarətində dayanma-durma nöqtəsinə gəlib. Əvvəlki böhranlarla müqayisədə bu, daha ciddi böhran hesab olunur. Çünki real sektorun böhranı həm uzunmüddətli olur, həm də fəsadlarının aradan qaldırılması və iqtisadiyyatın toparlanması uzun zaman alır. Ona görə də dünya ölkələri, Federal Rezerv Sistemi, Amerika Birləşmiş Ştatları, Çin, Yaponiya ümumilikdə 12 trilyona yaxın təşviq paketi açıqlasalar da, dünyada gedən mənfi iqtisadi prosesləri durdura bilmirlər. Qiymətli kağılar bazarı çökür, aksiyalar ucuzlaşır, neftin qiyməti kəskin eniş edərək fantasik həddə çatıb”.


Koronavirus lokallaşdırılmasa...

 

Ekspertin proqnozlarına görə, yaxın iki ayda koronavirus pandemiyası lokallaşdırılmasa, nəzərəçarpacaq müsbət dəyişikliklər baş verməsə, dünya iqtisadiyyatında 10 faizədək daralma gözlənilir:


“Proses 2 aydan çox davam edərsə, dünya iqtisadiyyatının ikirəqəmli həddə qədər  çöküşü gündəmə gələ bilər. Bu isə milyonlarla iş yerlərinin itirilməsi, dünya əhalisinin kasıblaması deməkdir. Bir sözlə dünya iqtisadiyyatının toparlanması çox çətin olacaq. Virus nəzarət altına alınsa belə, insanların gözləntiləri başqa cür formalaşacaq, ən əsası turizm sektoru bir neçə ay özünə gələ bilmyəcək. Çünki virusla bağlı insanların davranış qaydalarında dəyişikliklərin olması gözlənilir”.

 

“Kommunal xidmətdə güzəştlər və birdəfəlik yardım edilməlidir”


N.Cəfərli qeyd edib ki, indiki böhranın Azərbayacana ikitərəfli təsirləri müşahidə edilir:

“Həm neft qiymələrinin kəskin ucuzlaşması ölkəyə daxil olan valyuta həcmini kifayət qədər aşağı salıb, həm də koronavirusla bağlı iş yerlərinin qapanması iqtisadiyyatı da dayanma nöqtəsinə gətirir. Bir neçə spesifik sahərlər istisna olmaqla, hamısı bağlanıb. Turizm, ictimai iaşə, xidmət sahələrində çalışan yüz minlələ insan qazancını itirir. Burada Azərbaycan ikitərəfli zərər görür. Neftlə bağlı gəlirlər azalır, tədiyyə balansına mənfi təsir göstərir, həm də yüz minlərlə iş yerinin qapadılması real iqtisadiyyatın çarxlarının dönməsinə maneə törədir. Azərbaycanda mart ayının rəsmi rəqəmləri hesablnarkən, bu tendensiyanı açıq görə bilcəyik. Amma proqnozlara görə, aprel ayının göstəriciləri daha da aşağı olacaq. Azərbaycan ÜDM-nin azalması, iş yerlərinin itirilməsi, işsizlər ordusu ilə qarşılaşacaq. Ölkə qarşısında ciddi çağırışlar var. Bununla yanaşı, statistik məlumatlarla da bağlı ciddi problemlər qalmaqdadır. Kölgə iqtisadiyyatının həcminin böyük olması, 100 minlərlə müqailəsiz iş yerlərinin mövcudluğu tez və effektiv qərarların verilməsini də gecikdirir. Əgər Azərbaycan dövləti birbaşa vətəndaşlara yardım etmək istəsə, o zaman qeydiyyatsız işləyənlərlə bağlı problemlər meydana çıxacaq, üstəgəl icarə müqavilələri rəsmiləşdirilməyib. Dəqiq statistikanın olmaması qərarların verilməsini də çətinləşdirir. Amma hər bir halda Azərbaycan əhalisinə ziyan dəydiyi düşünülərək, həm kommunal xidmətlərdə güzəştlər olmalıdır, həm də əhaliyə birdəfəlik yardım göstərilməlidir ki, insalar evdə qala bilsinlər”.

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Moskvada COVİD-19  qurbanlarının sayı 3 minə çatır 6 İyun 2020, 01:01 Türkiyə ordusu şəhid verdi 6 İyun 2020, 00:45 Naməlum şəxs insanlara atəş açdı: ölən və yaralanan var 6 İyun 2020, 00:34 Həftə sonu iki halda yaşayış yerini tərk etməyə İCAZƏ VERİLİR 6 İyun 2020, 00:27 Bu şəhərlərdə ərzaq mağazaları və apteklər də BAĞLANDI 6 İyun 2020, 00:19 Həftə sonu küçəyə çıxmağın aqibəti -1 aylıq həbs, 5 min manatadək cərimə 6 İyun 2020, 00:13 Bu qurumlar HƏFTƏ SONLARI da işləyəcək 6 İyun 2020, 00:06 4 şəhərdə 2 günlük sərt karantin rejimi QÜVVƏYƏ MİNDİ 6 İyun 2020, 00:00 Bakıda hündürmərtəbəli binada yanğın başlayıb 5 İyun 2020, 23:54 Hesablama Palatasının dövlət büdcəsinin icrası ilə bağlı rəyi açıqlandı 5 İyun 2020, 23:40 Müşfiqlə Dilbərin məhəbbət TARİXÇƏSİ 5 İyun 2020, 23:35 İlin ikinci Ay tutulması müşahidə olunur 5 İyun 2020, 23:06 Gəncədə dayı bacısı oğlu tərəfindən bıçaqlandı 5 İyun 2020, 22:53 Türkiyədə 5,2 bal gücündə zəlzələ oldu 5 İyun 2020, 22:40 Fransada koronavirus qurbanlarının sayı 30 minə çatır 5 İyun 2020, 22:24 Daha bir ölkədə məhdudiyyətlər aradan qaldırılır 5 İyun 2020, 22:09 Göyçayda axtarışda olan kişinin meyiti tapılıb - FOTO 5 İyun 2020, 21:51 İtaliyada koronavirusdan ölənlərin sayı 33 774 nəfərə çatıb 5 İyun 2020, 21:37 Azərbaycanda koronavirusla bağlı aparılan testlərin sayı açıqlandı - FOTO 5 İyun 2020, 21:24 Türkiyədə son sutkada daha 18 nəfər koronavirusdan öldü 5 İyun 2020, 21:11 Küləkli hava koronavirusa yoluxmanı artıra bilər - RƏY 5 İyun 2020, 20:57 Azərbaycanın bölgələrinə dolu düşdü 5 İyun 2020, 20:43 Kürdəmirdə kişi keçmiş arvadını bıçaqladı 5 İyun 2020, 20:28 Britaniyada COVID-19 qurbanlarının sayı 40 mini keçib 5 İyun 2020, 20:16 Bakı evdəqalma qadağasına hazırlaşarkən - FOTOLAR 5 İyun 2020, 20:02 Türkiyədə cümə namazı futbol meydançasında qılındı - VİDEO 5 İyun 2020, 20:00 Nissan 2 milyon avtomobilini geri çağırdı 5 İyun 2020, 19:30 Karantin qaydalarını pozan futbolçular CƏRİMƏLƏNDİ 5 İyun 2020, 19:20 Ermənistanda 100-dək polis koronavirusa yoluxdu 5 İyun 2020, 19:11 Rusiyanın Xalq artisti vəfat etdi 5 İyun 2020, 19:02 ABŞ səfirliyi viza verilməsinin bərpası məsələsini şərh etdi 5 İyun 2020, 18:53 Azərbaycanda koronavirusdan sağalanların sayı 3871 nəfərə çatdı 5 İyun 2020, 18:44 Bakıda yük maşını yandı 5 İyun 2020, 18:35 Bu günədək aparılan testlərin sayı AÇIQLANDI 5 İyun 2020, 18:26 "Nar"ın müştəri xidmətləri fəaliyyətini davam etdirəcək 5 İyun 2020, 18:17