Arxiv
10 İyun 2020, 11:58 | ANALİTİKA
Yeni anti-türk koalisiyası: Aralıq dənizi ölkələrinin “yeni Osmanlı” qorxusu - TƏHLİL

Türkiyənin Liviya və Suriya münaqişəsində aktiv iştirak etməsi, Kiprin yunan tərəfi ilə mübahisəli ərazidə təbii qaz yatağının istismarına başlamaq planları, Yaxın Şərq və Şimali Afrikada nüfuzunun artması anti-türk koalisiyasının yaranmasına səbəb olub. Yunanıstan, Kipr, İsrail, Birləşmiş Ərəb Əmirliyi Misirin başçılığı altında Türkiyə qorxusu altında sıx birləşiblər.

 

Bu ölkələrin Liviyadakı vətəndaş müharibəsində dəstəklədiyi qiyamçı general Hafiz Həftər və Suriuyadakı Bəşər Əsəd rejimi də koalisiyanın bir hissəsi sayılırlar. Belə kki, Hafiz Həftər Türkiyənin dəstəklədiyi Milli Birlik Hökumətinin rəhbəri Fayez əs-Saraca qarşı, Əsəd rejimi isə Suriya müxalifətinə qarşı silahlı mübarizə aparır.

Hələ 2019-cu ilin noyabrın 27-də Türkiyə Liviya Milli Birlik Hökuməti ilə Şərqi Aralıq dənizində sərhədlərin müəyyən olunması barədə memorandum imzaladılar. Bu memoradum Yunanıstan və Kipr rəhbərliyinin narazılığına səbəb oldu. Onlar həmin memorandumda dəniz sərhədlərinin və iqtisadi maraqlarının nəzərə alınmadığını iddia etmişdilər. Bu hadisə Aralıq dənizi hövzəsində ciddi siyasi və iqtisadi gücə çevrilmşi Türkiyəyə qarşı koalisiyanın yaradılmasına bəhanə oldu. Həmin koalisiyaya Misir, Yunanısran, Kiprlə yanaşı, İsrail, İordaniya, Fransa, İtaliya də daxil oldu.

Şərqi Avropa Ölkələri Qaz Forumu keçirən bu ölkələr sammitə Türkiyəni dəvət etməməklə, öz mövqelərini açıq-aşkar nümayiş etdirdilər.

 

Kipr, Yunanıstan və Misir müdafiə nazirləri birgə bəynaat verərək “Türkiyənin Kiprin iqtisadi zonasında qanunsuz fəaliyyət aparması, Yunanıstanın su və hava sərhədlərini pozmasını” pislədi.  

 

Bu proseslərdə Misirin iştirakı heç də təsadüfi deyil. Hazırda Misir-Türkiyə münasibətləri tarxinin ən aşağı nöqtəsinə enib. Hər şey 2013-cü ildə Misir prezidenti Məhəmməd Mursinin Baş Qəraragh rəisi Əbdülfəttah əs-Sisi tərəfindən devrilməsindən sonra başladı. Qanuni prezidentin devrilməsi, iqtidardakı “Müsəlman qardaşları” təşkilatının qadağan olunması Ankara ilə Qahirə arasında gərginliyin başlanğıcı oldu. AKP ideoloji yaxınlığı olduğu “Müsəlman qardaşları” təşkilatına qarşı repressiyaları qəti şəkildə pislədi.

 

Onsuz da soyuq olan Türkiyə-Misir hadisələri Liviya münaqişəsi fonunda daha da pisləşdi. 2019-cu ilin aprelində Liviya Milli Ordusu general Halif Həftərin başçılığı altında Livuya Milli Barış Hökumətinin nəzarətində olan paytaxt Tripoliyə hücum etdi və Misurata limanını bombaladı. Misurata limanı vasitəsilə Türkiyə Liviya hökumətinə ərzaq və silah yardımı göstərirdi. Rusiya və Fransanın da dəstək verdiyi geniş koalisiya general Hafiz Həftərə qələbə qazandıra bilmədi. Tripoli uğrunda döyüşlərdə darmadağın edilən Həftər qüvvələri Sirt şəhərinə qədər geri çəkildi. Fayez Ssarac hökumətinin qələbəsi həm də Türkiyənin ona qarşı birləşən koalisiya üzərində hərbi-diplomatik qələbəsi idi. Eyni zamanda vurğulanmalıdır ki, Türkiyənin Liviyaya dəstəyində onun yeganə müttəfiqləri Suriya müxalifəti və Qətər dövləti sayılır.

Bu birliyin Liviya vətəndaş müharibəsində dönüş yaradan qələbəsi böyük dövlətlərin Ankaranın Şimali Afrika və Şərqi Aralıq dənizi hövzəsindəki maraqları ilə hesablaşmağı tələb edir. Hadisələrə kənardan baxan ABŞ və Liviya Milli Orudusuna muzdlu döyüşçü vəı silah-sursatla yardım edən Rusiya Türkiyınin Liviya münaqişəsində müstəqil oyunçu rolunu istəməsə də, reallığı qəbul etməli olub. Liviyaya qoşun salacağını deyən Misir prezidenti Sisi də hədələrini sözdən əmələ çevirməyə tələsmir.

 

Baş verənlərə fərqli bucaq altında baxdıqda isə, Türkiyə-Liviua yaxınlaşmasını bəhanə edərək anti-türk koalisiyası quran ölkələrin Osmanlı İmperiyasının tərkibində olması faktorudur. Belə ki, Yunanıstan (1453-1821), Kipr (1571-1914), Misir (1517-1914), İsrail, İordaniya (1516-1917) əsrlər boyu Osmanlının tərkib hissəsi olublar. Yeri gəlmişəkn, Liviya da (1551-1911) Osmalı imperiyasının əyaləti olub. İtaliya təcavüzü nəticəsində Liviya itirilsə də, 100 il sonra Türkiyə regiona qayıdır. Və bu qayıdış yeri hökumətin razılığı ilə gerçəkləşir. Ola bilsin ki, Türkiyəyə qarşı onun tərkibində olmuş dövlətlərin hazırkı birliyi “yeni Osmanlı İmperiyasınının bərpa olunması qorxusu, tarixdən gələn psixoloji travmadır.

 

Son baş verən olaylar Türkiyənin istər Suriya, istərsə də Livuya münaqişlərində oyunun qaydalarını müəyyən edən əsas oyunçulardan biri olduğunu göstərir. Böyük dövlətlər isə Ərdoğan Türkiyəsinin regionun əsas geosiyasi oyunçularından birinə çevrilməsi faktı ilə hesablaşmaq qalır.

 

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Bölmələrimiz şəhər və rayonlarımıza atəş açan düşməni məhv edib - VİDEO 28 Oktyabr 2020, 19:07 Qəlbimizin çırpıntısı – Qarabağ 28 Oktyabr 2020, 19:04 Ədliyyə Nazirliyi nüfuzlu beynəlxalq təşkilatlara müraciətlər ünvanlayıb 28 Oktyabr 2020, 19:00 Ceyhun Bayramov və ABŞ Dövlət katibinin müavini ilə danışdı 28 Oktyabr 2020, 18:48 Ermənistan rəhbərliyi vicdanını itirmiş şəkildə hərəkət edir - Türkiyə XİN 28 Oktyabr 2020, 18:41 Bərdə qətliamının qurbanları – ADLAR 28 Oktyabr 2020, 18:36 Uşaq Evinə əvvəlcədən xəbərdarlıq etmədən baş çəkilib 28 Oktyabr 2020, 18:17 Dövlət Komitəsindən Azərbaycan diasporuna və dost xalqlara MÜRACİƏT 28 Oktyabr 2020, 18:10 Ön cəbhə ilə əlaqəsini kəsməyən Qusar - FOTO 28 Oktyabr 2020, 18:03 Türkiyə XİN-dən həmsədrlərə çağırış - Ermənistana reaksiya verin 28 Oktyabr 2020, 18:00 Dolların məzənnəsi sabit qaldı 28 Oktyabr 2020, 17:54 Azərbaycan Ordusu irəliləyir - VİDEO 28 Oktyabr 2020, 17:50 Pakistanın Azərbaycandakı səfiri Bərdə terrorundan YAZDI 28 Oktyabr 2020, 17:44 Türkiyədə Polad Həşimovun adı verilən parkın açılışı oldu - FOTO 28 Oktyabr 2020, 17:38 Ermənistan mülki insanları qətlə yetirməyə davam edir - Türkiyə Müdafiə Nazirliyi 28 Oktyabr 2020, 17:33 XİN Bərdənin vurulması ilə bağlı bəyanat yaydı 28 Oktyabr 2020, 17:30 “Ali Baş Komandanımızdan sülh istəyənlər Bərdədəki səhnəni görməlidirlər” - Zahid Oruc 28 Oktyabr 2020, 17:24 Azərbaycan 80 yaşlı erməniləri qoruyur, Ermənistan onlardan imtina edir 28 Oktyabr 2020, 17:18 Həftə sonları 8 şəhər və 13 rayonda ictimai nəqliyyat işləməyəcək - RƏSMİ 28 Oktyabr 2020, 17:12 Fransada türklər və ermənilər arasında DAVA 28 Oktyabr 2020, 17:06 Daha 1 şəhərə və 2 rayona giriş-çıxış BAĞLANIR 28 Oktyabr 2020, 17:00 Azərbaycanda xüsusi karantin rejimi dekabrın 1-dək UZADILDI 28 Oktyabr 2020, 16:55 Bərdədə 26 nəfər ölüb - Baş Prokurorluq 28 Oktyabr 2020, 16:49 “Qarabağda qırmızı xətt keçilsə, atamın oğlu da olsa, gözünə baxmaram” - Ərdoğan 28 Oktyabr 2020, 16:43 Astarada evi tərk edən koronavirus xəstəsi saxlanıldı 28 Oktyabr 2020, 16:37 Prezident daha 13 kəndin işğaldan azad olunduğunu xəbər verdi - SİYAHİ 28 Oktyabr 2020, 16:32 Ermənistanda vətəndaşların əmlakı ordu üçün müsadirə olunacaq 28 Oktyabr 2020, 16:27 Prezidentdən XƏBƏRDARLIQ - Bərdə sakinlərinin qisası yerdə qalmayacaq 28 Oktyabr 2020, 16:22 Azərbaycanda koronavirus: 988 yeni yoluxma, 11 ölüm 28 Oktyabr 2020, 16:20 Ermənistan Tərtəri Qrad-dan atəşə tutur - YENİLƏNİB  28 Oktyabr 2020, 16:20 Daxili Qoşunların hərbi qulluqçuları təcili Bərdəyə ezam olunublar 28 Oktyabr 2020, 16:17 Bərdədə həlak olanlardan biri FHN-in əməkdaşıdır 28 Oktyabr 2020, 16:14 Baş Prokurorluq: Bərdədə ölənlərin sayı 21-ə yüksəldi - YENİLƏNİB 28 Oktyabr 2020, 16:10 "Prezidentimiz dünya miqyasında Azərbaycanın informasiya savaşının da şəksiz sərkərdəsidir"   28 Oktyabr 2020, 16:08 Azad olunmuş rayonlarda öncə təhsil ocaqları bərpa ediləcək - Şahlar Əsgərov 28 Oktyabr 2020, 16:03