Arxiv
16 Dekabr 2020, 21:07 | ƏDƏBİYYAT
Gedənin qalan YERİ

(RAMİZ KƏRƏMLİ VAXTIN YAZILMAYAN YAZISI)


Arzular uçan quşların qanadlarında, bədöy atların külək qovan yalmanlarında, insanın içini gəmirən dərdlərində boy göstərə bilmirsə, sən o quşlara qoşula bilmədiyinə heyifsilənəcəksən, əlin heç yana çatmayanda. Daha gözləmə, o quşun dönməyini, o atın küləklənməyini, könlünün dərdləri yenməyini...


Elə bil olacaqlar üç il əvvəldən agah imiş. Yazını necə başlayacağımı, bu ağrını hansı yöndən çözəcəyimi fikirləşirdim ki, Mark xatırlatdı , bu şeirlə başla, bu günün şeiridir, nə olsun üç il əvvəl yazmışsan...


BİZİM GƏLDİYİMİZ

Ramiz Kərəmə

Ağzı süd qoxulu düşdük yollara,

Önümüzə düşən səhər deyilmiş.

Başa sığal çəkib, uğur diləyən

Əl başqa əl imiş, sağ əl deyilmiş.

 

Dönməyə qoymadı elin qınağı;

Şəhərli olmağı neylərdik axı?!

Mirvari yetirməz balıqqulağı,--

Hər gözə görünən gövhər deyilmiş.

 

Yol gəlir sonuncu nəğməmiz Quda,

Çilik-çilik olur şəklimiz suda...

Nə gözəl uyuyur Abbas quyuda,

Sanasan içdiyi zəhər deyilmiş.

 

Geysək də ayağa dəmirdən çarıq,

Adlaya bilmədik ucaydı barı...

Olardıq zamanın Koroğluları,--

Mindiyimiz yabı kəhər deyilmiş.

 

Osman, yol üstündə yükdü əyilən,

Daha nə xeyri var, söylən, gileylən.

Adına qosqoca şəhər deyilən

Arzulardan baxan şəhər deyilmiş.

14 dekabr 2017.


Mən Ramizlə nə vaxt tanış olmuşdum. 1977--ci il sentyabrın ilk günü idi. Kənddən dönüb gözəl şair Musa Ələkbərli ilə görüşməyə getmişdim. Söhbət əsnasında dedi ki,mənim əmioğlum da Sizin fakültəyə qəbul olub, qalmağa yeri yoxdur. Onu yataqxanaya düzəltmək olarmı?  Ona görə belə deyirdi ki, birinci kursa qəbul olanların yataqxanada qalmasında çətinliklər vardı. Əvvəl Ramizi tapdım, yataqxanaya göndəriş aldıq, Dərnəgüldəki 4 N-li yataqxananın komendatının yanına gedib, Ramizin mənimlə qalmasını xahiş etdik. Və bir il bir otaqda qaldıq. Bir fakültədə oxuyurduq, bir kurs fərqlə, ikimiz də şeir havasına uçurduq, ikimiz də dağ havasından qopub gəlmişdik. Hələ qanadları kövrək kəpənəklər idik, ya toz olacaqdıq, ya zər səpə- səpə yaşayacaqdıq.


Mən 1980- ci ildə, Ramiz 1981- də institutu bitirdik. Buna qədər müxtəlif mətbu orqanlarda şeirlərimiz dərc edilmiş, rəğbətlə qarşılanmışdı. Mən İmişlidə işləyirdim, şoran torpaqlar, uçsuz—bucaqsız pambıq tarlaları, ikinci plana keçmiş təhsil... Hamı pambıqla nəfəs alırdı. Eşitdim ki, Ramiz Saatlıya təyinat alıb,Novruzlu kəndində işləyir. Elə orada da evləndi. Bir zarafat şeiri yazdım eşidəndə:


Novruzluda Ramiz adlı bir şair,

Kənd yolunu ürəyinə dolayır...

Eşq ömrünü Novruzlaşıb yaşayır,

Pambıq yığan Qəndabını arayır...


Və beləcə, şeirlərimizi jurnal, qəzetlərdən oxuya—oxuya yaşayırdıq. Bir almanaxda –“Yaşıl budaqlar”da (1987) bir yerdə çap olunmuşduq.


Deyəsən, 2006-cı il idi. “Azərbaycan” junalında işləyən şair dostum Qəşəm Nəcəfzadə zəng eləmişdi. Salam-kalamdan sonra:


--Ramiz Kərəmi tanıyısanmı? --dedi.

--Tanıyıram, qədimi dostluğumuz var, nəydi ki?

--Məndən telefon nömrəni istədi, verimmi?

-- Gec olar, Ramizin nömrəsini mənə ver.


Elə o gün Ramizə zəng elədim. Vaxt təyin eləyib şəhərdə görüşdük. İllərin uzaqlığığnı yaxın elədik. Bir- birimizə kitablarımızı verdik, evlərimizdə olduq. Biz ayrılanda 19 yaşlı yeniyetmə idi, indi həmin təmizliyi saxlayan ağır təbiətli “illər yorğununu” görürdüm. Şeirlərimizi “Azərbaycan”, “Ulduz” yurnallarına birlikdə aparırdıq. Hamı xətrini çox istəyirdi.


Bir dəfə zəng elədi ki, qağa, sənin bir şeirinə şeir yazmışam, inciməsən kitabımda verərəm.- Niyə inciyirəm, fəxr eləyərəm, - dedim.


Mənim şeirim 2011-ci ildə çıxan “Sənə sarı yol gəlirəm” kitabımdan idi: adı “Yeriyər”...


Hərənin öz addımları,

Hərə bir cürə yeriyər.

Bu şəhərin adamları

İzə, ləpirə yeriyər.

 

Yuxulayan, eh, nə qədər,

Yuxularsan öynə gedər...

Eləsi var göynən gedər,

Eləsi yerə yeriyər.

 

Yeriyərlər arxayınca,

Bir sürünün arxacınca.

Onun, bunun arxasınca

Düşər təsirə yeriyər.

 

Sıyrılar ev-eşiyindən,

Keçər iynə deşiyindən.

Qədəm açar beşiyindən

Bir dar qəbirə yeriyər.


Ramizin şeiri “Hərlənir” idi.  2015-ci ildə çıxan “Mən sözdən asıldım”kitabında çıxmışdı:


HƏRƏ BİR CÜRƏ HƏRLƏNİR

                           
Hərənin öz addımları,
Hərə bir cürə yeriyir.
(Osman Fərmanoğlu)

Hərə bir cürə yeriyir,

Hərə bir cürə hərlənir.

Hər adam öz qismətinin

Çəkdiyi yerə hərlənir.

 

Adam gördüm təpəri yox,

Süngülərin sipəri yox.

Aşıqlıqdan xəbəri yox,

Əlində cürə hərlənir.

 

Kimsə bəxti qaçaq düşüb,

Dalınca yalquzaq düşüb.

Kəsə yoldan uzaq düşüb,

Dağ keçir, dərə hərlənir.

 

Kimi kəpək—yel ağzında,

Kimi torpaq—bel ağzında.

Hamı qalıb sel ağzında,

Tapammır bərə hərlənir.

 

Tez-tez zəngləşirdik. Sonuncu dəfə kiçik oğlu Ormanın toyunda görüşdük.  Əməliyyat olunmuşdu, yaxşı danışa bilmirdi. 2018-ci ildə çıxan “Şər vaxtının duası” kitabımı verdim, yuyarıq,--dedi.


Sonra bu bəlalı pandemiya ortaya düşdü, “ay bu gün, ay sabah” görüşəriklə bir ildən artıq vaxt keçdi...


Və dünən—15 dekabr 2020—ci ildə ölüm xəbərini aldım.


Bir əziz dostu da itirdim. Gedənin yerində nə qalır? Evi qalır, ailəsi qalır.Uşaqları qalır, bir də yaşamadığı illər qalır. Şeirləri qalır. Ramiz son vaxtlar silsilə “Şəhid şeirləri” yazmışdı, yarımçıq ömürlərinə yana –yana. Amma bir arzulu şeiri də vardı:


Bir səhər durasan yuxun çin ola,

Adam baxıb görə yenə uşaqdı.

El-oba yığışıb köçüb yaylağa,

Atan da, anan da yanında sağdı.

 

Bacın su gətirir, nənən süd çalır,

Gedib qardaşların odun dalınca.

Arxaca yığırsan qoyun-quzunu,

Yurda axşam düşüb, qaş qaralınca.

 

Bir bulaq başında gözün yol çəkə,

Sinəndə bir sevgi tumurcuqlaya.

Bir qəfil çən gələ dərələr boyu,

Qara tellərində su muncuqlaya.

 

Çadırlar oxuya çadır nəğməsi,

Ağ yağış döydükcə alacıqları.

Uzanıb taxt üstə xəyallanasan,

Açasan, çözəsən “dolaşıqları”.

 

Açasan, çözəsən dolaşıqları,

Biləsən o qədim nəğmə nə sirmiş.

Biləsən gecələr ay işığını,

Ağaclar bu qədər niyə sevirmiş.

 

 

Bir səhər təzədən köç geri dönə,

Yenə qəribsəyə, kövrələ dağlar.

Bu da bir istəkdi danışdım bir az,

Hələ axşamdandı, səhərə çox var.-


Köç geri dönmədi, Ramiz Kərəm, sən gedən köçə qoşulub getdin…


”Mən sözdən asıldım” kitabında yazmışdın: “Mən yolçu olmadım. Yolçu həmişə yolda olar. Mən yolda hərdənbir göründüm… Hərdən elə yaşantılar olur ki,onları sözlə ifadə etməyincə əl çəkmir səndən…”.


Sən gedən köçdə yolçu oldun. Deyə bilmədiklərin qaldı səndən sonra… sirli, mübhəm…


16 dekabr 2020.

 

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Uşaq bağçaları da açılır? 18 Yanvar 2021, 11:32 Türkiyə-Azərbaycan birgə təlimləri Ermənistanı QORXUYA SALDI 18 Yanvar 2021, 11:27 Baş Prokurorluq insan alveri ilə bağlı videoçarx hazırladı 18 Yanvar 2021, 11:25 Südün tərkibi və bioloji xüsusiyyətləri - MƏQALƏ 18 Yanvar 2021, 11:22 Ağdamın Xıdırlı kəndi - VİDEO 18 Yanvar 2021, 11:18 İcra başçısı Şəhid məzarlarını ziyarət etdi - FOTO 18 Yanvar 2021, 11:13 Oqtay Şirəliyevə vaksin vuruldu - VİDEO 18 Yanvar 2021, 11:08 Qazax sakinindən silah və narkotik götürüldü - FOTOLAR 18 Yanvar 2021, 11:04 Vahid Əhmədov: “Möhtəkirlər yenə də əhalini çətin vəziyyətdə qoyacaqlar” 18 Yanvar 2021, 10:59 Vaksin vurduran şəxslərə COVID-19 pasportu VERİLƏCƏK 18 Yanvar 2021, 10:56 Cəbrayıl və Qubadlıda daha 3 erməni hərbçinin cəsədi TAPILDI 18 Yanvar 2021, 10:53 Nazirlik 20 Yanvarla bağlı müraciət etdi 18 Yanvar 2021, 10:49 Polietilen torbaların ishtehsalı və satışı bu tarixdən tam qadağan olunacaq   18 Yanvar 2021, 10:44 Şuşada beşmərtəbəli binada YANĞIN 18 Yanvar 2021, 10:38 Yol polisi vətəndaşalara müraciət etdi 18 Yanvar 2021, 10:33 Prokuror olmaq istəyənlərin nəzərinə 18 Yanvar 2021, 10:28 Postlardan 4 min maşın geri qaytarıldı 18 Yanvar 2021, 10:23 Müharibədən qayıdan jurnalist: “Mən də könüllü yazılmışdım, atam da...” - MÜSAHİBƏ 18 Yanvar 2021, 10:21 Bu ölkədə hərbçilər evdən xidmət aparacaq – MARAQLI 18 Yanvar 2021, 10:16 Daha bir tanınmış həkim vəfat - FOTO 18 Yanvar 2021, 10:10 Xəzan bilməyən fəsildir şair ömrü   18 Yanvar 2021, 10:05 Miqrasiya xidməti əcnəbilərə müraciət etdi 18 Yanvar 2021, 10:00 Qərb Navalnının saxlanılmasını pislədi – Yeni sanksiyalar hazırlanır 18 Yanvar 2021, 09:55 Azərbaycanda koronavirus peyvəndləri birinci onlara VURULACAQ 18 Yanvar 2021, 09:49 Cəbrayıl polisi Bakı sakinlərini narkotiklə tutdu 18 Yanvar 2021, 09:48 Hay sürüsünün növbəti uydurma əsərinə aid mülahizələr - II HİSSƏ 18 Yanvar 2021, 09:43 Türkiyədə zəlzələ baş verdi 18 Yanvar 2021, 09:38 30 ildə Qarabağı talayan xarici şirkətlər - ADLAR 18 Yanvar 2021, 09:32 Neft yenidən ucuzlaşdı 18 Yanvar 2021, 09:26 Deputatlar işə çıxdılar 18 Yanvar 2021, 09:20 Millimizin heyəti açıqlandı 18 Yanvar 2021, 09:15 Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 95 milyonu keçdi 18 Yanvar 2021, 09:09 ABŞ Ukraynaya növbəti hərbi yardım göndərib 18 Yanvar 2021, 09:06 Ermənistana yeni müdafiə naziri təyin olunub 18 Yanvar 2021, 09:00 Həftənin ilk iş günü üçün dolların MƏZƏNNƏSİ 18 Yanvar 2021, 08:15