Arxiv
3 May 2021, 12:47 | ANALİTİKA
Bolşeviklərin postsovet məkanına 100 il əvvəl miras qoyduğu ƏRAZİ MÜBAHİSƏLƏRİ

Tacikistan-Qırğızıstan sərhədində su mənbələrindən istifadə etmək üstündə yaşanan hərbi gərginlik bir daha keçmiş sovet respublikalarındakı ərazi mübahisələrini yada saldı.

 

Bolşeviklərin 1920-ci illərin əvvəllərində vətəndaş müharibəsində qalib gəldikdən sonra Rusiya imperiyasının periferiyalarında yerləşən müstəqil dövlətləri işğal etməsilə yerlərdə milli respublikalar arasında yeni sərhədlər cızmağa başlandı.


Sərhədləri müəyyənləşdirərkən bolşeviklər ərazilərdə yaşayan milli və etnik tərkibi deyil, iqtisadi faktoru əsas görürürdü. Bəzi hallarda isə tarix boyu imperiyaların əl atdığı “parçala, hökmranlıq et” prinsipi ilə gələcəkdə üzə çıxacaq süni münaqişə ocaqlarının əsasını qoyulurdu. 70 il aparılan bu siyasət nəticəsində keçmiş sovet respublikaları 1991-ci ildə Sovet İttifaqının süquta uğrayandan sonra qarşılıqlı milli və ərazi mübahisələri ilə üzləşdi. Beləliklə, totalitar kommunist rejiminin 1920-ci illərdə ərazi mübahisələri formasında qoyduğu “minalar” 70 il sonra partlamağa başladı.


Uzunluğu 630 kilometr olan Tacikistan-Qırğızıstan sərhədində 40-a qədər ayrı-ayrı mübahisəli sahə mövcuddur. Hələ 1920-ci illərdə müəyyənləşdirilmiş və yerlərdəki etnik, milli tərkibi nəzərə almayan sərhəd bölgüsü respublikalar müstəqillik əldə etdikdən sonra kəskinləşib.


Fərqanə vadisinin Qırğızıstana məxsus hissəsində Tacikistana məxsus 2 böyük anklavın (Vorux və Kalaça) olması da əlavə gərginlik faktorudur.

 
Hazırda keçmiş sovet respublikalarından Gürcüstanın Cənubi Osetiya, Abxaziya, Moldovanın Dnestryanı, Ukraynanın Donetsk və Luqansk kimi açıq hərbi toqquşma səviyyəsinə keçən və “dondurulmuş” sayılan ərazi münaqişlələri var.


Azərbaycan Ermənistanın işğal altında saxladığı Dağlıq Qarabağ və ətraf ərazilərin böyük qismini azad edərək, bu münaqişəni yaxın illərdə faktiki həll edəcək. Amma bu, postosovet məkanında bolşeviklərin əsasını qoyduğu süni münaqişənin həllinə dair yeganə uğurlu nümunə sayıla bilər.


Sovet İttifaqının yarandığı ilk illərdə əsası qoyulan və müstəqillik dövründə mübahisə doğuran ərazilər sırasında Gürcüstanın Azərbaycan ərazisində yerləşən "David Qareci" monastır kompleksinə iddiasını,  Rusiya Federasiyasının tərkibinə daxil olan İnquşetiyanın qonşu Şimali Osetiyanın Priqorodnı rayonuna iddiasını, həmçinin, Estoniyanın Rusiyanın Pskov vilayətinin Peçorsk rayonuna və sərhəddə yerləşən Narva çayının sağ sahilinə iddialı olmasını əlavə etmək olar.

 

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Ermənistan Zəngəzura Çini də gətirmək istəyir? - TƏHLİL 16 May 2021, 16:25 Paşinyan Azərbaycana qarşı Qazaxıstandan DƏSTƏK İSTƏDİ 16 May 2021, 16:16 Şəxsi heyət və hərbi texnika təlim bölgəsinə yola düşüb - FOTO 16 May 2021, 16:11 Emmanuel erməni Emma Makronyanın oğludur… 16 May 2021, 16:06 Ermənistanın birinici prezidenti parlament seçkilərində iştirak edə bilər 16 May 2021, 16:00 Azərbaycanda gənc prokuror vəfat etdi 16 May 2021, 15:54 Mədəniyyət paytaxtımız Şuşada "Xarıbülbül" musiqi festivalı 16 May 2021, 15:48 Müharibədən sonra 21 mindən çox insana sosial dəstək göstərilib 16 May 2021, 15:42 SOCAR Ukraynada yanacaq satışını DAYANDIRDI 16 May 2021, 15:36 7 marşrut üzrə avtobuslar kart sisteminə keçir - SİYAHI 16 May 2021, 15:30 Ermənistanla Azərbaycan arasında “sərhəd danışıqları” aparılır - YENİLƏNİB 16 May 2021, 15:28 Apreldə 5 mindən çox yeni abonent qeydə alınıb 16 May 2021, 15:24 İsrailə bütün beynəlxalq uçuşlar dayandırıldı 16 May 2021, 15:18 Makronun erməni sevgisinin arxasında nələr dayanır...                                   16 May 2021, 15:12 Niderlandda yaşayan soydaşlarımızdan humanist addım    16 May 2021, 15:06 Şuşanın turizm potensialı ilk dəfə beynəlxalq sərgidə - FOTO 16 May 2021, 15:00 Tanınmış jurnalist vəfat etdi 16 May 2021, 14:54 Suqovuşan yaxınlığında ASALA-nın anbarı aşkarlandı - FOTO 16 May 2021, 14:48 Qəzza sektorunda ölənlərin sayı 200-ü KEÇDİ 16 May 2021, 14:42 XTQ gizirinin Nigara etdiyi evlilik təklifinin VİDEOSU 16 May 2021, 14:37 Şahbaz Xuduoğlunun velosipedi oğurlandı 16 May 2021, 14:32 Qarabağda döyüşən livanlı terrorçunun məhkəməsi başladı 16 May 2021, 14:26 Məmur olmaq istəyənlər imtahan verdilər 16 May 2021, 14:20 Türkiyəyə göndərilən daha 5 qazimiz Vətənə dönüb 16 May 2021, 14:14 Paşinyanın atası türkdür? - Azərbaycanlı siyasətçidən AÇIQLAMA 16 May 2021, 14:08 Azərbaycanın əsas ticarət TƏRƏFDAŞLARI - SİYAHI 16 May 2021, 14:04 Milli Məclis sədrinin İtaliyaya səfər proqramı AÇIQLANDI 16 May 2021, 14:00 “Ordumuzun təlimləri Ermənistana əzələ nümayişidir” - Hərbi ekspert 16 May 2021, 13:54 Azərbaycanda ÜDM azalıb 16 May 2021, 13:48 Şəhid zabitin dəfnindən FOTOLAR 16 May 2021, 13:42 Naxçıvan Qarnizonu döyüş tapşırıqlarını icra etmək üçün təyinat rayonlarına çıxarılır 16 May 2021, 13:36 “Allah hər kəsə Şuşa ziyarəti qismət etsin!” - Şuşadan qayıdan SƏNƏTÇİLƏR 16 May 2021, 13:30 Azərbaycan Ordusuna həyəcan siqnalı verildi - VİDEO 16 May 2021, 13:24 Şəhid gizir Qubada dəfn olundu - FOTOLAR 16 May 2021, 13:18 Azərbaycan daha bir beynəlxalq sənədi təsdiq edir 16 May 2021, 13:12