Arxiv
21 İyun 2021, 16:46 | ANALİTİKA
Paşinyanın qələbəsi: nələr gözlənilir? - TƏHLİL

Bir tərəfdə müharibəni uduzmuş və yeni müharibə istəməyən Paşinyan, digər tərəfdə “Hadrutu, Şuşanı qaytaracam” deyən müharibə tərəfdarı Koçaryan. Ermənilər Paşinyandan – müharibənin olmamasından yana seçimini etdi. Bu, üç perspektiv gözləntisini ortaya çıxarır:


Birincisi, Ermənistan hökuməti müharibə yox, əməkdaşlıq xəttini tutacaq;


İkincisi, Qarabağ məsələsi Ermənistan üçün keçmişə çevrilə bilər;


Üçüncüsü, yeni məsələ Qarabağ yox, sərhədlərin müəyyənləşməsi olacaq.


Hər üç məsələ bir-biri ilə zəncirvari bağlıdır: əməkdaşlığın başlanması sərhədlərin bərpası, sərhədlərin bərpası Ermənistanın Qarabağda hərbi və siyasi varlığına son qoyulmasından keçir.

  • 1. Üçtərəfli razılaşmalar icra edilməli, xüsusilə 10 noyabr razılaşmasının 4-cü bəndi – erməni qoşunlarının Qarabağdan çıxarılması həyata keçirilməlidir;

  • 2. Sərhədlərin müəyyənləşməsi üçün yeni müqavilə imzalanmalıdır.

  • İkinci məsələnin reallaşması Qarabağ məsələsini də gündəmdən çıxaracaq.

    Burada bir-biri ilə uzlaşan və çarpazlaşan maraqlar var:

  • 1. a) Paşinyana dəstək verən Qərb Ermənistanın “altılıq platforması”na gəlməməsini və sərhəd məsələsinin “beynəlxalq müşahidəçi” formatı ilə həllini istəyə bilər;

  • 2. b) Bakı və Ankara Qarabağ məsələsinin gündəmdən çıxarılması, sərhədlərin bərpa edilməsini, bölgədə Ermənistanın da iştirakı ilə “altılıq platforması”nın qurulmasını, nəhayət sülh müqaviləsinin imzalanmasını istəyir;

  • 3. c) Rusiya Qarabağda mövcudluğuna risk yaradacaq 4-cü bəndin icrasını və separatçıların tamamilə neytrallaşdırılmasında maraqlı deyil, lakin Ermənistanda Qərb təsirinin qarşısını almaq üçün İrəvanın “altılıq platforması”na qoşulmasını və sərhədlərin “beynəlxalq müşahidəçi” formatında yox, Moskvanın vasitəçiliyi ilə imzalanan yeni müqavilə ilə müəyyənləşməsini istəyir.

  • Bu mənzərədə Ermənistanın seçim imkanları nəticəyə də təsir edəcək:

    - Qərb Paşinyana dəstək versə də, Nikol hakimiyyətini qorumaq üçün bir müddət Rusiya ilə işləməkdə maraqlı olacaq: qələbədən sonra “yolumuz KTMT və Avrasiya İqtisadi İttifaqıdır” sözləri də buna hesablanıb;


    - Ermənistanın blokadadan çıxmasının yolu Türkiyə ilə sərhədlərin bərpasından, Azərbaycanla münasibətlərin normallaşmasından keçir və hər iki ölkə Rusiyanın da dəstəklədiyi (yaxud dəstəkləməyə məcbur olduğu) “altılıq platforması”ın qurulmasını istəyir;


    - Ermənistanın əməkdaşlığa mane olacaq iddialar irəli sürməsi, müharibəni, ən azından müharibə ritorikasını gündəmə gətirəcək və bu, seçkinin nəticəsinin göstərdiyi kimi, erməni xalqı tərəfindən dəstəklənmir, o cümlədən, parlamentə düşən Koçaryan və Sarkisyanın əlinə oynayır;


    Ümumi tablodan çıxan nəticə:


    - Rusiya Ermənistanda, həm də bölgədə təsirini qorumaq üçün üçtərəfli razılaşmaların icrasını sürətləndirə, sərhədlərin müəyyənləşməsi ilə bağlı yeni müqavilənin imzalanması istiqamətində hərəkət edə bilər: bununla Qərbin bölgəyə girişinə mane olur, Ermənistan və Azərbaycanda vasitəçilik üzərindən təsir imkanlarını saxlayır;


    - Ermənistan blokadadan çıxmaq və əməkdaşlıq platformasına qoşulmaq üçün Qarabağ və sərhədlə bağlı məsələdə razılaşmağa məcbur ola bilər;


    Bölgədə Türkiyə faktoru bütün tərəflər üçün həlledicidir: Rusiya bölgəni ABŞ-la yox, Türkiyə ilə bölməyə razıdır; ABŞ bölgədə Rusiyanın təsirini Türkiyə üzərindən azaldır; Bakı və Ankara bölgə üzərindəki geosiyasi mübarizəni öz maraqları istiqamətinə yönəldir;


    Paşinyanın – anti-müharibə cəbhəsinin qalib gəlməsi bölgənin gələcəyi üçün müsbət görünür, hərçənd, Nikol üçün indi daxili mübarizə daha da kəskinləşə bilər. Çünki Paşinyan təkbaşına hökuməti formalaşdıracaq, parlamentdə ikinci əsas qüvvə Koçaryanın rəhbərlik etdiyi “Ermənistan” bloku, üçüncü qüvvə Serj Sarkisyanın rəhbərlik etdiyi “Şərəfim var” bloku olacaq. Bu, Paşinyanın 2018-ci ildə devirdiyi “Qarabağ klanı” ilə parlament müstəvisində döyüşəcəyi deməkdir.


    Rusiya 2018-ci ildə Paşinyanın gəlişinin qarşısını ala bilməyəndə tətbiq etdiyi ssenarini yenidən işə saldı: “küçə inqilabı” zamanı Moskva Çarukyanın timsalında Nikolun ətrafında təsir qüvvələrini topladı, indi Koçaryanın timsalında.


    Hərçənd, Ermənistan ordusunun daxilində təsir imkanları olan “Qarabağ klanı”nın parlamentdə legitim gücə sahib olması Paşinyanın Rusiyanın nəzarətindən əməkdaşlıq cəhdlərinin qarşısını almağa imkan verə bilər:

  • 1. Koçaryan və Sarkisyan (hərçənd, Serjin zaman-zaman hakimiyyətlə gizli anlaşmalara gedə biləcəyi də istisna deyil) parlament müstəvisində Paşinyana əngəllər yaradacaq;

  • 2. Nikolun Moskvanın nəzarətindən kənar əməkdaşlıq cəhdləri ordu daxilində “Qarabağ klanı”nın uzantıları tərəfindən atəşkəsin pozulması ilə baltalanacaq.

  • Paşinyan üçün prioritet məsələlərdən biri ordunu təmizləməkdir, amma bu, o qədər də asan olmayacaq...

    Asif Nərimanlı

     

    BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
    + Arxiv
    İldırım toy mərasiminin 16 iştirakçısını vuraraq öldürdü 5 Avqust 2021, 01:00 “Futbolçular daha peşəkar davranmalıdırlar” - Qurban Qurbanov 5 Avqust 2021, 00:55 FHN Türkiyəyə göndəriləcək üçüncü qrupla bağlı məlumat YAYDI 5 Avqust 2021, 00:49 Tokio-2020-də medal sıralaması 5 Avqust 2021, 00:38 Azərbaycanda yeni musiqi aləti yaradıldı - VİDEO 5 Avqust 2021, 00:27 “Yanğınların söndürülməsinə dəstək olan ən önəmli ölkə Azərbaycandır” 5 Avqust 2021, 00:19 Azərbaycan daha 20 ölkə ilə sərhədlərini açdı 5 Avqust 2021, 00:08 Daha iki idmançımız mübarizəyə BAŞLAYIR 4 Avqust 2021, 23:59 Azərbaycan ABŞ-a qoyduğu bu qadağanı ləğv etdi 4 Avqust 2021, 23:48 Şəhriyar Məmmədyarov mübarizəni dayandırdı 4 Avqust 2021, 23:39 “Ciyərlərimizi yandıranların ciyərlərini yandıracağıq” - Ərdoğan 4 Avqust 2021, 23:28 Türkiyədə yanğın İES ərazisinə daxil oldu - VİDEO 4 Avqust 2021, 23:19 Türkiyədə yanğınlarla mübarizə davam edir - VİDEO 4 Avqust 2021, 23:09 Türkiyədə 1 ailəni qətlə yetirən şəxs tutuldu - FOTO 4 Avqust 2021, 22:58 Canlı yayında intihara cəhd edən qazi xəstəxanaya yerləşdirildi 4 Avqust 2021, 22:48 İraqdakı ABŞ hərbçilərinə hücum edilib 4 Avqust 2021, 22:39 Dənizdə batma təhlükəsi ilə üzləşən 5 nəfər xilas edildi 4 Avqust 2021, 22:28 Daşkəsən sakininə balta ilə xəsarət yetirildi 4 Avqust 2021, 22:17 Azərbaycandan Türkiyəyə dəstək üçün yeni heyət göndərilir 4 Avqust 2021, 22:08 Ukraynada azərbaycanlı gənc qətlə yetirildi 4 Avqust 2021, 21:59 Bu regionlarında böyrək daşı xəstəliyi daha geniş yayılıb 4 Avqust 2021, 21:48 Türkiyədə koronavirusla bağlı son vəziyyət 4 Avqust 2021, 21:39 Azərbaycanda valyuta ehtiyatlarının artımı proqnozlaşdırılır 4 Avqust 2021, 21:29 Bu ölkədə 3 yaşdan yuxarı uşaqlara da vaksin vurulacaq 4 Avqust 2021, 21:18 Türkiyədə yanğına görə daha bir nəfər həbs edildi 4 Avqust 2021, 21:08 Şokoladın səbəb ola biləcəyi xəstəliklər 4 Avqust 2021, 20:59 Bakı əhalisi ərzağa milyardlar xərcləyir 4 Avqust 2021, 20:48 MİQ üzrə müsahibə nə vaxt başlayacaq? 4 Avqust 2021, 20:39 Karantin qaydalarını pozan toy sahibləri CƏRİMƏLƏNDİ 4 Avqust 2021, 20:26 Bu gün 68 mindən çox vaksin vurulub 4 Avqust 2021, 20:14 Azərbaycanda yoluxma 1000-ə çatır - 5 nəfər öldü 4 Avqust 2021, 20:08 YAP-a birləşən bu partiyaların nümayəndələrinə üzüvlük vəsiqləri verilib 4 Avqust 2021, 20:00 Qətlə yetirilən Sevincin uşaqlarının aqibəti məlum oldu 4 Avqust 2021, 19:51 Ərdoğan Baxçalını evində ziyarət etdi 4 Avqust 2021, 19:40 Sentyabrda məktəblər açılacaq? - Nazirdən cavab 4 Avqust 2021, 19:33