Arxiv
16 Oktyabr 2021, 20:56 | ANALİTİKA
Həmədan eşşəyinin quyruğu...

Ayətullahlar İran dövlətini şirə bənzədirlər. Halbuki fars sülalələrinin heyvanların şahı simvolu ilə nə rəmzi-mifoloji, nə də tarixi-siyasi bağlılığı olub. “Şiri Xurşid” (Şir və Günəş) simvolundan Səfəvilərin rəmzlərində istifadə edilirdi. Adətən monarxlarda möhtəşəmlik və qüdrət etalonu kimi aslan tutqusu var və bu, Qərbdə və Şərqdə əksər sülalələrin bayraqlarında, gerblərində, müxtəlif emblemlərində öz əksini tapır.


Səfəvilərin şiri isə Hz. Əlinin “Allahın aslanı” adlandırılmasından qaynaqlanırdı. Qızılbaşların üçbucaqlı bayrağında Zülfüqar qılıncının təsviri də buna işarə edir. Təbii ki, daha əvvəl Səlcuqlar, Elxanilər, Teymurilər və Ağqoyunluların öz rəmzlərində aslan və günəş astroloji motivindən isyifadə etməsi də Səfəvi şahlarının seçiminə öz təsirini göstərmişdi. Qızılbaşlar xənadanın davamı olan Azərbaycan türklərinin digər sülalələrinin – Əfşar və Qacarlar imperatorluqlarının rəmzi də “Aslan və Günəş” idi.


Pəhləvilərin gerbi əvvəllcə Əhəmənilərə işarə ilə iki qartalın rəmzindən ibarət idi, hakimiyyətlərinin sonuna yaxın isə iki şirli simvolu seçmişdilər. Bayraqlarında əlində Zülfüqar tutmuş şir günəş fonunda verilirdi. Yəni, qızılbaş ənənəsindən qaça bilməmişdilər.


Əhəmənilərin bayrağında qanadlarını açmış qızıl qartal təsviri vardı. İranın birinci bayrağı isə Firdovsinin mifik qəhrəmanı dəmirçi Gavənin döşlüyü sayılır. Üzərində 4 şüalı ulduz olan bu döşlük “Cəmşidin bayrağı” adlanır və Sasani dövlətinin simbolu idi. Gavənin bayrağı indi Tacikistan prezidenti Emomali Rahmonun ştandartıdır...


Gələk mətləbə. 2003-cü ilin yazında - amerikanlar İraqa girib Səddamı devirən vaxtlarda “Ekspress” qəzetində növbədə molla rejiminin olduğu, gec-tez İranın da vurulacağı barədə yazılar gedirdi. İranlı bir diplomat redaksiyamıza gələrək etirazını bildirdi. Mübahisəmiz zamanı sofistikaya əl ataraq anlatmağa çalışdım ki, bir şey yıxılacaqsa, mütləq yıxılacaq, yıxılmaması mümkün deyil, sadəcə geci-tezi var. Adam yaxamı buraxmırdı, sanki mən İsfahan münəccimi imişəm, konkret tarix deməliyəm. Başımdan etmək üçün uzaq bir tarixi təxmin etdim:


-2025-ci ildə inşallah yıxılar...


-Nədən 2025-ci ildə? - diplomat əl çəkmədi.


-1925-ci ildə Əhməd şahın devrilməsi ilə Qacar xənadanın süqutunun 100 ili tamam olacaq. Əlamətdar tarixdir, ona görə...


-Baba, bəlkə yıxılmadı.


-Bəradər, o vaxtadək ya xan ölər, ya eşşək. Onda gələrsiniz...


-Yıxılmasa, demək, yalan yazırsınız, - adam redaksiyaya sanki lövbər atmışdı.


-Onda yıxılmasa, iş 2028-ci ilə qalar, - deyə daha bir “təxmin” etdim.


-2028-ci ildə niyə?


-Türkmənçay müqaviləsinin 200 illiyi olacaq. Onda da olmasa, 2029-сu ildə - İslam inqilabının 50 illiyində, o zaman da alınmasa, 2035-ci ildə - dövlətinizin “İran” adı almasının 100 illiyində...


Diplomat ayağa qalxaraq bu günlərdə Ərdəbil mollası Seyid Həsən Amili necə hədələmişdisə, elə də hərbə-zorba gəldi:


-Şirin quyruğu ilə oynayırsınız!


Təbriz ləhcəsilə cavab verdim:


-Baba, Həmədan eşşəyinin quyruğunu darturux...


İranlı yarıtürk, yarıfarsca dedi ki, o, “Torke xar”dır, yəni türk eşşəyidir.


-Düzdür, Həmədan Azərbaycan şəhəridir, amma eşşəkləri Mazandarandan, çaqqallardan qaçıblar...


P.S. Ayətullah Amili Xamneyinin Ərdəbil təmsilçisi, ostan “nümayendeyi vəliyi-fəqih”i olsa da, dini liderin 30 ildir o taylı-bu taylı Azərbaycan üzrə baş kuratorudur. Azərbaycanca təmiz danışsa da, əslən ərəbdir – ata-babası Livanın cənubundakı Cəbəl-i Amil bölgəsindəndir. Cəbəl-i Amilin üləməları Səfəvilərin dönəmində Təbrizdə yerləşməyə başlamışdılar.


Qəzənfər Həmidoğlu

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Nazirlərin tualetindən kokain tapıldı 5 Dekabr 2021, 17:58 Səudiyyə Ərəbistanı və Fransa arasında müqavilə 5 Dekabr 2021, 17:45 Tanınmış jurnalist dünyasını dəyişdi 5 Dekabr 2021, 17:30 Minskdən Kiyevə nota 5 Dekabr 2021, 17:17 2 azyaşlı bacı dəm qazından zəhərləndi 5 Dekabr 2021, 17:05 Eltac Səfərli liderlər qrupunda 5 Dekabr 2021, 17:00 III doza vaksin vurduranlar 1 milyonu ÖTDÜ 5 Dekabr 2021, 16:44 Bu gün yoluxanlar: 1791 nəfər sağaldı 5 Dekabr 2021, 16:34 Oğuzda ev yandı  5 Dekabr 2021, 16:33 İlon Mask evsiz qaldı 5 Dekabr 2021, 16:29 Avropa Parlamentindən Kremlə ULTİMATUM 5 Dekabr 2021, 16:25 Türk ordusu 3 terrorçunu məhv etdi 5 Dekabr 2021, 16:18 Fati "Bavariya" ilə oyunu buraxacaq 5 Dekabr 2021, 16:04 İranda virus statistikası 5 Dekabr 2021, 15:55 ABŞ kəşfiyyat təyyarəsi Azərbaycan sərhədi boyunca uçdu 5 Dekabr 2021, 15:47 Brüssel masasında nələr var: Bakı İrəvana nələri DİQTƏ EDƏCƏK? 5 Dekabr 2021, 15:31 Gəncədə ağır qəza: ölənlər var 5 Dekabr 2021, 15:16 Gürcüstandan Ermənistana keçid qaydaları dəyişdi 5 Dekabr 2021, 15:12 Şabranda qardaş bacısını öldürdü 5 Dekabr 2021, 15:02 Federasiyadan seyf OĞURLADILAR 5 Dekabr 2021, 14:58 Göyçayda polis viruslu xəstələri saxladı 5 Dekabr 2021, 14:52 Marş "Leyptsiq"dən ayrıldı 5 Dekabr 2021, 14:44 Tanınmış şair dünyasını dəyişdi 5 Dekabr 2021, 14:35 Rusiyada koronavirus statistikası 5 Dekabr 2021, 14:23 Suriyadakı ABŞ bazasına hücum 5 Dekabr 2021, 14:15 Gəncədə "avtoş"lar saxlanıldı 5 Dekabr 2021, 14:12 Virus xəstəsi məsuliyyətə cəlb edildi 5 Dekabr 2021, 14:08 Nazir ekspertlərlə görüşdü 5 Dekabr 2021, 13:58 Türkiyədə evləri su basdı 5 Dekabr 2021, 13:51 Hindistanda atışma: ölənlər var 5 Dekabr 2021, 13:44 Avstraliya parlamenti bağlandı 5 Dekabr 2021, 13:40 Nur-sultanda xeyriyyə festivalı 5 Dekabr 2021, 13:31 Ramiz Abutalıbovun vəziyyəti AĞIRDI   5 Dekabr 2021, 13:19 İlin ən yaxşı futbol hakimi açıqlandı 5 Dekabr 2021, 13:14 Polşa sərhədçiləri rus gəmisini saxladı 5 Dekabr 2021, 13:10
SORĞU Kommunal xərciniz ən çox hansı xidmətə gedir?