Arxiv
8 Aprel 2013, 13:38 | AKTUAL
“Səməd Seyidovun və Asim Mollazadənin mesajı ABŞ-da rezonans yaradıb” - TƏHLİL

ABŞ dövlət katibi Con Kerrinin Türkiyədə səfəri zamanı bu ölkənin xarici işlər naziri Əhməd Davudoğlu ilə Qarabağ məsələsini müzakirə etməsi diqqəti çəkən məqamlardandır.  Belə ki, ABŞ-ın son zamanlar sanki Qarabağ münaqişəsinin həllində vasitəçilik missiyasını xatırlayaraq aktivlik göstərməsi müşahidə olunur. Ümumiyyətlə, Türkiyə və İran da Qarabağ probleminin çözülməsində maraqlı tərəflər kimi çıxış edir. Bu yaxınlarda İranın Xarici İşlər Nzirliyinin sözçüsü Ramin Mehmanpərəstin öz ölkəsinin münaqişənin həllində yardımçı olmağa hazır olması ilə bağlı dedikləri də bir neçə sual doğurur. Niyə görə birdən-birə İran bu cür fikirlər səsləndirir? ABŞ-ın Qarabağ probleminin həlli istiqamətində aktiv siyasi fəaliyyətinin kökündə hansı səbəblər dayanır?
Bununla bağlı Modern.az-ın suallarını politoloq Qabil Hüseynli şərh edib.

“Bölgədə müharibə riski böyükdür-Rusiya və İran müharibə istəyir”

ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə münaqişənin həllinə daha çox maraqlı tərəf kimi çıxış etməsinin səbəbləri haqqında danışan politoloqun fikrincə, bunun kökündə dayanan amillərdən biri də Cənubi Qafqazda müharibənin ola biləcəyi ilə əlaqədar.

“ABŞ-ın belə addımlar atmasının birinci səbəbi bölgədə müharibə riski ilə bağlıdır. Çünki ABŞ yaxşı bilir ki, Qarabağ probleminin həll edilməmiş qalması müharibə riskini artıran faktorlardandır. Bölgədə müharibənin baş verməsində bəzi dövlətlər maraqlıdır. Bu siyahıya Rusiya və İranı aid etmək olar. Çünki bu dövlətlər bölgədə müharibə alovunun qızışması ilə hadisələri öz təsir dairələrinə almaq niyyətindədir. İran kimi dövlət isə dünyanın ona olan tələblərini bir növ ertələməyi düşünür. Həmçinin Rusiyanın son zamanlar bölgədə artan fəallığı, xüsusilə bu ölkənin Azərbaycana qarşı təhdid və şantajla tələblər irəli sürməsi ABŞ-da müəyyən narahatlıq yaradır”-deyə bildirib.

ABŞ üçün Azərbaycan... Rusiya da ki, əl çəkmir....

ABŞ-ın Cənubi Qafqaz regionunda dövlət maraqlarından söz açan siyasi şərhçinin sözlərinə görə, Azərbaycan ABŞ üçün olduqca əhəmiyyəti rol oynayır.
“ABŞ Azərbaycana özünün geostrateji və geosiyasi maraqlarını reallaşdırmaq üçün çox əlverişli imkanlara malik olan bölgə kimi baxır. Xüsusilə Əfqanıstandan çıxarılan NATO qoşunlarının Azərbaycandan daşınması daha aktuallıq kəsb etdiyinə görə ABŞ ölkəmizə maraq göstərir. Rusiya isə qoşunların daşınmasında Azərbaycanın rolunu dərk edərək bunu öz maraqlarının bölgədə zərbə altına alınması kimi qiymətləndirir. Azərbaycanın qoşulduğu enerji layihələrinin Qərbin maraqlarına xidmət etdiyini anlayan Rusiya bölgəni qarışdırmaq istəyir. Bunun üçün isə müxtəlif variantlara əl atır. Nə qədər qəribə olsa da,  Rusiyadakı Azərbaycan diaspora təşkilatları və oradakı bəzi azərbaycanlı ziyalılar bu ölkənin siyasi hakimiyyətindən asılılığından istifadə edərək bizə qarşı geniş təxribat xarakterli fəaliyyət göstərirlər. Bu da özünü açıq şəkildə büruzə verir. Azərbaycanlı deputatlar Səməd Seyidov və Asim Mollazadənin ABŞ-a səfəri Rusiya və İranın təhdidləri barədə bir sıra dairələrə mesaj çatdırmaqdan ötrü idi. Bu, ABŞ-ın siyasi arenasında bəlli bir  rezonans yaradıb”.

Türkiyənin narahatlığı

Türkiyə amilinə də toxunan politoloq bəzi məsələlərə də aydınlıq gətirib. “Türkiyə də Rusiyanın təxribatlarından xeyli narahatdır. Bu narahatlığın artmasında həm Azərbaycan, həm də Gürcüstan tərəfi müəyyən rol oynayır. Gürcüstan prezidenti  Türkiyəyə rəsmi səfərində Rusiyanın təxribatları barədə həm baş naziri, həm də digər dövlət rəsmilərini ətraflı məlumatlandırıb. Görünür Saakaşvilli öz kanalları ilə ABŞ-ı Rusiya təhlükəsi barədə məlumatlandıra bilib. ABŞ həm də bölgəyə sərmayələr yatırıb. Azərbaycan həm də ABŞ üçün münasibətləri strateji səviyyəyə qaldırmaq istədiyi tərəflərdən hesab olunur. ABŞ yaxşı başa düşür ki, Qarabağ məsələsi həll edilmədən nə ikili münasibətləri inkişaf etdirmək olar, nə də Rusiyanın bu bölgədən ayağını kəsmək mümkün olacaq. Azərbaycan rəsmiləri həm Avropa Birliyini, həm də Qərbi Qarabağ probleminə biganəlikdə təqsirləndirirlər. Bununla Azərbaycan problemin həllini Rusiyanın inhisarından çıxarmağı və beynəlxalq təşkilatların səyi nəticəsində problemin həllini tələb edir. Con Kerrinin Türkiyəyə səfərində bu məsələ də müzakirə olunub. Türkiyə də Qarabağ probleminin çözümü ilə bağlı səylər göstərir. Bundan başqa, Ermənistanla sərhədlərin açılması yenidən gündəmə gəlincə, Türkiyə ən azından Dağlıq Qarabağdan kənarda olan torpaqların azad edilməsi şərti ilə sərhədlərin açılmasına razılıq verib. Ermənistan bəlli bir konstruktivlik nümayiş etdirməlidir ki, Türkiyə və Azərbaycan tərəfi də buna adekvat cavab versin. Kerri də bu məsələləri yaxşı başa düşür. Münaqişənin anatomiyası haqqında Qərbin əvvəllər birtərəfli-xristian təəssübkeşliyi prizmasından təqdim etdiyi izahatlar artıq öz əhəmiyyətini itirməkdədir. Artıq Qərb dünyası məsələyə daha realist, praqmatik və beynəlxalq hüquq normalarına uyğun yanaşmağa çalışır. Bu nöqteyi-nəzərdən Kerri hələlik kəşfiyyat işləri- müxtəlif dövlətlərin mövqeyini öyrənmək və bundan sonra Rusiya ilə məsələni ətraflı müzakirə etmək niyyətindədir”-deyə Q.Hüseynli ətraflı şərh edib.

ABŞ münaqişəni hansı formatda həll edə bilər? Azərbaycanın ərazi bütövlüyü yoxsa...

ABŞ-münaqişəni necə həll etməsi barədə suallarımızı cavablandıran Qabil Hüseynli bildirib ki, “Böyük Sülh Sazişi”nin hazırlanması ayrı-ayrı baza prinsiplərinin müəyyənləşdirilməsinə xidmət edir.
“Hələ ki aparılan danışıqlar Dağlıq Qarabağın hüdudlarından kənardakı işğal edilmiş rayonların azad edilməsi ilə bağlıdır. Əslində Türkiyə də bunu müzakirə edir. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi isə bir mərhələ olmalıdır. “Böyük Sülh Sazişi” sadəcə sülh prosesinə təkan vermək üçün həmin rayonların azad olunması əsas kimi götürülür. Həmin rayonlar azad edildikdən sonra Dağlıq Qarabağın statusu və sülh sazişinin imzalanması məsələsi   sonda bir kontektsdən həll edilə bilər”.

İran, get öz işinlə məşğul ol!

Münaqişənin həllində İran amilinə də toxunan siyasi ekspert Qabil Hüseynli qeyd edib ki, cənub qonşumuzun məsələdə yardımçı olması real görünmür.
“ABŞ və Avropa  Birliyi Dağlıq Qarabağ məsələsinin həllini İrana etibar etməz. Ümumiyyətlə, dünyanın güc mərkəzləri İranı beynəlxalq oyunçuya çevirmək istəyərmi? Tutaq ki, heç İranın nüvə proqramı yoxdur. Amma yenə bunu istəməzlər. İran adi regional dövlətlər səviyyəsində qalmalı və dünyanın problemlərinin həllinə yaxın buraxılmamalı kimi yanaşma mövcuddur. İran nə qədər çığır-bağır salsa da, hələ Qərbin bir sıra suallarına cavab verməlidir”-deyə politoloq İranın vasitəçiliyinin qeyri-mümkünlüyünü vurğulayıb.

Aqşin Kərimov  

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Saakaşvilinin iqamətgahını auksionda satdılar 14 Dekabr 2019, 00:54 Bu il 75 KİV əməkdaşı öldürülüb 14 Dekabr 2019, 00:39 Trampın impiçmentinin 2 maddəsi təsdiqləndi 14 Dekabr 2019, 00:20 Leyla Əliyeva “Study UK Alumni Awards 2019”un qaliblərinin mükafatlandırılmasında - FOTO 14 Dekabr 2019, 00:03 Reyhan Camalovadan daha bir uğur 13 Dekabr 2019, 23:44 Bakıda Finlandiyanın milli bayramı qeyd olundu 13 Dekabr 2019, 23:24 Azərbaycan nefti bahalaşdı 13 Dekabr 2019, 23:08 İsa Qəmbərin oğlu deputatlığa namizədliyi irəli sürdü - FOTO 13 Dekabr 2019, 22:53 TBMM-dən ABŞ Senatının “erməni soyqırımı” qərarına etiraz 13 Dekabr 2019, 22:36 İlyas İsmayılov bağışlamadı: “Mənə desəydi, oğluma xəbərdarlıq edərdim” 13 Dekabr 2019, 22:17 Rusiyada İŞİD üzvləri yaxalandı 13 Dekabr 2019, 22:01 Dilarə Seyidzadə region gəncləri ilə görüşdü - FOTO 13 Dekabr 2019, 21:47 Baş nazir ölkəsini Breksitə hazır olmağa çağırıb 13 Dekabr 2019, 21:33 Prezident İlham Əliyev Boris Consonu təbrik edib 13 Dekabr 2019, 21:18 Türkiyə millisi Azərbaycanla oynayacaq 13 Dekabr 2019, 21:02 170 mindən çox ev işıqsız qaldı - SƏBƏB 13 Dekabr 2019, 20:46 Milliyə yeni baş məşqçi gətirilir - İDDİA 13 Dekabr 2019, 20:32  Gürcüstanın Azərbaycana 6,874 milyon dollar borcu var 13 Dekabr 2019, 20:18 Azərbaycanlı gənc xanım Harvardda təhsil alacaq - FOTO 13 Dekabr 2019, 20:03 Dörd ev və bir çayxanadan oğurluq edən şəxs tutulub 13 Dekabr 2019, 20:01 Ağstafada itkin düşən qızın Gəncəyə qaçırıldığı məlum olub 13 Dekabr 2019, 19:52 Rüstəm Orucov Çində bürünc medal qazandı 13 Dekabr 2019, 19:43 Güləşçimiz erməni rəqibini məğlub edib medal qazandı 13 Dekabr 2019, 19:34 Azərbaycan və Kolumbiya XİN başçıları arasında məktub mübadiləsi olub 13 Dekabr 2019, 19:25 Sədr müavini diplomatlara mühazirə deyib - FOTOLAR 13 Dekabr 2019, 19:16 Rektor qanvermə aksiyasında iştirak etdi - FOTO 13 Dekabr 2019, 19:11 “Ermənistanın Xarici İşlər naziri görüşlərə sanki çay içməyə gəlir” - XİN-dən AÇIQLAMA 13 Dekabr 2019, 19:02 Məhərrəm Quliyev problemlərin araşdırılması ilə bağlı tapşırıqlar verdi - FOTO 13 Dekabr 2019, 18:56 İcra başçısı yeni binanın tikintisi ilə tanış olub - FOTO 13 Dekabr 2019, 18:47 Nazirlik məktəbdə baş verən yanğınla bağlı məlumat yaydı - FOTO   13 Dekabr 2019, 18:40 Rəsmi İrəvanın açıqlamasına Qarabağ İcmasından cavab: Diplomatiyamızın uğurlarını etiraf edirlər 13 Dekabr 2019, 18:36 Nazir müavini məcburi köçkün məktəblərinin direktorlarını topladı - FOTO 13 Dekabr 2019, 18:31 Nazirlik ilə BP Anlaşma Memorandumu imzalayıb 13 Dekabr 2019, 18:24 Əbülfəs Qarayev Almaniyanın Azərbaycandakı səfiri ilə görüşüb 13 Dekabr 2019, 18:17 Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi: “ABŞ Senatının qətnaməsi qərəzli sənəddir” 13 Dekabr 2019, 18:12