Arxiv
8 Sentyabr 2014, 14:27 | TƏHSİL
Ağdamın simvolu - Çay evi

1930-cu ilin avqustundan rayon statusu alan Ağdamın inzibati ərazisi azalsa da, ətraf rayonlara təsir imkanları daha da artdı. Daim ilklərə imza atan Ağdam ətraf rayonların sanki bir istinad yeri oldu.

Təxminən səksən beş illik bir dövrdə rayonun inkişaf tarixində iki onllik daha yaddaqalan olub. Araşdırmalarımıza görə, 50-ci və 80-ci illəri Ağdamın qızıl dövrü hesab etmək olar. Bu qızıl dövrün yaranmasında Ağdam RPK-ya rəhbərlik etmiş şəxslərlə yanaşı, yerli ziyalılarında böyük rolu olmuşdur...

Səksəninci illərdə Ağdam  Rayon Partiya Komitəsinə rəhbərlik etmiş Sadiq Murtuzayevin rayonda həyata keçirdiyi layihələrin demək olar ki, əksəriyyətinin ideya müəllifi AMEA-nın müxbir üzvü, professor Xudu Məmmədov idi. Xudu müəllim  alim kimi elmdə, qarabağlı kimi Ağdamda bir çox ilklərə imza atıb. Və bu ilklərdən biri də Ağdamda inşa edilən “Çay evi”dir.

Xudu müəllimin tövsiyyələri səksəninci illərdə məktəbdə oxuyan hər bir şagirdin yaxşı yadında olar. Hər gəlişiylər hamını sevindirən Xudu müəllim tez-tez məktəblərə gedər, rayonun bütün mədəni-kütləvi tədbirlərində iştirak etməyi özünə vəzifə bilirdi.  Bəzən də sədaqətli dostları  professor Nurəddin Rzayevi, xalq şairi Bəxtiyar Vahabzadəni və şair Şahmar Əkbərzadəni  özüylə Ağdama gətirər və görüşlərə aparardı...

Bu gün elə bir ağdamlı yoxdur ki, Xudu Məmmədovun ideyaları haqqında, o cümlədən Sadıq Murtuzayevin şəhərdə gördüyü işlər barəsində bilgisi olmasın...    

Çay evinin tikintisiylə bağlı Sadıq müəllim maraqlı məqama toxundu:

-Kabinetimdə oturmuşdum. Birdən gözləmədiyim halda Xudu müəllim içəri keçdi. Əlində bir jurnal var idi. Sonra məlum  oldu ki, bu jurnal yox, təqvimdi. Təqvimdə Cin Xalq Respublikasının gözəgəlimli yerlərinin və memarlıq abidələrinin şəkilləri verilmişdi. Bu şəkillərdən biri də meşənin içində  göydələn kimi  hündürmərtəbəli binanın təsviri idi...  

Bu arada isə keçmiş SSRİ məkanında “alkokolsuz həyat” kompaniyasına start verilmişdi. Şəklə baxanda Sadıq müəllimin ilk ağlıma gələn çay evinin tikintisi oldu.  Xudu müəllimlə söhbətində də “Çay evi”ni tikməyi qərara almışdılar. Hətta səhəri günü şəhərdə tikiləcək yerlərə də baxış keçirdilər.

Sadıq müəllim deyir ki, Xudu müəllimnən xeyli dərdləşdik. Xəyalən tikiləcək binanında təsvirini verdik. Deyim ki, Xudu müəllimin Ağdama bu dəfəki gəlişi məhz bu binanın tikintisinin təklifiylə bağlıydı.  Bundan sonrakı sözü isə memarlar və inşaatçılar deməliydi...

Sadıq Murtuzayev dərhal rayonun baş memarı Naiq Səmədovu  kabinetinə dəvət edir. Və layihənin icrasıyla bağlı ondan təklif istəyir.

Qeyd edim ki, 1984-1988-ci illərdə  Ağdamda baş memar işləyən Naiq Səmədov Ağdamın qızıl dövrünün yaradıcılarından hesab olunur. Bir faktı demək kifayətdir ki, şəhərdə  unikallığı ilə seçilən məhşur “Passaj” Ticarət mərkəzi məhz onun layihəsiylə inşa edilmişdir.  Naiq Səmədov Çay evinin tikintisiylə bağlı diqqəti çəkən məqamlara toxundu:

-          Sadıq müəllim təqvimi mənə verib az vaxt ərzində bu obyektə oxşar layihə hazırlamağımı istədi. Amma milli kaloritlə zəngin. Sadəcə görkəmi təxminən bu şəkildəki kimi olmasını istədi.

Çox düşünüb-daşındıqdan sonra bir layihə hazırlayib birinci katibə təqdim etdim. Xoşuna gəldi və bütün tikinti təşkilatlarını yığıb işə start verdi. Layihədə hörgü işləri yalnız birinci mərtəbədə olmalıydı. Qalan hissələr dəmir konstruksiyadan ibarət idi.  Çay evinin  yerini isə Xudu müəllimlə birgə müzakirədən sonra məscidin yanında tikmək qərara alındı. İnşaat xərclərini azaltmaq üçün azadlıqdan mərhum edilmiş şəxslərin əməyindən də istifadə edilmişdi. Onların arasında çox bacarıqlı ustalar var idi...

Beləliklə, Novruz bayramında başladığımız işi iyulda təhvil verdik.

Elə bir gün olmurdu ki, rayon rəhbərliyi tikintinin gedişi ilə maraqlanmasın. Mən isə hər gün tikinti meydançasındaydım...

Çay evinin ortasında iri diametrli boru qalxırdı. Hər tərəfdə kiçik həcmli borular konsrtuksiyalarla bir-birinə birləşirdi. Mərtəbələr arası arakəsmələr taxtadan idi. Borular hamısı taxtalarla bağlanaraq, müxtəlif naxışlarla bəzədilmişdi. Hər mərtəbədə dörd qapı  nəzərdə tutulmuşdu. Yuxarı mərtəbələr məscidə baxan tərəfdə dairəvi şəkildə quraşdırılmış pilləkənlə qalxmaq olardı. Çay evi”nin tikintisi zamanı yüz tona yaxın metal konstruksiyadan istifadə edilmişdi…

Bir çətinliyimiz “Çay evi”nin damının vurulması zamanı oldu. Amma usta Kamal dadımıza çatdı. Oğlanları ilə birgə az müddət ərzində kümbəzi vurdular.  Günbəz sinkləşdirilmiş dəmirlə vuruldu...

Açığı ağlıma gəlməzdi ki,  bu layihə belə uğurlu alınar. Hətta yadımdadı ki, Moskvada o illərdə keçirilən sərgidə bizim layihə “Sovet dövrünün qeyri - adi layihələri” sırasında yer almışdı..

Bu arada qeyd edim ki, birinci mərtəbə yarımzirzəmi kimi inşa edilmidi. Əsasən xəmir xörəkləri  verilirdi. Qış aylarında orda verilən həngəlin ayrı bir ləzzətli dadı olardı. Yuxarı mərtəbələrdə çay və müxtəlif  şirələr verilirdi.  İctimai iaşə müsəsisələri idarəsinə baxan „Çay evi“ni“  Sarı Şəmil işlədirdi…

 

1986-cı ilin iyulun 26-da “Çay evi”nin açılışı keçirilir. Aşılışa rayon rəsmiləri ilə yanaşı Azərbaycan KP MK   Mədəniyyət şöbəsinin müdiri Vəfa Quluzadə də iştirak edir. Vəfa müəllim bizimlə söhbətində Şuşanı və Ağdamı, ümumiyyətlə Qarabağın bütün guşələrini sevdiyini dilə gətirdi. Bildirdi ki, Ağdama gedişinin əsas səbəbi həmin dövrdə keçirilən məhsul bayramı olub. “Çay evi”nın açılışında çıxış etdiyini xatırlayan Vəfa Quluzadə o binanın təkrarolumaz bir üslubda tikildiyi qənaətindədir...

Beləliklə, “Çay evi”nin açılışı münasibətilə “Lenin yolu” qəzetinin 31 iyul 1986-cı il tarixli sayında dərc olunmuş yazıda deyilir: “Sov.İKP-nin “Sərxoşluq və alkoqolizmi aradan qaldırmaq tədbirləri haqqında” məlum qərarından sonra rayonumuzda rəngarəng tədbirlər həyata keçirilməkdədir. Bu gün istifadəyə verilən “Çay evi”nin bu baxımdan son dərəcə böyük əhəmiyyəti var. Zəhmətkeşlərin asudə vaxtlarının səmərəli, şən və məzmunlu keçməsində “Çay evi”nin rolu əvəzsizdir“…

***

Təxminən üç yüz illik tarixi olan Quzanlı qəsəbəsi Ağdamın “dadı”n verməsə də bu gün rayonun mərkəzinə çevrilib. Rayonun bütün strukturları məhz burada yerləşir, ağdamlılara xidmət göstərir. Qəsəbə statusuyla yaşayan doğma Quzanlı kəndinə gedəndə hər dəfə bir yeniliyin şahidi oluram. Bu dəfə də belə oldu...

Qəsəbədə “Çay evi”nin tikintisi sürətlə gedirdi.  Tikinti meydançasında işləyən usta və fəhlələrlə görüşdüm. Çox böyük ruh yüksəkliyi ilə danışan ustalar belə bir tikintinin  işində iştirakdan fəxr duyduqlarını dedilər. Demək olar ki, eyni formada olacaq “Çay evinin”  tikintisində bir sıra yeniliklər edilib.

Yeni layihənin müəllifi də Azərbaycan Memarlar İttifaqının üzvü Naiq Səmədovdur. Onunla məhz bu mövzuda söhbətim iş yerində oldu:

-          Ağdamın icra başçısı Raqub Məmmədovun təşəbbüsü və təklifi ilə yeni layihəni hazırladım. Bir sıra  yenilliklər etdim. Bina bütünlüklə beton konstruksiyalarla işlənib. Bütün ölçülər eynidir. Yaddaşımda qalan bütün məqamları layihəyə salmışam.

İçi yüz kvadratmetr olacaq, hər tərəfdən iki metr  olmaqla artırma üçün nəzərdə tutulub...

 “Çay evi”nin açılışından iyirmi beş il keçir...

Yaxın günlərdə isə yeni “Çay evi”nin açılışı keçiriləcək.

Hələlik Quzanlıda ...

Hər birimiz isə onun Ağdamda, köhnə yerində, bərpa ediləcəyinə inanırıq...

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Prezident oğluna yüksək vəzifə verdi 18 İyun 2019, 09:02 Dilə, dil quruculuğuna qarşı diplomatiya... - II YAZI 18 İyun 2019, 08:51 Dövlət Komitəsi: “Məhkəmələrdə ən çox baxılan iş aliment məsələsidir” - MÜSAHİBƏ 18 İyun 2019, 08:46 Manat və dolların məzənnəsi  dəyişmədi 18 İyun 2019, 08:35 Bu gün AvroLiqanın püşkü atılacaq 18 İyun 2019, 08:27 Azərbaycan idmançıları II Avropa oyunlarına getdilər 18 İyun 2019, 08:21 Gürcüstan daha bir axtarışda olanı Azərbaycana təhvil verir 18 İyun 2019, 00:41 Leyla Əliyeva BMT səfiri ilə Xəzərlə bağlı müzakirə apardı 18 İyun 2019, 00:18 Sumqayıtda toyda kütləvi dava 17 İyun 2019, 23:59 Leyla Əliyeva nərə balıqlarının Xəzərə buraxılmasını izlədi - FOTO 17 İyun 2019, 23:43 Masallıda  “Mercedes” elektrik dirəyinə çırpıldı 17 İyun 2019, 23:27 Leyla Əliyeva ÜTT ilə Anlaşma Memorandumu imzaladı - FOTO 17 İyun 2019, 23:10 Binəli Yıldırım qəzaya düşənə belə yardım etdi - VİDEO 17 İyun 2019, 22:54 Gəncədə ruhi xəstə yaşadığı evi yandırdı 17 İyun 2019, 22:41 Qaradağdakı ağır qəzada 3 nəfər öldü - YENİLƏNİB 17 İyun 2019, 22:20 “Ermənistan rəhbərliyinin məntiqini anlamaq çətindir” - Leyla Abdullayeva 17 İyun 2019, 22:08 Goranboyda Səhiyyə işçilərinin peşə bayramı qeyd olundu - FOTO 17 İyun 2019, 21:43 Elçibəyin ailəsi adından Mehriban Əliyevaya təşəkkür 17 İyun 2019, 21:22 “Mercedes” beton maneəyə çırpıldı: 1 ölü 17 İyun 2019, 21:13 “Qarabağ” ikinci qrupda yer aldı 17 İyun 2019, 20:56 TÜRKPA-nın verəcəyi töhfələr hələ qabaqdadır – Deputat yazır 17 İyun 2019, 20:37 “Zeko” kanalizasiyadan oğurluq etdi 17 İyun 2019, 20:18 Sabiq prezident məhkəmə zalında öldü 17 İyun 2019, 20:02 Qarabağda partizan müharibəsi?.. - Keçmiş döyüşçü başqa variant təklif etdi 17 İyun 2019, 17:55 “Elçibəy mənə baş nazir vəzifəsini təklif etdi” - Etibar Məmmədov 17 İyun 2019, 17:28 Rektordan iş axtaran gənclərə məsləhət: “Mütləq “adamın” olması vacib deyil” 17 İyun 2019, 17:23 Sumqayıtda aptekdən oğurluq edən şəxs “iş başında” yaxalandı 17 İyun 2019, 17:18 Gürcüstan Prezidentinin sarayı qarşısında “kartof aksiyası” keçirildi 17 İyun 2019, 17:02 Xırdalanda hündürlükdən yıxılan 32 yaşlı kişi ölüb 17 İyun 2019, 16:46 Ağdamda 120 kiloqram yararsız ət aşkarlanıb - FOTO 17 İyun 2019, 16:32 Ermənilər Ağdama 10 min nəfərlik qoşun topladılar - VİDEO 17 İyun 2019, 16:16 CAR-da avtobus qəza törətdi - 24 ölü 17 İyun 2019, 16:03 Azərbaycan neftinin bir bareli 64,21 dollara satılır 17 İyun 2019, 15:48 Abşeronda “Mercedes” betona çırpılıb - Sürücü ölüb 17 İyun 2019, 15:37 Böyüdü, atasının və əmisinin qisasını “Kalaşnikov”la aldı... 17 İyun 2019, 15:20