Arxiv
10 Dekabr 2014, 12:51 | AKTUAL
Cənubi Qafqaz İttifaqı, Ermənistan narahatdır - TƏHLİL


Bu gün Türkiyənin Qars şəhərində Türkiyə, Gürcüstan və Azərbaycan xarici işlər nazirlərinin görüşü keçiriləcək. Görüşdə tərəflər iqtisadi və siyasi əməkdaşlıq münasibətlərini müzakirə edəcəklər.

Qeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycan, Türkiyə və Gürcüstan arasında son illər prezidentlər, parlamentlər, baş nazirlər, xarici işlər nazirləri və s. formatlarda üçtərəfli görüşlərin keçirilməsi bir növ ənənə halını alıb.

Siyasi ekspertlər hətta bunu “Cənubi Qafqaz İttifaqı”nın yaranması kimi analiz edirlər. 

2007-c i ilin əvvəllərində Gürcüstana səfər edən Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarı Mixail Saakaşvili və Türkiyə baş naziri Rəcəb Tayyip Ərdoğanla görüş keçirdikdən sonra bu “üçlü” ittifaq formalaşdırmış oldu.

Həmin vaxt regional siyasətlə bağlı bir sıra ortaq sənədlər qəbul olundu.

Ardınca 2012-ci ilin iyununda “Trabzon bəyannamə”si və 2013-cü ilin martında dövlət başçılarının növbəti üçtərəfli görüşü keçirildi.

Bu görüşlər nəticəsində ittifaqın ayaq açıb yeriməyə başladığı son 7 il ərzində birliyin gələcək konturları görünməyə başladı.

Tbilisi, Ankara və Bakı regional geosiyasi və iqtisadi fəaliyyəti koordinə olunmuş şəkildə aparmağa start verdilər.

BMT Baş Məclisi, ATƏT, Avropa Şurası Parlament Assambleyası, Qara Dəniz İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı və s. beynəlxalq qurumlarda vahid platformalarda çıxış etməyə başladılar.

Separatizmdən əziyyət çəkən Gürcüstan və Azərbaycan biri-birinin ərazi bütövlüyünü hər bir görüşdə rəsmən dəstəklədi.

Bu isə ilk növbədə Ermənistanı rahatsız etməyə başladı.

Bir növ İran və Rusiya ilə Cənubi Qafqazda alternativ siyasi-iqtisadi blok yaradan Ermənistan regionda müşahidə olunan yaxınlşamaya qısqanclıqla yanaşırdı.

Xüsusən, 2008-ci ilin avqustunda baş verən Rusiya-Gürcüstan müharibəsindən sonra Ermənistan qonşu dövlətlər tərəfindən təkləndiyini hiss etdi. Çünki daim başının üzərində dayanan Rusiya müharibə nəticəsində Gürcüstandakı bütün təsir imkanlarını itirdi və regional lider roluna Türkiyə çıxdı.

Təsadüfi deyil ki, Gürcüstanın 2011-ci ildə qəbul etdiyi Milli Təhlükəsizlik Konsepsiyasında Türkiyə regional lider və ölkənin hərbi-siyasi, sosial-iqtisadi həyatında əsas strateji tərəfdaşı kimi təqdim olunub.

Sənəddə Azərbaycan da strateji müttəfiq kimi təqdim olunub. Milli Təhlükəsizlik Konsepsiyasının Ermənistanla bağlı hissəsində isə “strateji” sözündən istifadə olunmayıb.

Gürcüstanın Azərbaycan və Türkiyə ilə sıx münasibətlərinin daha bir göstəricisi isə ölkə prezidentlərinin ilk səfərlərini məhz bu iki ölkəyə etməsidir.

İstər Mixail Saakaşvili, istərsə də Georgi Marqvelaşvili ilk xarici səfərlərini mütəlq Ankaradan başlayıb, Bakı ilə davam etdiriblər.

Separatizmə qarşı siyasi cəbhədə vahid konsepsiya nümayiş etdirən Azərbaycan, Türkiyə və Gürcüstan bir çox ortaq regional iqtisadi layihələr üzərində də çalışırlar.

İlk növbədə bu, Bakı-Axalkalaki-Qars dəmiryolu xətti ilə bağlıdır. İstifadəyə verilmə tarixi bir neçə ildir ki, təxirə salınan layihə Azərbacyan və Gürcüstan nəqliyyat sistemini Türkiyə vasitəsilə Avropaya birləşdirəcək önəmli bir projedir.

Digər bir nəhəng layihə isə TAPTANAP-dır. Azərbacyanın “Şahdəniz-2” qaz yatağaından Türkiyə vasitəsilə Cənubi Avropa ölkələrini qazla təmin etməyi nəzərətə tutan bu proje hər üç ölkəyə böyük iqtisadi dividendlər vəd edir.

İqitsadi əməkdaşlığın digər nümunəsi olaraq Türkiyə və Azərbaycanın Gürcüstanın ən böyük iqtisadi tərəfdaşları olmasıdır. Bu üç ölkə arasında mövcud olan ittifaq gələcəkdə hərbi sahədə də müəyyən birliyin yaranmasına gətirib çıxara bilər.

Təsadüfi deyil ki. 2014-cü ilin avqustunda Bakıda üç dövlətin müdafiə nazirləri səviyyəsində görüşlər keçirildi.

Ancaq regionda baş verənlərdən qıraqda qalmaq istəməyən İran, Rusiya və onların bölgədəki oyunçusu Ermənistan baş verənləri müşahidə etməklə kifayətlənmirlər.

2013-cü ildə Saakaşvili hakimiyyətinin əvəzlənməsi zamanı Rusiyanı Ermənistanla birləşdirəcək Abxaziya dəmir yolu xəttini yenidən gündəmə gətirilməsi məhz bu siyasətə xidmət edirdi.

Gürcüstanla Abxaziya arasında münasibətləri bərpa edəcək bu layihə Rusiya üçün regionda təsirini bərpa etmək məqsədini güdürdü. Bununla Kreml həm Gürcüstanın Azərbaycan-Türkiyə tandemindən çox asılı olan iqtisadiyyatına təsir rıçaqları əldə etmək, həm də nəqliyyat dəhzli hesabına öz forpostu Ermənistanı iqtisadi blokadadan çıxarmağı planlayırdı.

Təbii ki, öz işğalçı siyasəti nəticəsində bütün regional layihələrdən kənarda qalan Ermənistanın bundan faydalanması Azərbaycan Respublikasının regional siyasəti xəttinə zidd idi.

Məhz buna görə Azərbaycan və Türkiyənin təkidi ilə Gürcüstan Rusiyanın təklifinə mənfi cavab vermişdi. Lakin Rusiya hətta prezident Putinin dili ilə belə, israrla Abxaziya dəmir yolu xəttini reanimasiya etməyi planlaşdırır.

Bütün kənar təsirlərə baxmayaraq Azərbaycan, Türkiyə və Gürcüstan arasında iqtisadi-siyasi münasibətlər sürətlə inkişaf edir.

Və bu qarşılıqlı inteqrasiya templərinin qalması halında yeni regional blokun yaranması günü çox uzaqda olmayacaq. Bu əsnada Qarsda hər üç ölkənin xarici işlər nazirlərinin görüşü gələcək perspektiv üçün maraq kəsb edir. 

Vüqar İSMAYILOV

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Qazaxda ağır qəza: ata və qızı yaralandı 24 Oktyabr 2019, 00:02 Mətbuat konfransına silahlı basqın edildi - VİDEO 23 Oktyabr 2019, 23:46 Yeni XİN rəhbəri təyin olundu 23 Oktyabr 2019, 23:30 NATO-dan çağırış: Ukraynaya hərbi yardımı artırın 23 Oktyabr 2019, 23:14 Azərbaycan-CAR münasibətləri müzakirə edilib 23 Oktyabr 2019, 22:59 Prezident Qarabağ qazisinə ev verdi 23 Oktyabr 2019, 22:47 Gürcü nazir azərbaycanlı gənclərlə görüşüb 23 Oktyabr 2019, 22:31 Rusiya bu ölkələrə 4 milyard dollarlıq silah satıb 23 Oktyabr 2019, 22:14 BMT Baş Assambleyasının prezidenti Bakıda 23 Oktyabr 2019, 21:59 “Son matça qədər mübarizə gedəcək” - Qurban Qurbanov 23 Oktyabr 2019, 21:46 Konstitusiya Məhkəməsi Ali Məhkəmənin qərarını ləğv etdi 23 Oktyabr 2019, 21:32 “Bir qalanın sirri” surdo-tərcümə vasitəsilə nümayiş olunub - FOTO 23 Oktyabr 2019, 21:26 Tovuzdakı ağır QƏZAda ölənlərin sayı artdı - YENİLƏNİB 23 Oktyabr 2019, 21:14 Elmar Məmmədyarov İraqla əməkdaşlığı müzakirə etdi 23 Oktyabr 2019, 20:59 “Avropa İttifaqının tələsik bəyanatı həqiqəti əks etdirmir” - PA rəsmisi 23 Oktyabr 2019, 20:45 Trampdan Türkiyəyə dəstək: sanksiyalar ləğv edildi 23 Oktyabr 2019, 20:29 Ölkə başçısı Ramiz Mehdiyevi qəbul etdi: “Yaşınız 80-ni keçib.., biz gərək gəncləri irəli çəkək” - YENİLƏNİB 23 Oktyabr 2019, 20:20 “Qarabağ”ın  rəqibi Bakıda qələbəyə iddialıdır 23 Oktyabr 2019, 20:01 Bakı-Şamaxı yolunda "Mersedes" aşdı: xəsarət alanlar var 23 Oktyabr 2019, 19:59 İsmayıllıdakı qəzada xəsarət alan gənclərdən biri vəfat edib 23 Oktyabr 2019, 19:54 "Azərbaycan BƏƏ vətəndaşları üçün mühüm turizm məkanlarından birinə çevrilib" 23 Oktyabr 2019, 19:42 İlham Əliyev İranın Xarici İşlər nazirini qəbul edib 23 Oktyabr 2019, 19:36 Azərbaycan XİN: “Fələstin xalqının yanındayıq” 23 Oktyabr 2019, 19:29 Elmar Məmmədyarov BƏƏ-nin Dövlət nazirinə medal verdi 23 Oktyabr 2019, 19:18 Sumqayıtdakı iy-qoxunun səbəbi bilindi 23 Oktyabr 2019, 19:06 Fuad Muradov Beynəlxalq Miqrasiya Təşkilatının nümayəndələri ilə görüşdü 23 Oktyabr 2019, 18:49 Mirqafar Seyidov əməliyyat müşavirəsi keçirdi 23 Oktyabr 2019, 18:32 Məmmədyarov Əfqanıstanın milli təhlükəsizlik müşaviri ilə görüşdü 23 Oktyabr 2019, 18:28 Məktəblərdə “Kiberməkanda təhlükəsiz davranış mədəniyyəti” mövzusu müzakirə olunur 23 Oktyabr 2019, 18:17 İsveçdə yaşayan soydaşımız səhiyyə komitəsinə üzvü seçilib 23 Oktyabr 2019, 17:55 Azərbaycanda bu nazirliklərin ləğv olunması təklif edildi 23 Oktyabr 2019, 17:51 “Nar” “Canlı kitab” sosial layihəsinə başlayıb 23 Oktyabr 2019, 17:43 İlham Əliyev Mikayıl Cabbarova tapşırıqlar verdi: Bu, çox məsuliyyətli vəzifədir” - YENİLƏNİB 23 Oktyabr 2019, 17:42 Deputat: “XVIII Zirvə Görüşü ölkəmizə mühüm dividentlər gətirəcək”   23 Oktyabr 2019, 17:34 Tramp: “Türkiyə-Suriya sərhədində böyük müvəffəqiyyət əldə olunub” 23 Oktyabr 2019, 17:22