Ötən gün Cənubi Koreyada 50 ildən artıq müddətdə ilk dəfə hərbi vəziyyət elan edilib. Bu barədə ölkə prezidenti Yun Sok Yol qərar verib. Yerli vaxtla saat 23:00-da milli televiziyada hərbi vəziyyət elan edilib və buna səbəb kimi təhlükəsizlik problemləri və Şimali Koreya təhlükəsi göstərilib. Lakin tezliklə prezidentin qərarının pərdəarxası məqamları açıqlanıb.
Modern.az-ın məlumatına görə, siyasi şərhçilər və yerli siyasətçilər prezidentin özünə qarşı siyasi hücumların qarşısını almaq üçün hərbi vəziyyət elan etdiyini bildiriblər.
Hərbi vəziyyət parlament qarşısında nümayişlərə səbəb olub və bir neçə saat ərzində deputatlar qərarın qanunsuz olduğunu bildirərək qərarına əleyhinə səs veriblər.
Yun Sok Yol müxalifətin hücumlarına toxunub və “xaos yaradan dövlət əleyhinə qüvvələri əzmək üçün” hərbi vəziyyət elan etdiyini bildirib. Prezidentin qərarı ilə Cənubi Koreya Ordusuna müvəqqəti səlahiyyət verilib. Daha sonra parlamentə polis və əsgərlər göndərilib, parlament binasının damına helikopterlər endirilib.
Hərbçilər həmçinin bəyanat yayıblar ki, parlament və siyasi qurumlarda bütün görüşlər qadağan edilib. Medianın da ordunun nəzarətinə keçəcəyi gözlənilirdi.
Lakin Cənubi Koreya müxalifəti dərhal ölkə prezidentinin hərbi vəziyyət elan etməsini qanunsuz və konstitusiyaya zidd elan edib. Yun Sok Yolun öz partiyası olan mühafizəkar Xalq Gücü Partiyasının lideri də hərbi vəziyyəti “yanlış addım” kimi qiymətləndirib.
Müxalifət lideri Li Cae-myunq rəhbərlik etdiyi Demokrat Partiyasından olan deputatları parlamentə toplaşaraq qərarın əleyhinə səs verməyə çağırıb. Deputatlar parlamentdə əsgərlərin qarşısını almaq üçün barrikada qurublar. Li Cae-myunq, həmçinin ictimaiyyəti parlament binası qarşısında aksiya keçirməyə çağırıb.
"Tanklar, zirehli transportyorlar, əlində silah və bıçaq olan əsgərlər ölkəni idarə edəcək. Əziz vətəndaşlarım, xahiş edirəm parlamentə gəlin", - Li deyib.
Yüzlərlə insan bu çağırışa səs verib, sıx təhlükəsizlik tədbirlərinin görüldüyü binanın qarşısına toplaşıb. Etirazçılar “Hərbi vəziyyətə yox!” şüarları səsləndiriblər. Fəallarla polis arasında gərginlik yaşansa da, mübahisələr ciddi qarşıdurmaya çevrilməyib.
Deputatlar barrikadaları aşaraq parlamentin zalına daxil ola biliblər. Yerli vaxtla gecə saat 01:00-da binaya toplaşan 300 deputatdan 190-ı hərbi vəziyyət qərarının əleyhinə səs verib və prezident Yunun qərarı etibarsız elan edilib.
Qeyd edək ki, Cənubi Koreyada hərbi vəziyyət sonuncu dəfə 1979-cu ildə, ölkəni uzun müddət idarə edən hərbi diktator Park Çunq-xi dövlət çevrilişində öldürülməsi zamanı elan edilib. Ölkə 1987-ci ildə parlament idarəetməsinə keçdikdən sonra heç bir hərbi vəziyyət qərarı qəbul edilməyib.
Şimali Koreyaya qarşı sələflərinə nisbətən nəzərəçarpacaq dərəcədə sərt mövqe tutan Yun siyasi müxalifətin Şimali Koreyaya rəğbət bəsləyənlər iddia edib.
Yun 2022-ci ilin mayında vəzifəyə seçildi, lakin bu ilin aprel ayında müxalifətin ümumi seçkilərdə böyük qələbə qazanmasından sonra hakimiyyətinin çox hissəsini itirib. O vaxtdan bəri onun hökuməti istədiyi qanunları qəbul edə bilməyib və yalnız müxalifətin qəbul etdiyi qanunlara veto qoyub.
Adı bəzi korrupsiya qalmaqallarında hallanan ölkə prezidentinə ictimai dəstək də azalıb. Korrupsiya qalmaqallarından birində Yunun həyat yoldaşı hədiyyə olaraq “Dior” markalı çanta qəbul edib, digərində isə birjada manipulyasiya etdiyi bildirilir.
Yun müxalifət partiyalarının tələbi ilə araşdırmalardan imtina edib. Daha sonra müxalifət hökumətin büdcəsini azaldacaq qanun layihəsini irəli sürüb. Prezident Cənubi Koreyada büdcə qanunlarına veto qoyula bilməz. Müxalifət,, həmçinin kabinet üzvlərini və bəzi yüksək rütbəli prokurorları vəzifədən azad etmək üçün hərəkətə keçib. Onların arasında prezident və ailəsi bağlı araşdırma aparmayan hökumətin nəzarət qurumunun rəhbəri də olub.
Cənubi Koreya qanunlarına görə, parlamentin əksəriyyəti hərbi vəziyyətin ləğvinə səs verərsə, hökumət buna əməl etməlidir. Eyni qanun hərbi vəziyyətlə parlament üzvlərini həbs etməyi də qadağan edir. Hazırda nə olacağı bəlli deyil. Parlamentin qarşısına toplaşan bəzi fəallar “Yun Suk Yeol həbs edilməlidir” kimi şüarlar da səsləndiriblər.
