Qlobal iqtisadi və ideoloji meylləri araşdıran “Yeni Qaydalar” strategiya mərkəzi "Türkiyə geosiyasətinin təhlili" adlı araşdırma sənədi yayıb.
Modern.az sənədin əsas müddəalarını təqdim edir:
Ərdoğan Türkiyəni böyük dəniz gücünə çevirir. Bu, diqqətdən kənarda qalsa da, böyük geosiyasi təsirləri ola bilər.
Türkiyə donanması üçün hazırda tamamilə yerli gəmilər də daxil olmaqla 31 döyüş gəmisi tikilir:
təyyarə gəmisi
idarə olunan raket esminesləri
çoxməqsədli freqatlar
sualtı qayıqlar
sualtı dronlar.
Bu yeni döyüş gəmiləri güclü olan Türkiyə donanmasına böyük dəstək verəcək.
“World Guide to Modern Military Warships” jurnalının məlumatına görə, Türkiyə Yaxın Şərqin ən güclü donanmasına, dünyanın isə 10-cu donanmasına sahibdir. Bununla belə, Türkiyənin dəniz gücü təkcə yeni döyüş gəmilərindən ibarət deyil.
Türkiyənin Qətər, Somali və Liviyada bazaları var. Türk gəmiləri Aralıq, Egey və Qara dənizlərdə patrul reydləri aparır.
Türkiyənin güclü dəniz donanmasına və xaricdəki bazalarına niyə ehtiyacı var?
Bu sualın cavabı Türkiyənin “Mavi Vətən” strateji doktrinasındadır.
Bu doktrinaya görə, Türkiyə Şərqi Aralıq dənizi və Qara dənizin böyük ərazilərini dəniz məkanı hesab edir. “Mavi Vətən” doktrinası bir neçə hədəfə nail olmaq məqsədi daşıyır:
1) Türkiyəni dənizdən müdafiə ilə təmin etmək
2) Strateji dəniz ticarət yollarına nəzarətin təmin edilməsi
3) Şərqi Aralıq dənizində karbohidrogen ehtiyatlarına nəzarətin təmin edilməsi.
Şərqi Aralıq dənizi enerji ehtiyatları ilə zəngindir. ABŞ Geoloji Tədqiqat Xidmətinin məlumatına görə, bölgədə 122,4 trilyon kubfut texniki cəhətdən çıxarıla bilən təbii qaz var. Türkiyə bu "tortdan" payını almaq istəyir.
Ancaq məsələ bununla bitmir.
Türkiyə Liviya sahillərində enerji kəşfiyyatı aparmağı planlaşdırdığını açıqlayıb.
Liviyanın neft və qaz ehtiyatları təxminən 48 milyard barel xam neft və 52 trilyon kub fut qaz səviyyəsində qiymətləndirilir. Amma Türkiyənin enerji hədəfləri Aralıq dənizindən kənara çıxır.
2024-cü ildə Türkiyə Somali sahillərində neft və qaz kəşfiyyatına başlamaq üçün iki böyük müqavilə imzaladı.
Somalinin təxminən 30 milyard barel neft və qaz ehtiyatına malik olduğu təxmin edilir.
Gördüyümüz kimi, Türkiyənin enerji hədəfləri Şərqi Aralıq dənizindəki yaxın ətrafı ilə məhdudlaşmır.
Türkiyə Liviya və Somali vasitəsilə Afrikada enerji bazası qazanmağa çalışır.
Türkiyənin Şərqi Aralıq dənizi və Egeydəki dəniz gücü NATO üzvü Yunanıstanı narahat edir. Misir və İsrail də Türkiyənin dəniz hədəflərinə ehtiyatla yanaşır. Türkiyə yüksək enerji hədəflərini reallığa çevirmək istəyir.
Hazırladı: Nigar Ögeday
Türkiyə
