Aprel ayı ənənəvi olaraq tərəvəz bazarında qiymətlərin bir qədər sabitləşdiriy və ucuzlaşdığı dövr olsa da bu il vəziyyət bir qədər fərqlidir. Həmişə bu vaxtlar pomidor ucuzlaşmaya doğru gedərdi. Artıq may ayı yaxınlaşır, bazarlarda pomidorun qiyməti 5 manatdan aşağı düşmür. Hətta qiymət pomidor becərməyən ölkələrdəki qiymətlərlə eyni səviyyədədir. Bizim Rusiyaya ixrac etdiyimiz  pomidor Moskva bazarlarında təxminən Azərbaycandakı qiymətə satılır.

Modern.az-ın məlumatına görə, Bakı bazarlarında 1  kiloqram pomidorun qiyməti 5-7 manat arasında dəyişir. Düzdür, bazarda 3-4 manata da məhsul tapmaq olar. Amma onların keyfiyyəti aşağı olur.

Supermarketlərdə pomidorun kiloqramı təxminən 4-6 manat arasında dəyişir.

Bazarlarda salxım pomidor 6 manata, Zirə pomidoru isə 7 manat arasında satılır. ​ Bu da ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 2 manat bahadır.

Satıcılar qiymətlərin yüksək olmasını topdansatış qiymətləri ilə əlaqələndirilər. Satıcı Əziz Məmmədov deyir ki, açıq sahədən məhsul gələnədək qiymətin düşəcəyini gözləmir: "Apreldə adətən qiymət bir qədər enərdi, amma indi hələ də 5-6 manata yaxın satırıq. Çünki istixanada yetişən məhsul ucuz başa gəlmir, üstəlik, çox məhsul Rusiyaya gedir. Ora baha satmaq olur, satıcı da, fermer də ora yönəlir. Bizim üçünsə həm alış baha, həm də müştərilərlə izah etmək çətin olur. Alıcı deyir "niyə düşmür?", amma şərait elədir. Açıq sahədən məhsul gələnə kimi bu vəziyyət belə qalacaq yəqin".

Azərbaycanda istehsal olunan pomidorların əsas ixrac bazarlarından biri Rusiyadır. Rusiyada pomidor Azərbaycandan alındıqdan sonra topdansatış bazarlarında və böyük aqro-komplekslərdə satılır. Bu mərkəzlərdə rəqabət çox yüksəkdir və məhsullar iri həcmdə satıldığından qiymətlər daha aşağı olur. Moskvada ticarətlə məşğul olan Kamran Zeynalov deyir ki, qiymətlər əvvəlki illərlə müqayisədə bir az yüksəkdi. Məsələn, keçən il bu vaxtlar kilosunu 180-200 rubl arası satırdıqsa, indi 320-350 rubla qədər qalxıb. Amma yenə də alıcı azalmır – bilirlər ki, Azərbaycan pomidoru həm ətirli, həm də daha təbii olur. Əgər qiymət bir az düşsə, satış daha da artar."

Hazırda Azərbaycanda satılan pomidorun bir hissəsi xaricdən gəlir, əksəriyyəti isə istixana məhsuludur. Pomidor qiymətlərinin yüksək olmasınının əsas səbəbi istixana mövsümünün davam etməsidir. İstixana məhsullarının istehsal dəyəri açıq sahə məhsullarından daha yüksəkdir.

İstixana sahibi Əli Hacıyevin sözlərinə görə hazırda pomidorun qiymətinin yüksək olmasının əsas səbəbi istixana mövsümünün davam etməsidir: “Açıq sahədə məhsul yetişmədiyi üçün bazara çıxan pomidorların əksəriyyəti istixanalardan gəlir. İstixanada isə məhsulun maya dəyəri xeyli yüksəkdir. İstiliyi saxlamaq üçün qaz, elektrik, işçi qüvvəsi, gübrə – bunların hamısı baha başa gəlir. Pomidorun yetişməsi üçün təkcə istilik və enerji xərcləri bəzən onun yarı qiyməti qədər tutur. Bu da bizi məcbur edir ki, məhsulu daha yüksək qiymətə sataq ki, ziyana düşməyək”.

Mütəxəssislər hesab edir ki, aprel ayı açıq sahə pomidorlarının bazara çıxışı üçün hələ tez sayılır. Açıq sahə məhsulları adətən mayın ikinci yarısından bazara çıxır. Ona görə də təklif hələ də məhduddur və bu da qiymətlərə təsir edir. Əgər hava şəraiti əlverişli davam etsə və may ayından etibarən açıq sahə məhsulları bazara çıxarsa, qiymətlərdə müəyyən ucuzlaşma müşahidə oluna bilər.

2024-cü ildə Azərbaycanda istixanalarda 224,9 min ton pomidor istehsal edilib.

Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə  bu, 2023-cü illə müqayisədə 44 min ton və ya 16,4 % azdır. Ötən il ölkədə ümumi sahəsi 1,6 min hektar olan 3 037 vahid istixana fəaliyyət göstərib. 2024-cü ildə ölkədə istixanaların sayı 191 ədəd və 5,9 faziazalıb.

2023-cü ildə ölkədə ümumi sahəsi 1,6 min hektar olan 3 228 vahid istixana fəaliyyət göstərib və həmin istixanalarda 268,9 min ton pomidor istehsal edilib.

Dövlət Statistika Komitəsinin son açıqladığı hesabata əsasən, Azərbaycanda pomidorun əkin sahəsi  son 5 ildə 10 fazi azalaraq 17, 8 min hektar olub. Pomidor sahələrinin 86,3 faizi  açıq, 13,7 faizi  isə örtülü torpaqların payına düşüb . Sahələrin azalmasına baxmayaraq pomidor istehsalı  bu dövrdə  21 faiz artaraq 845 min tona çatıb. İstehsalın  40,5 faizi tarla, 59,5 faizi istixanaların payına düşüb. Ölkədə pomidorun 65 faizdən çoxu  Abşeron (20,9 faiz), Şəmkir (20 faiz), Bakı (12,1 faiz), Xaçmaz (7,7 faiz) və Göyçay (5,4 faiz) rayonlarının payına düşüb. 

Azərbaycanın pomidor ehtiyatı və istifadəsi üzrə göstəruicilərinə nəzər salanda məlum olur ki, son 5 ildə həm istehsal həm də idxal artıb. Bununla parallel əhalinin şəxsi istehlakı da artıb. Ölkədə ildə adambaşına təxminən 63 kiloqram pomidor yeyilir. 5 il əvvə bu göstərici 44 kiloram olub. 

 

Bu ilin əvvəlindən Azərbaycan Rusiyaya 28,7 min ton pomidor tədarük edib.

Rusiya Baytarlıq və Fitosanitar Nəzarəti üzrə Federal Xidmətinin məlumatına görə  Azərbaycan 23 faiz payla Rusiyaya pomidorun iki ən böyük tədarükçüsündən biridir.

Rusiya ilin əvvəlindən 124,9 min ton pomidor idxal edib, ən böyük tədarükçü isə təxminən 30 min tonla Türkmənistandır.

Ümumilikdə 2025-ci ilin yanvar-fevralında Azərbaycandan 26 milyon 722 min dollar dəyərində 22 min 739 ton pomidor ixrac olunub. Pomidor ixracı ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə dəyər ifadəsilə 11 fazi azalıb, miqdar ifadəsilə isə 5 faiz artıb.

Dövlət Gömrük Komitəsinin məlumatına görə 2024-cü ildə Azərbaycandan pomidor ixracı 2023-cü ilə nisbətən 3,6 faiz artaraq 145 min ton olub. İxrac olunmuş məhsulun ümumi dəyəri 175,4 milyon dollar təşkil edib.  

 

Son 10 ildə Azərbaycanın pomidor ixracı

	İxrac miqdarı , ton	İxrac məbləği, min ABŞ dolları
2015	65015	57841
2016	101022	94179
2017	153577	151595
2018	171921	177380
2019	174548	189292
2020	187700	201525
2021	145216	160228
2022	141419	167608
2023	140588	161983
2024	145603	175430

 

Mənbə: Dövlət Gömrük Komitəsi

Azərbaycandan pomidor ixracının 97,8 faizii Rusiya bazarının payına düşüb, 1 faizi Belarus, 1,2 faizi i isə Polşa, Ukrayna, Gürcüstan və digər ölkələrə ixrac olunub. digər ölkələrə ixrac olunub.  

Azərbaycan pomidorunun kiloqramı 1,2 dollara ixrac olunur. Daşıma və digər xərclər də nəzəzrə alınaraq xaricdə 3 dollara satılır.

Dünya ölkələrində pomidorun satış qiyməti də fərqlidir. Kənd təsərrüfatı məhsullarının tədarükü və bazar məlumatları üzrə ixtisaslaşmış Selina Vamuci şirkəti yerli və  beynəlxalq bazarlara qiymətlərin monitorinqini aparır. Şirkət bildirir ki, bu ilin aprelin əvvəlində Moskva bazarında 1 kliloqram pomidor 3 dollar 36 sent olub. İstanbulda pomidort 40-50 lirə arasında satılır ki, bu da Bakı ilə müqayisədə təxminən 3 dəfə ucuzdur. Haaırda pomidorun ən baha satıldığı ğölkə İsveçrədir. Burada məhsulun pərakəndə satış qiymətin təxminən Azərbaycan manatı ilə 10 manatdır. Ən ucuz qiymət isə Misirdədir, kiloqramı 67 qəpik.

Məlumat üçün bildirək ki, dünya üzrə pomidor istehsalı 186 milyon ton təşkil edir. Bu istehsalın 75 faizdən çoxu cəmi 10 ölkənin payına düşür. Ən böyük istehsalçı Çin olub – təxminən 37 faizlik payla dünya istehsalının üçdə birindən çoxunu təkbaşına təmin edir. Digər əsas istehsalçılar sırasında Hindistan, Türkiyə və ABŞ da yer alır.