Almaniya Prezidenti Frank-Valter Ştaynmayerin Azərbaycana səfəri təkcə diplomatik və iqtisadi əlaqələr baxımından deyil, həm də tarixə nəzər salmaq üçün maraqlı fürsətdir. XIX əsrin əvvəllərində Rusiya imperiyasının təşviqi ilə Almaniyanın müxtəlif bölgələrindən olan mühacirlər – əsasən Vürtemberq və Baden əyalətlərindən – Cənubi Qafqaza köç ediblər. Onlar Azərbaycanda Helenendorf (indiki Göygöl) və Annenfeld (indiki Şəmkir) kimi koloniyalar quraraq kənd təsərrüfatı, sənətkarlıq və ticarətlə məşğul olublar.
Bu icma öz dini inanclarına sadiq qalaraq lüteran protestantlığını qoruyub saxlayıb. Alman koloniyalarında yaradılan icma infrastrukturu arasında məktəblər, kilsələr və idman meydançaları da yer alırdı.
Mühacirlərlə yanaşı həmçinin 19-cu əsrdə digər almanlar da Azərbaycana böyük maraq göstərirdilər. Gədəbəydə "Siemens" firması mis əritmə zavodu açıb, texnikanın ən yeni nailliyyətlərindən və o dövrün ən müasir texnologiyalarından istifadə edib.
Bu gün də Azərbaycanda kiçik də olsa alman icması mövcuddur. Ancaq Azərbaycanda protestantların heç də hamısı alman deyil.
Modern.az-a açıqlamasında Alov Xristian İcmasının sədri İdris Məmmədov bildirib ki, Azərbaycanda protestant icmaları çoxdur, ancaq onların hamısı qeydiyyatdan keçməyib.
Onun sözlərinə görə, məsələ ilə bağlı aparılan araşdırmada ölkəmizdə 18-25 min arası protestant olduğu bildirilir:
“Protestantların əksəriyyəti Azərbaycan əsilli şəxslərdir. Onların arasında Alman Lüteran Dini İcmasının üzvləri var ki, alman əsilli Azərbaycan vətəndaşlarıdır. O icmanın təxmini üzvlərinin sayı 50-60 nəfərdir. Əsasən ibadətlər fərdi yaşayış evlərində keçirilir. Bu da iqtisadi məsələlərlə bağlıdır. Belə ki, yerli Azərbaycan icmaları öz maliyyələri ilə idarə olunur, kənardan maliyyə almaq istəmirlər. Ona görə də dini məbədlərin sayı çox deyil. Təxminən deyə bilərəm ki, protestant icmalara aid olan 20-25 bina var. Lakin dövlət hər il maliyyə ayırdığı kimi bu ildə ayırıb. Dövlət protestant icmalara öz qayğısını göstərir. Ölkəmizdə multikultural dəyər praktiki sübuta malikdir, protestant icmalar azad şəkildə dini mərasimlərini keçirir.”.
O bildirib ki, icmaların qeydiyyatdan keçməsi üçün say 50 nəfərdən çox olmalıdır, ona görə bir çox icma qeydiyyatdan keçməyib. Lakin bu icmaların fəaliyyətinə heç bir əngəl yoxdur.
İdris Məmmədov deyir ki, katoliklər və pravoslavlar dini ayinlərdə liturgiyalar keçirirlər:
“Yəni bütün mərasimlər kahinlər təərəfindən icra edilir. O ibadətlərə qoşulan insanlar isə sadəcə isə seyr edirlər. Protestant icmalarında isə biraz fərqlidir. Orada ilahi nəğmələrin oxunması bütün icma üzvlərinin oxuması ilə həyata keçirilir. Müxtəlif keyfiyyətə, biliyə, bacarığa malik olan bütün insanların icmanı təşviq etməsi, ruhlandırması ilə ibadətlər keçirilir. Protestant icmaları xeyirxahlıq işlərinə də xüsusi diqqət yetirir. Məsələn bu gün ABŞ-dən xüsusi qayğıya ehtyacı olan uşaqlar və şəhid övladları üçün 50 min hədiyyə gətirmişik”.
