Azərbaycanda insanlar arasında yaranan mübahisələrin məhkəməyə düşmədən, qarşılıqlı razılaşma yolu ilə həll olunması üçün xüsusi qurum olan Mediasiya Şurası fəaliyyət göstərir. Bu qurum mediatorların hazırlanması, fəaliyyətə buraxılması və onların işinə nəzarət kimi funksiyaları icra edir. Mediasiya Şurası həmçinin bu sahədə vahid qaydaların formalaşdırılmasına və sistemin davamlı işləməsinə nəzarət edir. Qeyri-kommersiya əsaslı fəaliyyət göstərən Şura ictimai maraqları nəzərə alaraq, mübahisələrin daha çevik və məhkəməyə getmədən həllinə şərait yaradır. Hazırda bu quruma hüquqşünas Nadir Adilov rəhbərlik edir.
Modern.az Mediasiya Şurasının rəhbəri Nadir Adilovdan geniş müsahibə alıb. Müsahibədə N.Adilov boşanmaFların səbəbləri, Şuranın fəaliyyəti və illik hesabatla bağlı suallarımıza cavab verib.
Müsahibədən anons:
- Cəmiyyətdə tez-tez boşanmaların əsas səbəbləri müzakirə edilir, bir növ günahkar axtarılır, hər dəfə fərqli fikirlər ictimaiyyətdə ciddi müzakirə olunur. Bu proseslərin içində olan biri kimi, siz necə düşünürsünüz, boşanmalar və həllinə baxdığınız digər problemlərdə qarşılaşdığınız əsas mənzərə nələrdən ibarətdir?
- Bəzən düşünürlər ki, varlılar daha rahat boşanır, təhsilli və təhsilsiz adamların boşanmasında və ya başqa problemlərin həll edilməsində universitet bitirənlər proseslərin həll olunmasında daha maraqlıdır. Amma reallıq tamamilə fərqlidir.
Bu kimi məsələlərdə insanın iç dünyası, şəxsi keyfiyyətləri özünü qabarıq göstərir. Adam var orta təhsili yoxdur, amma çox mədəni, nəcib insandır. Qarşısındakı isə təhsillidir və ona qarşı deyir ki, "mən ali təhsilli adamam, gör sənin başına nə oyun açacağam" və sair. Söhbət burada münaqişəyə münasibətdən gedir. Biz görürük ki, savadsız insanları əzmək, avam yerinə qoymaq istəyən çox adamlar var.
Bizim insanların iç üzü boşananda bilinir, evlənəndə əksəriyyəti saxtadır, hamı guya xoşbəxtdir, amma boşanma prosesində iç üzləri görünür. Mən İsveçrədə olanda oradakı kolleqalardan mediasiya prosesini soruşurdum, mənə deyirdilər ki, onların baxdığı işlər uşaqlarla ünsiyyət, valideynlərin görüş saatları, uşağı məktəbə kim aparıb-gətirəcək və onun sadə maliyyə məsələlərilə bağlıdır. Qayıdıb bizim boşanmalara baxanda görürük ki, dava cehiz, qızıl-zinət əşyaları üzərindədir. Qarşı tərəf ittiham edir ki, sənə aldığım üzüyü qaytar, o da qaytarır, sonra məhkəməyə gedir ki, bu o üzük deyil, mən buna brilyant vermişdim, bu mənə svarovski qaytarıb. İş gedir ekspertizaya, proses bir neçə ay uzanır. Aqressiyanın həddinə baxın. Bizdə olan qızıl-cehiz kimi məsələlər orada yoxdur deyə, xarici ölkələrdə boşanmaq və mediasiya prosesi daha rahatdır. Biz deyəndə ki, ana keçmiş həyat yoldaşının uşaqla ünsiyyətinə imkan vermir, xaricdə təəccüblənirlər. Deyirlər niyə verməsin axı? Alimentdən imtina edilməsi haqqında danışanda da onun kimi.
Biz ailə münasibətlərində çox aqressivik. Evlənəndə xoşbəxt, boşananda müharibəyə hazır oluruq. Evlənəndə də səmimi evlənmirik, çoxu bu fikrimə görə məni qınayır, amma bütün bəla bizim toy adət-ənənələrimizlə bağlıdır. Bu ənənələri kökündən dəyişmək lazımdır. Gənclərə toyla bağlı azadlıq vermək lazımdır, ehtiyac yoxdur şadlıq sarayına 300-500 nəfəri dəvət etmək, xonçalar, qızıllar almaq. Əsas xoşbəxt yaşamaqdır. Təsəvvür edin, mediasiyaya müraciət edənlər içində 10 il əvvəl olan toyun xərcləri üzərində mübahisə edən insanlar var. O toya qoyulan xərci cütlüyə vermək lazımdır ki, özünə ev alsın, şərait qursun. Yoxsa gedib borca, kreditə girirlər, illərlə onu ödəyirlər, bu insan necə xoşbəxt ola bilər? Boşananda da mülkü bölə bilmirlər. Bizdə davamlı mental dəyərlərdən danışırlar, amma iki-üç uşaqla həyat yoldaşını boşayan və alimentdən, mülkün bölünməsindən boyun qaçıran kişilər var. Mentalımız sərf edəndə işləyir, sərf etməyəndə isə işləmir.
