Sovet İmperiyasının son dəmləridir.

Dünya önəmli təlatümlərin astanasındadır.

Türkiyə Xariciyyəsi İrandakı səfirini səlahiyyət müddəti bitmədən geri çağırır.

1988-də yeni bir qərarnamə ilə onu Sovet İttifaqına səfir təyin edirlər.

Tanınmış türk diplomatı Volkan Vural Moskvada 5 il çalışır –

əvvəlcə Türkiyənin SSRİ-dəki, ardınca da Rusiyadakı səfiri olur.

Bir şəhərdə ardıcıl olaraq iki ölkədə səfir olmaq hər diplomata nəsib olmayan həyəcan və aksiyondur…

Türkiyə Xarici işlər nazirliyinin yaşayan üç ən təcrübəli diplomatlarından biridir desəm yanılmaram. Tehran və Moskvadan sonra Baş nazir Tansu Çillərin Baş müşaviri, Türkiyənin Almaniyadakı səfiri, BMT-dəki Daimi nümayəndəsi və nəhayət İspaniyadakı səfiri.

Qibtə ediləcək parlaq bir karyera…

Moskvada, Bakıda və Ankarada bir neçə dəfə Volkan Vuralla söhbət etmə imkanı tapmış, bu əfsanə diplomatla fikir mübadiləsi etmişdim. Həqiqətən də qeyri-adi bir insan idi. 1941-ci il təvəllüdlü səfir çalışma həyatının ən həyəcanlı dövründə – Moskvada səfir ikən Azərbaycan tarixinin dönüm dövrünə şahidlik edir. Türkiyə Azərbaycanda gedən proseslər haqda ətraflı məlumat toplamaq üçün səfiri Bakıya göndərmək istəyir.

Moskva ilk etapda razılıq vermir, professional diplomatın Bakıda müxalifətdəki milliyyətçi qruplarla dialoq qurmasından ehtiyat edir. Türkiyə təkid edincə, çarəsiz qalan Rusiya XİN-i Volkan Vuralın Bakıya getməsinə əngəl ola bilmir. İcazə verilir, ancaq Moskva Ayaz Mütəllibova təlimat verir – rəsmi Bakı Türkiyə səfirinin Azərbaycandakı təmaslarını minimuma endirməli, tanınmış ictimai xadimlərlə görüşlərə mane olmalı idi…

Volkan Vural təyyarədən enən kimi onu Bakının ən yaxşı məkanlarından birinə aparırlar. Səfir bunun məsum bir günorta naharı olacağını düşünüb razılıq verir. Ancaq restoranda açılan masanı, soyuq qəlyənaltıları, düzülmüş içkiləri görəndə işim-gücüm var deyə yüngülcə etiraz edir. Yemək-içməyi sevən biri kimi təklifi geri çevirmir.
 

Xeyli davam edən günorta ziyafəti tam da Moskvanın gözləntilərinə uyğun idi. Axşama doğru restorandan çıxandan sonra Volkan Vurala bir neçə yüngülvari görüş keçirməyə şərait yaradırlar. Səfirə görmək istədiyi önəmli insanların məşğul olduqları söylənilir. Müşayiət edənlər axşam saatında onu dəmir yolu vağzalına gətirirlər ki, biz ən hörmətli qonağımızı ölkəmizin ikinci şəhərinə –Gəncəyə aparırıq.

Volkan Vural hiddətlənir, səs-küy qaldırır, ancaq ona “Gəncəyə getməsəniz sizi otelə aparacağıq, çünki proqramda başqa heç nə yoxdur” deyirlər. Məcbur qalan səfir “SV” vaqona çıxır və onun üçün hazırlanan axşam masasının arxasına keçərək Azərbaycan mətbəxinin ləziz yeməkləri ilə Gəncəyə doğru yol alır.

Gəncəyə göndərilən təlimat ünvana səfirdən tez çatır.

Mənzil başına çatan kimi qonağı aparırlar səhər yeməyinə. Volkan Vural qatardakı ziyafətdən sonra halının olmadığını deyir. “Məşhur Gəncə qaymağı, təndir çörəyi…dadına baxmasaz inciyərik” deyib çarəsiz səfiri yaxşı bir yerə aparırlar.

Günortadan sonra səfiri şəhər rəhbərinin “hüzuruna” çıxarırlar. Çay süfrəsi, Gəncə paxlavası və…qonağa konyak təklif edilir. Səfir şiddətlə etiraz etsə də, şkafın qapısı açılır, rəflərdə növbənöv, müxtəlif adlarda yerli konyak şüşələri var. Ancaq onlardan hansı yaxşıdır, hansını yüksək qonağa hədiyyə vermək olar? Başı çıxan biri kimi işçilərdən birini çağırırlar ki, gəl, seç. Onun isə içəridə xarici qonağın olmasından xəbəri yoxdur.

Başçı soruşur:

“A bala, bu konyakların hansı yaxşıdır?”

Cavab tarixə düşür:

“Yoldaş katib, “putulkaların” fərqli olmasına baxma, hamısı eyni “boşkadan” doldurulub!”…

***

Volkan Vuralın səfərinin Gəncə bölümü nə qədər təbəssüm doğursa da, ondakı həqiqət payının çox olduğu söylənilir. Çünki əksi olsaydı, bu məzəli əhvalatdan heç kimin xəbəri olmazdı…