Dünyanın elə maraqlı və gözəl şəhərləri var ki, turistlər hər zaman oranı ziyarət etmək arzusunda olurlar. Lakin elə yerlər də var ki, orada olmaq və yaşamaq insan həyatı üçün təhlükəli sayılır. Amerikanın “Ekoloji Blacksmith Institute” Fondu belə şəhərlərin siyahısını hazırlayıb.
Modern.az həmin siyahını sizlərə çatdırır:
Siyahının ilk onluğunda Azərbaycan şəhərinin də adı var. Xəzər dənizi sahillərində yerləşən Sumqayıt hələ Sovetlər zamanında kimya sənayesi mərkəzinə çevrilmişdi və bu səbəbdən şəhərin həm torpaq qatı, həm də atmosferi kifayət qədər çirkləndirilərək “ölü şəhər” statusu qazanıb.
Siyahının son onluğuna nəzər saldıqda Rusiyanın Dzerjinsk şəhəri 10-cu yerdə durur. 1930-1998-ci illərdə bu şəhərdə 200 min tondan çox kimyəvi tullantı, o cümlədən ən təhlükəli maddə sayılan neyrotoksinlər basdırılıb. Şəhər suyunun çirklilik həddi məlumatlara görə, təhlükəsiz həddən 17 milyon dəfə yüksəkdir. Hazırda şəhərdə təqribən 300 nəfərdən çox insan yaşayır. Onların orta ömrü 45 il hesablanır.
Zambiyanın Kavbe şəhəri 9-cu yerdə durur. 20-ci əsrin əvvəllərində bu şəhərdə qurğuşun və kadmium tapılıb. Bununla əlaqədar, şəhərdə nəhəng metal zavodları tikilir. Ağır metallara görə şəhər havasının çirkliliyi normadan 4 dəfə artıqdır. Yoluxan insanlar, hansı ki, rəsmi statistikada 250 mini göstərir, qan zəhərlənməsindən əziyyət çəkirlər.
Perunun La Orya şəhəri 8-ci yerdə durur. Burada təqribi 35 min insan yaşayır. Sakinlərin 95 faizdən çoxu qanda qurğuşunun həddən artıq olması səbəbi ilə ağır xəstəliklərə yoluxublar. Ərazidə qurğuşun və sink kimi faydalı qazıntıların istehsalı üçün Amerika zavodları var. Burada tez-tez tərkibində kimyəvi maddələr olan yağışlar yağır.
Siyahı üzrə 7-ci yerdə Çinin kömür istehsalı mərkəzi sayılan Linfın şəhəri durur. Havada kükürd dioksid və digər zəhərli hissəciklərin sayı normadan qat-qat çoxdur. Bu şəhərdə 200 mindən çox insan pnevmaniya, ağ ciyərlərin xərçəngi və bronxitdən əziyyət çəkir.
Rusiyanın Norilsk şəhəri siyahıda 6-cı yerdə qərar tutub. Şəhərdə miss, qurğuşun, nikel, selen və sink emal edən zavodlar var. Bu gün şəhərdə raspirativ xəstəliklərə yoluxmuş 134 min insan var. 2001-ci ildən şəhərə giriş xarici vətəndaşlar üçün bağlıdır.
5-ci yerdə Hindistanın Sukinda şəhəri durur. Burada dünyanın ən iri kimyəvi zavodları yerləşir. Bu maddələrin çox hissəsi çaya və göllərə axıdılır. 2,5 milyon əhalisi olan şəhər sakinlərinin 90 faizi xərçəng xəstəliyindən əziyyət çəkir.
Çinin qurğuşun istehsalı üzrə sənaye mərkəzi olan Tyanjin şəhəri 4-cü yerdə qərarlaşıb. Bura Çinin ən çirkli yerlərindən biri sayılır. Qurğuşunun hava ilə konsentrasiyası normadan 10 dəfə artıqdır. Dənli bitkilərin tərkibində isə bu maddə normadan 24 dəfə artıqdır.
3-cü yerdə yenə Hindistan şəhəri yer alıb. Bu dəfə sənaye şəhəri Vapinin adı hallanır. Ərazinin qrunt sularında civənin miqdarı normadan 100 dəfə artıqdır, hava isə metal hissəcikləri ilə ağırlaşıb. Bu üzdən müxtəlif xəstəliklərə yoluxan əhalinin sayı 70 mini ötüb.
Siyahıda birinci yerdə isə Ukraynanın Çernobl şəhəri durur. Şəhərdə radiasiyadan əziyyət çəkən insanların sayı 5,5 milyonu keçib. 1986-cı ildə baş verən nüvə faciəsi zamanı Yaponiyanın Xirosima və Naqasaki şəhərinə atılan atom bombasından 100 dəfə artıq radiasiya ilə nəticələnib.
Təəssüf ki, bu siyahının ikinci yerində Azərbaycanın bir zamanlar postsovet ölkələri arasında kimyəvi sənayesinə görə ilk yerlərdə duran Sumqayıt şəhəri qərar tutub. Bu gün orada ağır metallara, neft tullantılarına və digər kimyəvi maddələrə görə müxtəlif xəstəliklərə yoluxan minlərlə insan yaşayır. Bu şəhərdə uşaqlar əqli gerilik və sümük xəstəlikləri ilə dünyaya gəlir.
Rafiq Qənbərov
