Səfirlərin yüksək səviyyədə diplomatik və şəxsi bacarıqlara malik olmaları vacibdir, çünki onların vəzifəsi çox müxtəlif və mürəkkəb məsələləri əhatə edir. Cəlbedici yanaşmalar ortaya qoymaq, lazımi əlaqələr qurmaq, gərgin və çətin vəziyyətlərdən çıxmaq, təşkilatçılıq və idarəetmə bacarığı, təhlil və strateji düşünmə, təzyiq altında işləmə qabiliyyəti, yüksək etik standartlar və s... - bunlar səfirin öz ölkəsini beynəlxalq səhnədə uğurla təmsil etməsi üçün zəruri olan keyfiyyətlər hesab olunur.
Modern.az saytı “Səfirlər” rubrikasında silsilə yazılara start verir.
Rubrikamızın ilk yazısı Azərbaycanın ABŞ-da fəaliyyət göstərmiş səfirləri haqqındadır. Amerikadakı səfirlərimiz kimlər olub?
Amerika Birləşmiş Ştatları (ABŞ) Azərbaycan Respublikasının müstəqilliyini 25 dekabr 1991-ci ildə tanıyıb. 28 fevral 1992-ci ildə isə iki ölkə arasında diplomatik münasibətlər qurulub.
Azərbaycanın ABŞ-da səfirliyi 6 mart 1992-ci ildən, ABŞ-ın Azərbaycanda səfirliyi isə 16 mart 1992-ci ildən fəaliyyət göstərir.
Azərbaycanı indiyə kimi ABŞ-da 4 səfir təmsil edib.
Bakıdan Vaşinqtona təyinat alan ilk səfir Hafiz Paşayev olub. Hafiz Paşayevin səfir təyin olunduğu dövr regionda və beynəlxalq səhnədə çətin və həssas dövr idi. Azərbaycan 1991-ci ildə müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra müxtəlif siyasi və iqtisadi çətinliklərlə üzləşmişdi. Bir tərəfdən Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin gərginliyi, torpaqlarımızın işğalı, 1 milyon qaçqın-köçkün problemi, digər tərəfdən regionda geopolitik maraqların güclənməsi rəsmi Bakını çətin vəziyyətdə qoymuşdu. Üstəlik ABŞ-ın Azərbayacana birbaşa yardımlarını qadağan edən 907-ci düzəliş də yenicə (1992-ci ilin oktyabr ayında) qəbul edilmişdi. Ümumiyyətlə, Amerikada Azərbaycanı sadəcə keçmiş SSRİ-dən ayrılan kiçik bir respublika kimi tanıyırdılar.
Hafiz Paşayev 1993-cü ilin əvvəllərində o vaxtkı prezident Əbülfəz Elçibəy tərəfindən səfir təyin olundu. O, 1993-cü ilin aprel ayında etimadnaməsini ABŞ prezidenti Bill Klintona təqdim etdi.
Bu təyinatadək H.Paşayev (1971–1992-ci illərdə) Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Fizika İnstitutunda müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdı.
Hafiz Paşayevin səfir təyin olunduğu çətin dövr həm diplomatik mübarizənin, həm də Azərbaycanın beynəlxalq aləmdə mövqeyinin gücləndirilməsinin vacib olduğu bir vaxt idi. Onun vəzifədəki fəaliyyəti bu çətinliklərə uyğun olaraq, Azərbaycanın diplomatik uğurlarına böyük töhfə verib.
Onun səfir işlədiyi dövrdə, 1994-cü ilin sentyabrında Azərbaycan Qərb dövlətlərini təmsil edən neft şirkətlərilə 8 milyard dollar dəyərində olan “Əsrin müqaviləsi”ni imzaladı. 2002-ci ildə ABŞ prezidenti Corc Buş 907-ci düzəlişin təsir qüvvəsini dayandıran sənəd imzaladı ki. bu da Azərbaycana birbaşa yardıma imkan yaratdı.
Hafiz Paşayev 2006-cı ilin ortalarına kimi səfir vəzifəsində işləyib.
2006-cı ilin oktyabrında Prezident İlham Əliyevin imzaladığı sərəncamla Yaşar Teymur oğlu Əliyev Azərbaycanın Azərbaycan Respublikasının ABŞ-da fövqəladə və səlahiyyətli səfiri təyin edildi. Həmin sərəncamadək Y.Əliyev Azərbaycanın Birləşmiş Millətlər Təşkilatı yanında daimi nümayəndəsi və Kuba Respublikasında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri vəzifəsində çalışmışdı.
Yaşar Əliyev 2006-cı ilin oktyabrındandan 2011-ci ilin oktyabr ayına qədər ABŞ-da səfir işləyib.
2011-ci ildə rəsmi Bakı Vaşinqtona yeni səfir təyin etdi. Bu Elin Süleymanov idi. Elin Süleymanov Azərbaycanın Xarici İşlər Nazirliyində diplomatik fəaliyyətə qəbul edildikdən sonra Azərbaycanın ABŞ səfirliyində mətbuatla əlaqələr attaşesi təyin edilib. Daha sonra Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Administrasiyasının beynəlxalq əlaqələr şöbəsində baş məsləhətçi vəzifəsində çalışıb.
14 noyabr 2005-ci ildə ona fövqəladə və səlahiyyətli elçi diplomatik rütbəsi verilib və Azərbaycan Respublikasının Los-Ancelesdə yeni açılan Baş Konsulluğuna ilk baş konsul təyin edilib.
Elin Süleymanov 26 oktyabr 2011 tarixində Azərbaycan Respublikasının Amerika Birləşmiş Ştatlarında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri təyin edilib.
O, 26 iyul 2021-ci ildə Azərbaycanın ABŞ-dakı səfiri vəzifəsindən geri çağırılaraq, Böyük Britaniyadakı diplomatik missiyamızın rəhbəri vəzifəsinə təyin edilib.
Azərbaycanı hazırda ABŞ-da təmsil edən səfir Xəzər İbrahimdir. O səfir vəzifəsinə 26 iyul 2021-ci il tarixində təyinat alıb. Xəzər İbrahim 2007-2009-cu illərdə Xarici İşlər Nazirliyinin mətbuat xidmətinin rəhbəri, daha öncə isə mətbuat xidmətinin rəhbərinin müavini vəzifəsini tutub.
2009-2011-ci illərdə Azərbaycanın ABŞ-dakı Səfirliyində nümayəndəliyin rəhbərinin müavini olub.
2011-2017-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının NATO yanındakı nümayəndəliyinin rəhbəri, 2017-2021-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Türkiyə Respublikasındakı səfiri işləyib.
A.Qorxmaz
