Tarixin ən qanlı savaşlarından biri olan İkinci Dünya müharibəsi təkcə döyüş meydanlarında deyil, insanlıq tarixində də silinməz izlər buraxıb. 9 may – faşizmin məğlub olduğu bu gün Azərbaycan xalqının da şərəf günüdür.
Azərbaycan bu tarixi Qələbəyə sanballı töhfələr verib. Müharibə zamanı ölkədən 600 mindən çox oğul və qız cəbhəyə yola salınıb, onların yarısı döyüşlərdən geri qayıtmayıb. Azərbaycanlı əsgərlərin igidliyi 130-dan çox vətəndaşımıza Sovet İttifaqı Qəhrəmanı fəxri adını qazandırıb. 170 mindən çox əsgər və zabit isə müxtəlif orden və medallarla təltif olunub.
Modern.az bu münasibətlə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, nasist general-leytenant İohan Fon Rodenburqu əsir alan Həmzə Sadıqovun oğlu Firdovsi Sadıqovla söhbətləşib.
Ağdamlı qəhrəman
Firdovsi Sadıqov atasının Ağdam şəhərində doğulduğunu bildirib:
“Ailəmiz əslən Şuşadandır, lakin sonradan Ağdama köçüblər. Atam da burada dünyaya gəlib. 1938-ci ildə hərbi xidmətə çağırılıb, 1940-cı ildə artilleriya məktəbini topçu kimi bitirib. Həmin dövrdə kəşfiyyat təlimi də alaraq Baş Kəşfiyyat İdarəsinin 4-cü korpusunda xidmətə başlayıb”.
Onun sözlərinə görə, Həmzə Sadıqov batalyonu ilə birlikdə əsirlikdə saxlanılan yəhudi uşaqlarını azad etmək üçün alman generalı İohan Fon Rodenburqu mühasirəyə alıb:
“Generalın rəhbərlik etdiyi 76-cı piyada diviziyası Stalinqraddakı Qırmızı Oktyabr zavodunun ətrafında yerləşirdi. Atam həmin ərazini mühasirəyə alaraq Rodenburqu əsir götürür. Bu əməliyyat zamanı bir neçə güllə yarası alsa da, yəhudi uşaqları xilas edə bilmişdi. Onun dəstəsi generalla birgə 200-dən artıq əsgər və zabiti, eləcə də onların silah və ləvazimatlarını ələ keçirib”.
Sadıqova Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı niyə verilməyib?
Firdovsi Sadıqovun sözlərinə görə, bu uğura görə atası Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülsə də, siyasi intriqalar buna mane olub:
“Əslində atama qəhrəman adı verilməliydi, lakin Anastas Mikoyan buna imkan vermədi və bu ad bir erməniyə verildi. Səbəb isə atamın Marşal Baqramyanın keçmişi barədə məlumat əldə etməsi idi. Baqramyan 1918–1921-ci illərdə Daşnaksütun partiyasının üzvü olub və azərbaycanlılarla yanaşı yəhudi və türklərin də qanına bais olub. Atamın bu faktları üzə çıxarmasından sonra onunla düşmən oldular”.
Azərbaycanlı qəhrəmana sui-qəsd planı
Müsahibimiz bildirib ki, Həmzə Sadıqovun soyadı rəsmi sənədlərdə “Sadıqaşvili” kimi qeyd olunduğundan və milliyyəti “gürcü” göstərildiyindən, ona qarşı sui-qəsd planları uğursuz olub:
“Mikoyan onu aradan götürmək istədi, amma Stalinə görə cəsarət etmədi. Bu gün atam haqqında kitab hazırlanıb və Holokost qurbanlarına həsr olunmuş tədbirdə təqdim edilib. Yəhudi təşkilatlarından minnətdarlıq məktubları almışam. Bu işdə mənə dağ yəhudilərinin ağsaqqalı Melix Yevdayev böyük dəstək göstərib. Atamın xatirəsi bu gün də bizimlədir”.
