Qarabağın itirilməsini həzm edə bilməyən ermənilər bu günkü tarixi - 8 mayı xatırlamaqla təsəlli tapmağa çalışırlar. 33 il əvvəl – 8 may 1992-ci ildə Şuşa erməni hərbi birləşmələrinin “Dağlarda toy” adlı əməliyyatı nəticəsində işğal olunmuşdu.
Modern.az-ın məlumatına görə, Şuşanın işğalı Qarabağdakı separatçı hərbi komandanı olmuş general-mayor Arkadi Ter-Tadevosyanın rəhbərliyi ilə dörd istiqamətdə həyata keçirilmişdi.
Şərq istiqamətindən Şuşaya hücum edən separatçı qüvvələrə Arkadi Karapetyan, Şimaldan Valeri Çitçyan, şimal-qərbdən Seyran Ohanyan rəhbərlik etmişdi. Yuri Hovhannisyan isə ehtiyat qüvvələrin komandiri idi. Cənubdan - Laçın istiqamətindən Şuşaya hücumu Samvel Babayanın rəhbərlik etdiyi qüvvələr həyata keçirmişdi.
Erməni mənbələri yazır ki, “Dağlarda toy” əməliyyatı mayın 8-nə keçən gecə saat 2:30-da Kirs dağındakı strateji mövqelərin ələ keçirilməsilə başlamışdı. Laçın-Şuşa yoluna nəzarəti ələ keçirən erməni qüvvələri səhərə yaxın Şuşaya daxil olmuşdular.
Erməni mənbələrinin məlumatına görə, Şuşa ilə bağlı əməliyyat həmin dövr üçün o qədər riskli hesab olunurdu ki, hətta o vaxtkı müdafiə naziri Vazgen Sarkisyan da onun həyata keçirilməsinin mümkünsüzlüyünə inanırdı. Ona görə də əməliyyat “Dağlarda toy” adlandırılıb: planı görən Sarkisyan bunun mümkün olmadığını deyib və Şuşanı zəbt edə bilsələr, evlənəcəyinə söz verib.
28 ildən sonra - 2020-ci il sentyanrın 27-də başlayan II Qarabağ müharibəsi zamanı Azərbaycan Ordusunun hədəflərindən biri Şuşanın işğaldan azad edilməsi idi.
2020-ci il noyabrın 6-da Azərbaycan Ordusu Şuşanın geri alınması əməliyyatına başladı. Sayca üstünlüyə malik olan ermənilər Azərbaycan hərbçilərinin görünməmiş qəhrəmanlığı, cəsarəti qarşısında duruş gətirə bilmədilər və noyabrın 7-də ağır itkilər verərək qaçmağa məcbur oldular.
Məğlubiyyəti həzm edə bilməyən düşmən bir neçə dəfə əks-hücuma keçdi, hətta noyabrın 7-də Şuşaya Ermənistan tərəfindən “İsgəndər” ballistik raketi də atıldı. Amma ermənilərin əks hücumlarına baxmayaraq, Azərbaycan qüvvələri öz mövqelərini qorudular.
Şuşada Ermənistan ordusuna məxsus çoxlu texnika, silah-sursat ələ keçirildi,1000-dən çox işğalçı məhv edildi.
Noyabrın 8-də Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Şuşanın işğaldan azad olunduğunu bildirdi. Məhz Şuşa zəfəri müharibənin taleyini həll etdi və ertəsi gün Ermənistanın baş naziri kapituliyasiya aktını imzalamağa məcbur oldu.
Şuşanın işğalına rəhbərlik etmiş general Arkadi Ter-Tadevosyan 2021-ci ilin martında ölüb.
A.Qorxmaz
