1 Avqust 2019, 11:12 | Ana Səhifə - Yazılar - Kəndlini torpağa qaytaran, bolluq və məşğulluğu hədəfləyən islahatlar
Kəndlini torpağa qaytaran, bolluq və məşğulluğu hədəfləyən islahatlar

Elman Babayev


Azərbaycan dövlətinin daxili siyasətinin uğurları bütün sahələrdə olduğu kimi insanların rifahının, onların gəlirlərinin və sosial təminatının yüksəldilməsi üzrə əldə olunan  müsbət nəticələr digər uğurlarla yanaşı gedir, başqa sözlə, bu məqam daxili siyasətin əsas, vacib  müvəffəqiyyəti kimi özünü biruzə verir. 

 

Regionların sosial-iqtisadi inkişafı dövlət proqramı dövlətin daxilə yönəlik siyasətinin çox parlaq bir səhifəsidir. Bu proqramın qəbulunda dövlətin nə qədər doğru qərar verdiyi az qala hər gün sübut olunur. Çünki məhz 2004-cü ildən icra olunan bu proqram, nəinki bölgələrin simasının dəyişməsinə, eyni zamanda Azərbaycanda aqrar sahənin də inkişafına təkan verib.

 

Prezident İlham Əliyevin neçə ildir, əyalətlərə ardıcıl səfərləri var və bu səfərlər imkan verir ki,  proqramın icrası sayəsində Azərbaycanın nələrə nail olduğu konkret faktlarla qarşımızda dayansın. Dövlət başçısı İlham Əliyev sözügedən proqramda qarşıya qoyulan işlərin nəticələrinə qiymət vermək, daha doğrusu, görülən işləri məsul şəxslərdən təhvil almaq, onları vətəndaşların ixtiyarına vermək məqsədilə hər il bölgələrə ardıcıl səfərlər gerçəkləşdirir. 

 

Proqramın icrası nəticəsində ölkədə yaşanan quruçuluq, infrastrukturun yeniləşməsi tədbirləri sonucunda bölgələrdə kənd təsərrüfatının inkişafında da dönüş yaranıb.  

 

Başqa sözlə, hətta hər bir ucqar kəndin infrastrukturunu yaxşılaşdırmaq üçün hərəkətə keçən hökumətin əsas hədəfi, xüsusilə kənd təsərrüfatında inkişafı daha da sürətləndirməkdir. Çünki infrastuktur olmadan görülən tədbirlərin effektivliyi də aşağı olur.


Fikrimizi konkret misal üzərində qursaq, bir müddət öncə Qubanın ən ucqar kəndlərinə belə asfalt yol örtüyünün çəkildiyinin əyani şahidi oldum. Quba-Qonaqkənd yolunun, xüsusilə Təngəaltı yaşayış massivindən sonrakı hissəsində görülən işləri təqdir etməmək mümkün deyil. Həmin yol indiyə qədər, hətta Qonaqkənd 1959-cu ilə kimi rayon mərkəzi olanda belə abadlaşmayıb.  Keçmiş SSRİ dönəmində də yol baxımından tale bu ərazidə yaşayan kəndlərin üzünə gülməyib. İndi həmin ərazilərə çəkilməkdə olan yolu gördükdə bir daha əmin olursan ki, hökumətin əsas hədəfi ən ucqar kəndləri belə dirçəltmək, orada aqrar sahənin inkişafına nail olmaqdır. Əvvəllər rayon mərkəzinə 2 saata qət edilən yolu yenidənqurmadan sonra ən çoxu 45 dəqiqəyə qət etmək mümkün olacaq. Bütün bunlar kənd təsərrüfatı ilə məşğul olan əhalinin öz məhsulunu rahat şəkildə, daha az xərc çəkərək bazarlara çıxarmasına imkan verəcək. Ən əsası bölgədə turizmin inkişafı üçün də əlverişli şərait yaranacaq.

 

Azərbaycan iqtidarının aqrar sahənin inkişafı istiqamətində gördüyü işlər təkcə infrastrukturun yenidən qurulması ilə kifayətlənmir. Bu gün kənd təsərrüfatının daha da irəli getməsi üçün bütün mümkün addımlar atılır desək, yanılmarıq.

 

Aqrar sahənin dayanıqlı inkişafı üçün reallaşdırılan sistemli addımlar olduqca çoxşaxəlidir. Bu əsasda ümumiləşdirmə aparsaq, buraya kənd əhalisi ilə müvafiq icra strukturu arasında intensiv ünsiyyətdən tutmuş, fermerlər üçün yaradılan imkanların əlçatanlığını, bürokratik əngəllərin aradan qaldırılması üçün atılan addımları, dövlət tərəfindən kənd təsərrüfatına göstərilən dəstəkdə şəffaflığın qorunmasını daxil etmək olar.  

 

Son illər aqrar sahədə idarəetmədə səmərəliliyin və şəffaflığın artırılması üçün müvafiq işlər görülüb, bu sektora dövlət dəstəyinin gücləndirilməsi, müvafiq institusional dəyişikliklər, yeni çağırışlara uyğun strateji hədəflərin müəyyən edilməsi sayəsində keyfiyyətcə yeni mərhələyə keçid başlanıb:

 

-         Fermerlərə xidmətlərin əlçatanlığını və keyfiyyətini artırmaq məqsədilə Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin (KTN) rayon idarələrinin əsasında Dövlət Aqrar İnkişaf mərkəzləri yaradılıb. Bununla da keçmiş kənd təsərrüfatı idarələri inzibati strukturdan xidmət qurumlarına çevriliblər. Mərkəzlərdə “vahid pəncərə” prinsipinə uyğun olaraq, fermerlərə 70-ə yaxın xidmət göstərilir;

 

-         KTN nəzdində fəaliyyət göstərən 4 qurumun bazasında Aqrar Xidmətlər Agentliyi yaradılıb. Agentlik baytarlıq, fitosanitar, toxum müfəttişliyi və texniki nəzarət xidmətləri üzrə çevik və səmərəli idarəetməni təmin edəcək;

 

-         Fermerlərə subsidiyaların və güzəştli kreditlərin verilməsində şəffaflığı və çevikliyi təmin etmək məqsədilə 2018-ci ildə Aqrar Kredit və İnkişaf Agentliyi yaradılıb.Fermerlərin qayğı və problemlərini daha yaxından dinləmək üçün bütün rayonlarda və nazirliyin aparatında Fermerlər Şuraları yaradılıb, Aqrar Könüllülər Hərəkatı formalaşdırılıb. Nazirliyin dəstəyi ilə 11 fermer assosiasiyası fəaliyyətdədir;

 

-         Fermerlərə dövlət dəstəyinin təkmilləşdirilməsi üçün subsidiyaların verilməsinin yeni qaydaları hazırlanıb;

 

-         Əlverişli aqrobiznes mühitinin, fermerlərin yerli və xarici bazarlara çıxış imkanlarının artırılması üçün Aqrar Tədarük və Təchizat Şirkəti təsis edilib. Şirkət tərəfindən “Kənddən şəhərə” satış platforması yaradılıb, davamlı olaraq müasir yarmarkalar təşkil olunur;

 

-         Artıq bu ildən fermerlər texnikanı “Aqrolizinq” ASC-dən deyil, 40 faiz güzəşt və 5 il faizsiz kredit tətbiq edilməklə, istədikləri şirkətdən ala bilirlər. Dövlət tərəfindən tətbiq edilən güzəştlər bazarda texnikanın qiymətində təxminən 30 faiz ucuzlaşmanın baş verməsinə gətirib çıxarıb;

 

-         KTN fermerlərin gübrənin əldə edilməsi üçün böyük məsafələr qət etməsinin, onu əlavə xərclərdən qurtarmaq üçün bu ildən gübrənin səyyar satışını həyata keçirir və onu fermerlərin birbaşa həyətlərinə və təsərrüfatlarına çatdırır.

 

Sadalananlar, aqrar sahədə həyata vəsiqə qazanan islahatlar ənənəvi kənd təsərrüfatı sahələrinin dirçəldilməsinin əsas hədəfi  kənd yerlərində məşğulluq imkanlarının genişləndirilməsi, insanları torpağa qaytarmaqdır. Etiraf etmək lazımdır ki, atılan addımlar bölgələrdə əhalinin məşğulluğunun təmin olunmasında təsirsiz ötüşmür. Bu gün aqrar məhsulların daxili bazar təminatı və ixrac həcmi artmaqda, kənd yerlərində məşğulluq və gəlir əldə etmək imkanları xeyli genişlənməkdədir.

 

Hökumət yaxşı anlayır ki, bölgə insanını asılılıqdan, dövlətin hansısa sosial yardımına ümidlənib tənbəlləşməsindən yeganə xilas yolu kənd təsərrüfatının inkişafı vasitəsilə məşğulluqun təmin olunmasıdır.  

 

 

 

Atılan sistemli addımların, həyata keçirilən çeşidli proqramların, islahatların müsbət nəticələri görünməkdədir.  Cari ilin 6 ayında ilk dəfə olaraq kənd təsərrüfatında 13 faiz artım qeydə alınıb:

 

-         İlk yarımildə kənd təsərrüfatı məhsullarının ümumi istehsal həcmi ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 13% artıb. Bitkiçilik məhsullarının həcmində 25,6% (1,77 mlrd.manat), heyvandarlıq məhsullarının həcmində 2,9% artım (1,9 mlrd. manat) qeydə alınıb. Aqrar sahənin Ümumi Daxili Məhsulda (ÜDM) payı 5,6 faizə çatıb;

 

-         6 ayda ölkədə heyvandarlıq məhsullarının istehsalında da ciddi artım qeydə alınıb. Diri çəkidə ət istehsalı 3%, süd istehsalı 2%, yumurta istehsalı 4,5%, yun istehsalı 0,8% artıb. Yanvar-iyun aylarında ölkədə 252,5 ton diri çəkidə ət, 1037,2 ton süd, 926,9 milyon ədəd yumurta, 14,6 min ton yun istehsal olunub;

 

-         Cari ilin 1 iyul tarixinə kimi 798,1 min hektar taxıl sahəsində biçin aparılıb. Sahələrdən 1,6 milyon ton buğda, 964,6 min ton arpa yığılıb ki, bu da keçən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə müvafiq olaraq 60,0% və 18,9% çoxdur. 1 iyul tarixinə buğdanın məhsuldarlığı 33.2 sent/ha, arpanın məhsuldarlığı isə 29.9 sent/ha olub ki, bu da ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə müvafiq olaraq 2,3 sent/ha və 2,2 sent/ha çoxdur;

 

-         Yanvar-iyun aylarında respublika üzrə 636.6 ton barama tədarük edilib ki, bu da keçən ilin müvafiq dövrünün göstəricisi ilə müqayisədə 24% çoxdur;

 

-         İlin 6 ayı ərzində 411,8 milyon ABŞ dolları həcmində kənd təsərrüfatı məhsulları ixrac olunub. Kənd təsərrüfatı məhsullarının ixrac həcmi ötən ilin müvafiq dövrünə nəzərən 27,9% artıb.

 

 

Aqrar sahədə olan bir sıra çatışmazlıqların aradan qaldırılmasında isə elektron kənd təsərrüfatı sistemi mühüm rol oynayacaq.  Sistem dövlət xidmətlərini fermerlər üçün daha əlçatan edəcək, subsidiyaların verilməsində şəffaflıq və çeviklik təmin olunacaq. Fermerlər mütləq qaydada öz əkin planlarını elektron kənd təsərrüfatında bəyan edəcəklər. Elektron sistem fermerlərə öz əkinlərini bazarın tələbinə uyğun düzgün planlaşdırmağa kömək edəcək, həmçinin bazarda məhsullar üzrə tələb-təklifin düzgün proqnozlaşdırılmasını asanlaşdıracaq. Bu günə qədər 300 mindən çox fermer sistemdə qeydiyyatdan keçib.

 

Bundan başqa, həyata keçirilən digər vacib islahat tədbiri yeni subsidiya sistemidir. Tətbiqi üçün hazırlıq işlərinin həyata keçirildiyi yeni sistem gələn ilin yanvar ayından tam işlək vəziyyətdə olacaq və artıq subsidiyalar yeni sistemlə veriləcək. Yeni sistem məhsuldarlığın, məşğulluğun artırılmasına, ərzaq təhlükəsizliyinin daha da yaxşılaşdırılmasına şərait yaradacaq. Eyni zamanda, aqrar sahədə ixrac potensialının gücləndirilməsinə imkan verəcək.

MÜƏLLİFİN DİGƏR YAZILARI
“Azəriqaz” rəhbəri canlı yayımda sualları cavablandırır 16 Oktyabr 2021, 17:55 Azərbaycan bu strateji yüksəkliyə nəzarəti ƏLƏ ALACAQ 16 Oktyabr 2021, 17:49 İranda güclü zəlzələ olub 16 Oktyabr 2021, 17:13 Koronavirus əleyhinə peyvənd olunanların SAYI 16 Oktyabr 2021, 16:51 Prezidentin sərəncamı 1,8 milyon vətəndaşı əhatə edəcək 16 Oktyabr 2021, 16:41 Yoluxma artdı: 12 nəfər öldü 16 Oktyabr 2021, 16:38 "Azərişıq"dan yeni tariflə bağlı AÇIQLAMA 16 Oktyabr 2021, 16:31 Milli Məclisdə ukraynalı deputatlarla görüş - FOTO 16 Oktyabr 2021, 16:15 Dünyada qaz qiymətləri ötən illə müqayisədə 20-30 dəfə qalxıb - SOCAR 16 Oktyabr 2021, 16:10 İcra başçısı və deputat şəhidin məzarını ziyarət etdi - FOTO 16 Oktyabr 2021, 15:57 Prezident Şəmistan Əlizamanlını TƏLTİF ETDİ 16 Oktyabr 2021, 15:44 Hökumət Prezidentin sərəncamının icrasına BAŞLADI 16 Oktyabr 2021, 15:43 İranda daha 181 nəfər koronavirusdan öldü 16 Oktyabr 2021, 15:38 Maaşlar, pensiyalar və təqaüdlər ARTIRILIR 16 Oktyabr 2021, 15:21 Prezident Bəhram Bağırzadəni MÜKAFATLANDIRDI 16 Oktyabr 2021, 15:12 Elton Hüseynəliyevlə Xəyyam Nisanova fəxri ad verildi 16 Oktyabr 2021, 15:06 Azərbaycanda qaz və işıq tarifləri DƏYİŞDİRİLDİ 16 Oktyabr 2021, 14:44 Qarabağın işğaldan azad olunması su probleminin həllinə dəstək oldu 16 Oktyabr 2021, 14:31 Putinin “pis sülh və “yaxşı müharibəifadəsi: Bizə hansı məqbuldur? 16 Oktyabr 2021, 14:30 İki milli park və iki qoruğun direktoru vəzifəsindən azad edilib  16 Oktyabr 2021, 14:22 Prezident fəxri adlar verdi - SİYAHI 16 Oktyabr 2021, 14:15 Bir qrup mədəniyyət xadimi təltif edildi - SƏRƏNCAM 16 Oktyabr 2021, 14:06 Merkelin Türkiyə səfəri – Ərdoğanla görüşdü 16 Oktyabr 2021, 13:53 Futbol matçından sonra atışma olub, yaralılar var 16 Oktyabr 2021, 13:32 Füzuli hava limanı beynəlxalq uçuşlar üçün açıqdır – RƏSMİ 16 Oktyabr 2021, 13:19 İşğal dövründə Qarabağda 100 min hektar ərazi yanıb 16 Oktyabr 2021, 13:17 Azərbaycan İnvestisiya Holdinqinin növbəti iclası - FOTO 16 Oktyabr 2021, 13:04 Fransa Qarabağın minalardan təmizlənməsinə yardım edəcək 16 Oktyabr 2021, 13:01 Azərbaycan Ordusu “OSA” zenit-raket komplekslərini İŞƏ SALDI - VİDEO 16 Oktyabr 2021, 12:52 Rusiyada 1 gündə mindən çox insan koronavirusdan öldü 16 Oktyabr 2021, 12:40 Vətəndaşın 4 min manatını mənimsəyən “falçı” saxlanıldı 16 Oktyabr 2021, 12:30 Bazar günü hava necə olacaq? 16 Oktyabr 2021, 12:20 Füzuli Hava Limanı ilə bağlı ŞAD XƏBƏR 16 Oktyabr 2021, 12:16 Talış və Suqovuşana qayıdış: Prezidentin köməkçisindən ANONS 16 Oktyabr 2021, 12:14 Müstəqillik günümüz haqqında bəzi qeydlər 16 Oktyabr 2021, 12:05