"Üç abzasda oxucunu tutdunsa, o, sənindir"
"Bəzi ədəbiyyatçılar "Space"ə çıxıb deyirdilər ki, Varisi oxumayın!"
"Ginnesin Rekordlar kitabına düşmək istəyirdim"
Yazıçı-jurnalist Varis Yolçuyev müasir Azərbaycan ədəbiyyatında əsasən sosial mövzulara əsaslanan romanları ilə tanınır. Əsərləri Azərbaycanda və xarici ölkələrdə nəşr olunub. Modern.az saytı onunla həmsöhbət olub. Varislə müsahibəni təqdim edirik:
- İlk olaraq son yazdığınız kitabdan başlayaq: “İrəvanda xal qalmadı”...
- Bu kitabımda 1431-ci ildə erməni katolikosunun gəlib bizim Qaraqoyunlu hökumətindən sığınacaq istəməsindən ta bu günə qədər olan tarix əks olunub.
O dövrdən bu dövrə kimi olan hadisələri bir romanda vermək çox çətin idi.
Mənə təklif etdilər ki, kitab ya 1988-ci ildə Ermənistandan azərbaycanlıların qovulmasından ya da 50-ci illərin deportasiyasından bəhs etsin. Üçüncü təklif 1918-ci il 31 mart soyqırımının qələmə alınması oldu.
Dedim ki, daha əvvələ baxmaq lazımdır. 1827-ci ildə ruslar İrəvanı 167 gün necə mühasirədə saxlayıblar... Mən 2016-cı ildə Nyu-Yorkda dünya yazıçıları konqresində 58 saat bestseller yazmağın qızıl qaydaları kursunu almışam. Kitabı necə oxunaqlı etmək olar, bilirəm. Ona görə də Uluxan və Sevcanı mühasirəyə alınmış İrəvanda bir-birini sevən iki gənc kimi qələmə aldım. Və bu sevgisinin fonunda bütün o tarix verilir.
Kitabın özəlliyi budur ki, arxiv sənədlərindən 1 milyon işarə götürülərək çap edilib. Bu, əsərin sənədlilik tərəfidir.
“İrəvanda xal qalmadı” kitabını tez yazmaq üçün mənə dəstək də var idi. Könüllülər 47 kitabı qısa zamanda oxudular. Onlar arxivlərə gedirdilər, məlumatları elektronlaşdırırdılar.
Fars, erməni, rusdilli tərcüməçilərin də əməyindən istifadə olundu.
Düzdür, Qərbi Azərbaycan icması da öz dilimizdə yazılar təqdim etdi. Amma bunlar çox az idi.
Rus məxəzlərindən – Paskeviçin gündəliyindən istifadə etdik.
Sonda möhtəşəm bir əsər alındı. Elmər Akademiyası müsbət rəy verib. Prezident Administrasiyası və Qərbi Azərbaycan İcmasının dəstəyilə böyük təqdimat keçiriləcək.
Artıq Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin xətti ilə kiçik təqdimatlar keçirmişik.
Sumqayıtda Yeni Azərbaycan Partiyasının təşkilatçılığı ilə tədbir təşkil olunub. Hazırda Gəncədə təqdimatın keçirilməsi planlaşdırılır. Bundan əlavə, Bakıda da belə təqdimat nəzərdə tutulur. Daha sonra dövlət səviyyəsində rəsmi təqdimat olacaq. İnşallah, kitab 2000 tirajla çap olunacaq.
Qeyd edim ki, təkrar nəşrlərdə kitabın adında “xal” əvəzinə “xan” sözü işlənəcək. Bunu siyasi motiv kimi də görmək olar.
- Sizcə, yazıçı sonradan formalaşır, yoxsa doğulur?
- Məncə, yazıçı doğulur. Sonradan formalaşmaq mümkün deyil. Baxın, bunu mən həmişə belə izah edirəm: Müğənni sonradan necə formalaşa bilər? Onun səsi, tembri var - bu, onun içindən gəlir. Nə qədər məşq eləsən də, nə qədər ustad dərsi alsan da, o təbii tembr yoxdursa, müğənni ola bilməzsən. Yazıçı da eynilə belədir.
Son vaxtlar gənclərlə görüşlərimdə daha çox şəxsi inkişaf mövzularına toxunuram ki, faydası daha çox olsun. Ədəbiyyatdan danışıb sonra bu mövzulara keçirəm. Həmişə də deyirəm ki, “uşaq dünyaya ağ vərəq kimi gəlir” fikri kökündən yanlışdır. İnsan ağ vərəq kimi doğulmur. Min illər boyu formalaşan genetik yaddaş var. İnsan artıq müəyyən qədər “yazılı” gəlir dünyaya. Səndə potensial var, sadəcə onu tanımaq lazımdır.
Bu fikrə aid maraqlı bir nümunə də var. Məşhur yəhudi əsilli amerikalı rəssam haqqında danışmaq istərdim. Bu adam 65 yaşına qədər dərzi olub. Uşaqlığında bir dəfə də olsun şəkil çəkməyib. Amerikada qayda belədir: 65 yaşa çatdınsa, təqaüdə çıxmalısan. Özəl iş olsa belə, işi bağlayırsan. O da dükanını bağlayır və evdə qalır.
Vaxtını necə keçirəcəyini bilmir. Günlərin birində küçədə gedərkən incəsənət mağazasına rast gəlir. Özündən asılı olmayaraq boya, fırça, kətan alır və evdə ilk dəfə rəsm çəkməyə başlayır. “Qız və it” adlı tablo çəkir. Əsər o qədər canlı alınır ki, əldən-ələ gəzir. Hamı deyir: “Bunu peşəkar rəssam çəkib, bir dərzi yox”.
Həmin tablonu Metropoliten Muzeyi yarım milyon dollara alır. Daha sonra o insan məşhur rəssama çevrilir. Deməli, rəssamlıq onun genində var imiş, sadəcə gec üzə çıxıb. Əgər bunu gəncliyində bilsəydi, bəlkə də daha böyük irs yaradardı. “Qız və it” əsəri bu gün də məşhurdur.
Ona görə mən belə qənaətə gəlirəm ki, yazıçı, rəssam, müğənni, rejissor - bunlar fitri istedadla doğulmalıdır.
Alimlik bir qədər fərqlidir: alim həm fitri qabiliyyətə, həm də sonradan qazandığı biliklərə söykənir.
Bu o demək deyil ki, istedad təkbaşına kifayətdir. Əksinə, həyat boyu ustad dərsləri alınmalıdır, çoxlu mütaliə edilməlidir, dünya ölkələri gəzilməli, dünyagörüşü genişlənməlidir. Bunlar olmazsa, istedad da itib gedər.
Bizdə çox istedadlı gənc yazarlar var. Amma ustad dərsi keçməyiblər, oxumurlar, ədəbiyyatşünaslığı bilmirlər. Bir dəfə maraqlı bir hadisə olmuşdu: gənc yazar, yaxşı hekayələr yazan biri mənə dedi: “Müəllim, bilmirəm əsər yazım, yoxsa roman”. Dedim ki, ayıbdır, yaxşı qələmin var, amma ədəbiyyatdan xəbərin yoxdur. Yazıçısansa, ədəbiyyatın nəzəriyyəsini də bilməlisən.
- Roman anlayışına münasibətiniz maraqlıdır: Siz romanı necə izah edərdiniz?
- Roman riyazi bir anlayışdır. Hesab kimidir. Roman nədir, bilirsiniz? Dəqiq hesablamadır. Elə-belə oturub “roman yazıram” deməklə yazmaq olmaz. Bəzi yazıçılar var, otururlar yazmağa, axırını özləri də bilmirlər - nə alınar alınar. Elə şey olmur. Roman orqanizmdir. Orqanizmi təsəvvür edin: başı haradadır, ayağı haradadır, ürəyi, böyrəyi haradadır - bunların hamısı əvvəlcədən bəllidir. Sən onu görmədən necə yazırsan? Əvvəl canlandırmalısan, strukturu beynində qurmalısan, sonra yazmalısan.
- Dediniz ki, yazıçı doğulur. Bəs özünüz orta məktəb illərində özünüzü yazıçı kimi görürdünüz?
- Mən lap balaca - beş yaşım olanda yazırdım. Sol əlimlə yazırdım, özü də çap hərfləri ilə, kiril əlifbası ilə. Beş yaşımda “Varisin kitabı” adlı kitab düzəltmişdim. Anam evə dəftərlər gətirirdi. O Sumqayıtda alim idi, aparıcı iqtisadçı işləyirdi. Atam isə kimya-texnologiya texnikumunda baş müəllim, eyni zamanda filologiya elmləri namizədi idi. Yəni mən kitabların içində böyümüşəm.
Sumqayıtdakı evimizdə təxminən 3000 kitab var idi. Kitab şkafları bəs etmirdi, divar boyu xüsusi rəflər düzəltmişdik. Otaqlar, eyvan - hər yer kitab idi.
Təbii ki, o yaşda adam kitab yazmaz. İndi baxanda gülürəm: felyetonlar, romanlar, pyeslər, povestlər. Bu sözləri haradan tapmışam, bilmirəm. Düzmüşəm oraya.
Məktəbli olanda sevgililər üçün qonorarla şeir də yazırdım.
- Bəs adınızın ədəbiyyat sahəsində rol oynadığını düşünürsünüzmü?
- Bəli, düşünürəm. İnsanların adları onların taleyinə təsir edir. Bu, qədimdən gələn bir anlayışdır. Valideyn uşaq üçün ad seçəndə düşünməlidir ki, bu ad nə deməkdir. Sovet dövründə gülməli adlar qoyurdular - Traktor, Kombayn və sair. Bu düzgün deyildi. Ad məsuliyyətdir.
Mənim adım təsadüfi qoyulmayıb. Atam məqsədli şəkildə bu adı seçmişdi. O düşünürdü ki, bu uşaq ədəbiyyatın varisi olacaq. Yəni mənim adım da, mühitim də, böyüdüyüm ailə də məni yazıya tərəf aparıb.
- Uşaqlıq illərində ədəbiyyat mühiti ilə birbaşa təmasınız olubmu?
- Mən balaca olanda atam texnikumda tez-tez böyük şair və yazıçıların tələbələrlə görüşlərini təşkil edirdi. Həmişə də məni özü ilə aparırdı. Təsəvvür edin, balaca uşaq idim, amma canlı olaraq o mühiti görürdüm. Sumqayıt texnikumunda keçirilən həmin görüşlərdə Bəxtiyar Vahabzadə, Nəriman Həsənzadə, Nüsrət Kəsəmənli, Cabir Novruz kimi böyük ədəbiyyat adamlarını görmüşəm.
- Siz həm də jurnalist fəaliyyətinizlə tanınırsınız. Jurnalistika yazıçılığınıza necə təsir edib?
- Mən Əməkdar jurnalistəm. Jurnalistika yazıçılıq üçün böyük məktəbdir. Məsələn, Markesi götürək - o bu işə möhür vurub. Jurnalistika ilə yazıçılığın sintezi burada açıq görünür.
Ümumiyyətlə, yazıçının oxucunu cəlb etmək üçün cəmi üç abzas şansı var. Üç abzasda oxucunu tutdunsa, oxucu sənindir. Tutmadınsa, sonra nə qədər gözəl yazsan da, faydası yoxdur. İnternet, mobil telefon dövründə oxucunu cəlb etmək çox çətindir.
- Bəs yazıçının əsas məqsədi nə olmalıdır?
- Yazıçının mütləq mesajı olmalıdır. Sovet ideologiyasında deyilirdi ki, ədəbiyyat proletariatın işidir, Leninin sözüdür. Biz bunu məktəbdə də keçmişik. Sovet dövründə ədəbiyyat və mədəniyyət dövlət ideologiyasının aləti idi. Ona görə də yazıçılar partiyadan, kolxozdan yazmağa məcbur idilər. Dövr elə idi.
Mikayıl Müşfiq türkçülükdə, pantürkizmdə suçlandı və güllələndi. O da bir müddət kommunizmdən, “işıqlı sabahdan” yazmağa cəhd etdi, amma ruhən o qəlibə sığmadı. İçindən gəlmədi.
Bu gün ədəbiyyat nə təkcə ideologiyadır, nə də yalnız estetik zövq. Bu gün ədəbiyyat həm siyasətdir, həm iqtisadiyyatdır, həm informasiyadır.
- Bədii əsər yazırsınız və bunu sənədli əsaslar üzərində qurduğunuzu deyirsiniz. Əsas yükü bədii tərəfdə, yoxsa sənəddə görürsünüz?
- Əsas prioritet mesajdır. Hər bir əsərin mesajı olmalıdır. Yüz il sonra bugünkü ədəbiyyatı oxuyanda insanlar nəyi anlayacaqlar? Sadəcə məişət dramınımı? Sovet dövründə sevgi romanları böyük tirajla çıxırdı, amma bu gün oxunmur.
Bu gün trend başqa cürdür. Məsələn, “Qırmızı ləçəklər” romanında əsas mesaj Xocalı faciəsidir. Xocalı soyqırımıdır. Amma bu mesaj sevgi xətti üzərindən verilir. Necə ki, “Əli və Nino” romanında 1920-ci il işğalı Əli ilə Ninonon sevgisi fonunda təqdim olunur. Ona görə bütün dünya oxuyur.
- İlk romanınızla bağlı nə deyə bilərsiniz?
- Mənim ilk romanım 2008-ci ildə 10 min tirajla çap olundu. O zaman auditoriya məni yazıçı kimi yox, jurnalist kimi tanıyırdı. “168 saat” qəzeti dövrünün ən trend nəşrlərindən idi və mən orada işləmişdim. Televiziyada da fəaliyyətim var idi.
Ən böyük tirajın 500 ədəd olan vaxtı bu, inanılmaz risk idi. Kitabın üzərində də yazılmışdı: “Kitab oxumağın zamanı yetişdi”. Bu, həm çağırış idi, həm mesaj.
Doğrudan da əvvəlki dövr üçün bu, inanılmaz risk idi. İlk romanım 10 min tirajlı ədəbiyyatımın üzərində belə bir cümlə yazılmışdı: “Kitab oxumağın zamanı yetişdi.”
O dövrdə ölkədə demək olar ki, kitab mağazaları yox idi. Külli nəşr üçün astronomik məbləğ tələb olunurdu. Üstəlik, məni yazıçı kimi demək olar ki, heç kim tanımırdı.
Lakin bütün kitablar satıldı. Əsərimə böyük maraq yaranıbmış.
- İlkin mərhələdə ədəbiyyatçı yox, jurnalistikanı seçməyinizin səbəbi nə idi?
- Düzdür, 1990-cı illərdə İsmayıl Şıxlı haqqımda “Azərbaycan ədəbiyyatına Varis gəlir” yazaraq anons etmişdi. Amma mən birbaşa ədəbiyyata gəlmədim, jurnalistikaya yönəldim. Bunun da səbəbi vardı.
1990-cı illərdə cəmiyyət tamamilə siyasiləşmişdi: Qarabağ müharibəsi, 20 Yanvar faciəsi, müstəqillik prosesi… Kitab mağazaları bazarlara, valyuta dükanlarına çevrilmişdi. Mən gördüm ki, bu şəraitdə ədəbiyyata gəlsəm, təsir gücüm olmayacaq. Ona görə də özüm üçün daha təsirli platforma kimi jurnalistikanı seçdim. İnsan özünün ən güclü zərbələrini yaşadığı zamanın ən zəif vaxtına saxlamalıdır...
- Bəs 2008-ci ildə ədəbiyyata gəlmək gec olmadı?
- Əksinə, zamanı idi. 1990-cı illərdən 2008-ci ilə qədər böyük yazı bazası da toplamışdım. Həm təcrübə, həm də oxucu auditoriyası baxımından püxtələşmişdim. O vaxt Azərbaycan Dövlət Televiziyasında Sosioloji araşdırmalar departamentinin direktoru idim. Müntəzəm rəy sorğuları keçirirdik.
Sorğulardan birində “Mütaliə edirsinizmi” sualının nəticələrinə baxdım və orta statistik oxucunun gənc, tələbə olduğunu müəyyənləşdirdim. Müstəqillik dövründə ədəbiyyata maraq azalsa da, əslində yeni bir oxucu nəsli formalaşmışdı. Əlifba dəyişikliyi, kitab küliyyatlarının əlçatmazlığı müəyyən boşluq yaratmışdı, amma bu boşluq oxucu yoxluğu demək deyildi.
Yəni oxucu vardı, amma ona uyğun əsər yox idi. Poeziya inkişaf edirdi, çünki qısa idi, asan qavranılırdı. Sosial şəbəkələr yenicə yayılmağa başlamışdı. Hamı düşünürdü ki, roman dövrü bitib. Amma mən sorğulara baxdım və gördüm ki, sadəcə, oxucuya müraciət edən yazıçı lazımdır.
O dövrdə yalnız Çingiz Abdullayev sistemli şəkildə böyük tirajlarla çap olunurdu. Digər yazıçılar isə dövrün tələbinə uyğunlaşa bilmirdilər. Mən də qərara gəldim ki, ilk romanım gənclərə ünvanlansın.
Yazıçı hədəf auditoriyasını bilməlidir. Kim üçün yazdığını, nəyi demək istədiyini və cəmiyyətin hansı sosial sifariş verdiyini anlamalıdır. İlk romanım sevgi romanı idi, amma bu, təsadüfi seçim deyildi.
Romanın adı “Sonuncu ölən ümidlərdir” idi. Bir hissəsini gənclərə pulsuz payladıq, əsasən, universitetlərdə. Qalan nüsxələrdə oxucular üçün əlaqə vasitələri - telefon, e-mail göstərilmişdi ki, rəy bildirsinlər. Auditoriyam konkret olaraq gənclər idi.
- Nəticə necə oldu?
- Altı ay ərzində bütün tiraj satıldı. Kitab ölkədə geniş müzakirə olundu. Bu günə qədər də müstəqil Azərbaycanda ən çox oxunan romanlardan biridir. Hazırda səkkizinci tirajı çıxarmışıq, doqquzuncu nəşrə hazırlaşırıq. Arada pirat nəşrlər də oldu.
Hamı bu romanımı sevgi romanı kimi qəbul edirdi, amma əsas mesaj belə idi: məqsəd vasitələri doğruldurmu? Cəmiyyətdə insanlar məqsədə çatmaq üçün hər vasitəni - əyri yolları, əxlaqsızlığı, pozğunluğu normal qəbul edirlər. Roman bu düşüncəni sorğulayırdı.
Yəni sevgi yalnız bədii xətt idi. Əsas ideya insanın mənəvi seçimləri, məqsəd və dəyərlər arasındakı ziddiyyət idi.
O vaxt yadıma gəlir. Bəzi ədəbiyyatçılar "Space" televiziyasında canlı efirə çıxıb deyirdilər: “Varisi oxumayın, bizi oxuyun. Varis nə yazıb ki, sevgi romanıdır da. Biz də yaza bilərik".
Onlara cavabım sadə idi: yazın, niyə yazmırsınız?!
Bir az əvvəl bəhs etdiyim əsərin məğzini bir də vurğulayım. Əslində bu əsər sadəcə sevgi romanı deyildi. Bəli, janr etibarilə sevgi romanı idi, amma onun güclü sosial mesajı vardı.
Hamımızın bildiyi məşhur bir fikir var: “Məqsəd vasitələri doğruldur”. İnsanlar çox vaxt məqsədə çatmaq üçün istənilən yolu məqbul sayırlar — pul qazanmaq, nüfuz əldə etmək naminə əyri yollara əl atırlar, əxlaqi sərhədləri keçirlər.
Romanın qəhrəmanı da bu düşüncə ilə yaşayır. O, varlı olmaq, nüfuz qazanmaq üçün həyatını ləkələyir. Nəticədə məqsədinə çatır, zirvəyə yüksəlir. Amma günlərin birində qaça bilmədiyi vicdanın qarşısında hesab verməli olur..
Pulla həyat şəraitini dəyişə bilərsən, amma ləkəli vicdanı satıb yenisini ala bilməzsən..
Əsərin qəhrəmanı sonda qazandıqlarının hamısından imtina edir və etiraf edir ki, məqsəd vasitələri doğrultmurmuş.
Bu haqda bir maraqlı faktı da deyim. Əsərə gələn 25 min rəyi toplamışdım. Bu yolla Ginnesin Rekordlar kitabına düşmək istəyirdim. Sonra məşhurluq bir az başımı qatdı və bu ideya yarımçıq qaldı.
Rəylərinə baxanda inanılmaz mənzərə görürdüm. Yüzlərlə qadın yazırdı ki, bu romanı oxuyandan sonra yanlış həyat tərzindən imtina edib. Bu artıq sosial mesajdır. Bu, təkcə ədəbiyyat deyil, həm də cəmiyyətə verilən töhfədir.
- Bir fikriniz var: Detektiv janr məqsədsiz, mahiyyətsiz yazıdır, əsl ədəbiyyat deyil. Bununla belə Azərbaycan oxucusu bu janrı kifayət qədər oxuyur. Nə baş verir? Oxucu siz qeyd etdiyiniz mənasızlığı fəhm edə bilmirmi?
- Oxucunun buna meyl etməsi izləyicinin TikTok-a və ya hansısa mənasız bir şeyə alüdə olması ilə eynidir.
- Özünüz kimi oxuyursunuz?
- Çox oxuduğum və sevdiyim yazıçılar var. Onlardan biri Haruki Murakamidir. Murakami hələ də Nobel mükafatı ala bilməyib.
Digər sevdiyim yazıçı isə Orxan Pamukdur. Orxan Pamuk çox güclü qələmə malik yazıçıdır və əsərlərində müxtəlif rənglər, dərin psixoloji qatlar və sosial mövzular yer alır. Onun yazıçı kimi böyüklüyünü danmaq olmaz.
Lakin siyasi baxışları başqadır. Erməni məsələsi ilə bağlı mövqeyi bir türk olaraq mənə yaxın deyil.
Buna baxmayaraq, Orxan Pamuk böyük yazıçıdır və onun ədəbi gücü danılmazdır.
Yazıçılıqdan əlavə, həm də oxucuyam. Ədəbiyyat missioneri kimi Afrika ədəbiyyatı da mənə maraqlıdır.
Bir dəfə kitab dükanında həm də alıcı olan nadir yazıçı kimi fotomu da çəkiblər. Kitab yazıb onu sevdirmək üçün əvvəl özün kitab oxumalısan.
- Yazıçı kimi qırmızı xəttiniz nələrdir?
- Milli mənəvi dəyərlərin əleyhinə yazmaram. Qırmızı cizgimdir. Narkomaniyanın qatı əleyhdarıyam. Dövlət və müstəqillik mənə müqəddəs məfhumlardır.
Yadıma gəlir, bir dəfə oxucum “Sonuncu ölən ümidlərdir” əsərinə görə məni qınadı. Oxuduqca düşüncələrə, yazının sehrinə dalıbmış. Əsərdə xəyalında özünün yaratdığı səhnənin kitabda yazıldığını zənn edibmiş. Bu da yəqin qırmızı xətli, lakin qüvvətli alt mənalı əsərin oxucudakı təsiri imiş...
- Varis bəy, Yazıçılar Birliyində sədr vəzifəsində dəyişiklik olmalıdırmı?
- Yazıçı Anardan nə istəyirlər? Anara hörmətsizlik ədəbiyyata hörmətsizlikdir. Anar, Kamal Abdulla, Ramiz Rövşən... Onlar bizim yaşlı nəslimizdir, bir-bir gedirlər. Onların qədrini bilmək lazımdır. Tutaq ki, bir cavan gəlib oturdu sədr vəzifəsində. Nəyi dəyişəcək? Kimsə birliyə üzv olmaq istəyir, ola bilmir, başlayır Anarı tənqid etməyə. Köhnə siyahı ilə 10-15 nəfərin ev növbəsi qalmışdı. Onu verəndə az qaldılar, Anarı güllələsinlər.
- Ədəbiyyatçılara dövlət mükafatının verilməsinə münasibətiniz necədir? Son zamanlar yaxşı əsər yazanlara böyük məbləğdə pul mükafatları veriləcəyi haqda müzakirələr gedir.
- Dövlət mükafatları məsələsinə gəlincə, əlbəttə, hər yazıçı kimi mən də bunu arzulayıram. Amma hesab edirəm ki, mükafat subyektiv seçimlə deyil, əsərin oxunması, təsir və ictimai rezonansı əsasında verilməlidir. Dünyada böyük ədəbiyyat mükafatları da bu prinsiplə işləyir. Əgər bir qalibi ki auditoriya yox, münsif seçir, onun obyektivliyində şübhə var.
- Rusiya Yazıçılar Birliyinin üzvüsünüz. Rusiya-Ukrayna müharibəsi başlandıqdan sonra birlik üzvü olaraq etirazınızı büruzə verdinizmi?
- Mən beynəlxalq platformalarda qalmağın tərəfdarıyam. Rusiyanın-Ukrayna müharibəsini pisləmişəm. Amma platformanı tam tərk etmək bəzən öz həqiqətlərimizi çatdırmaq imkanlarını da itirmək deməkdir. Mənim mövqeyim aydındır: ədalətsizliyə qarşıyam, amma ədəbiyyat ocaqlarını tərk etmək olmaz.
- 2025-ci il Azərbaycanda hansı ədəbi hadisə ilə yadda qaldı?
- Ötən il ölkənin ədəbiyyat aləmində yadda qalan hadisə olmadı. Bilirsiniz, bunun üçün əvvəl ona zəmin yaratmaq lazımdır. Yəni baza olmalıdır.
Məsələn, hansısa gənc yazıçıya dəstəkdən danışaq. Əsərlərini çap etdirir. Özü dayanıb başlayır satmağa. Bəs bu qədər kitab mağazaları nə üçündür? Gənc yazarlara dəstək olmaq lazımdır. Onların kitabları alınmalıdır.
- AYB sədri Anar belə istedadlı gənclərə heç olmasa, bir satış mərkəzi yarada bilməzmi? Məsələn, Kəramət Böyükçöl avtobusda satışla məşğul olmalıdırmı?
- Bayaq qeyd etdiyim kimi, əslində özləri satmamalıdır. Bu doğru deyil.
Yazıçılar Birliyi bu yöndə iş apardı. “Bayatı” kitab mağazası müvafiq təyinatda idi. Ancaq məsələ budur ki, Birliyin üzvü çoxdur. Təklifi tam sərgiləmək üçün uyğun bazar hələ yoxdur.
