Arxiv
4 Oktyabr 2019, 10:15 | ANALİTİKA
Kütləvi aksiyalar təxirə salınır? - Heydər Əliyevin tərcüməçisi YAZDI

Tahir Kərimov

Diplomat, Harvard Universitetinin məzunu,

Mərhum Prezident Heydər Əliyevin şəxsi tərcüməçisi 



2019-cu il sentyabrın ikinci dekadası Qahirədə və Misirin digər şəhərlərində hökumətə qarşı kütləvi aksiyalarla səciyyələndi. Aksiyalar xaricdən, bu zamanadək tanınmayan 43 yaşlı Məhəmməd Əlinin video çağırışlarından başladı. Ənənəvi olaraq, Misirdə əsas siyasi mübarizə islamçılarla dünyəvi baxışlılar arsında olmuşdur. Məhəmməd Əli nə islamçı, nə də dünyəvi baxışlı mövqeyindən çıxış edir. Məhəmməd Əli sırf iqtisadi problemləri gündəmə gətirməklə tanındı. O, deyir: “İstər islamçı olaq, istər liberal, bundan(Sisidən) yaxa qurtarmalıyıq.” Onun siyasi fəaliyyətinə aid yalnız bir məqam məlumdur. 2012-ci ildə Məhəmməd Mursiyə qarşı etiraz mitinqlərində iştirak edib. Həyatı haqqında geniş məlumat yoxdur. Universitetdə təhsil alıb, daha sonra pul qazanmaq istəyi təhsilə üstün gəlib və universiteti yarımçıq tərk edərək şirkət çalışdırıb. Şirkəti Misir Müdafiə Nazirliyinin bir sıra sifarişləri üzrə tikinti işlərini həyata keçirib. Güləşlə məşğul olub. Filmlərdə ikinci dərəcəli rollara çəkilib. Özü də həvəskar səviyyədə film çəkib. Çəkdiyi film 2019-cu ildə Lüksemburqda keçirilən “Sülh Naminə İncəsənət” festivalında Lüksemburq Sülh Mükafatına layiq görülmüşdü. Film iqtisadi sıxıntılardan təngə gəlmiş misirlilərin qayıqlarla Aralıq dənizini keçib Avropaya üz tutması barədədir. Məhəmməd Əlinin heç bir siyasi cərəyana, siyasi partiyaya mənsub olmaması, sistemin içərisində olaraq, oradakı haqsızlıqlara qarşı çıxması ona qarşı Misir cəmiyyətində müəyyən maraq oyatdı.

 

Hal hazırda  Məhəmməd Əli Barselonada mühacir həyatı yaşayır. Məhəmməd Əli Sisi və onun yaxın ətrafının bahalı villalar tikdirdiklərini bildirir. Sisi onun dediklərinin heç birini təkzib etmir. “Bəli biz tikirik, amma mən bunu Misir üçün edirəm.”-o, deyir.

 

Məhəmməd Əli düşünülmüş plan üzrə hərəkət edir. Onun sentyabrın 20-nə ilk mitinq çağırışı Misirin derbisi hesab olunan Zamalek-Əl Əhli futbol matçından sonraya təsadüf etməli idi. Qahirənin nəqliyyat sistemi oyundan sonra azarkeş ordusunu yalnız qismən daşıya bilir. Beləliklə, metro stansiyasına daxil ola bilməyən azarkeşlər də nümayişçi fonu yaratdılar. Nümayiş zamanı 350-dən artıq adam həbs edilmişdi. Həbs olunanlar içərisində Misirin tanınmış fəalı və İnsan Haqqları üzrə hüquqşünas Mənhinur Əl Məsri (Manhienour El-Masry) də var. BBC və CNN tələsik “müxalifətin 6 il edə bilmədiyini 3 günə bacaran podratçı”, “aktyor Sisi hakimiyyətini laxladır” kimi xəbərlərlə efiri doldurdular.

 

Lakin, Misir cəmiyyətində Məhəmməd Əliyə maraq nə qədər yüksək olsa da, Tahrir meydanına sonrakı nümayişlərə ilk günlər qədər adam toplanmır. Mübarəkdən sonra fəal xarici müdaxilə ilə müşayiət olunan iki inqilabi hakimiyyət dəyişikliyi yaşamış misirlilər anlayırlar ki, təcrübəsi olmayan subpotratçının xaricdən çağırışları kütləvi aksiyalar üçün yetərli deyil. Sonrakı günlər Sisi tərəfdarlarının daha izdihamlı nümayişləri bunu təsdiq etdi.

 

Sisi patriotik lozunqlarla danışır, o, həyatını Misirin gələcəyinə həsr etdiyini deyir. Mubarək dönəminin harınlamış son illərini və Mursinin səriştəsiz idarəçilik dövrünü görmüş misirlilərin böyük qismi Sisiyə üstünlük verir. Sisi kənd əhalisi, ordu personalı, jurnalistlər, tanınmış adamlar arasında çox populyardır.

 

General Abdel Fəttah Əl Sisi, 2013-cü il iyulun 3-də Misirin demokratik yolla seçilmiş prezidenti Məhəmməd Mursini hərbi çevriliş vasitəsilə devirmişdir. Mursinin ölkə idarəçiliyindəki səriştəsizliyi artıq onun əvəz olunmasını zəruri etmişdi. Hərbi çevriliş zamanı 1000-dən artıq adam qırılsa da, misirlilər Sisini bir xilaskar kimi gördülər. 2014-cü ildə Sisi 97% səslə prezident seçildi. Qərbin tam dəstəyini alan Sisi Konstitusiyanın 140-cı Maddəsində prezidentlik müddətinin 4 ildən 6 ilədək uzadılmasını  təklif etdi. 596 deputatın 485-i Konstitusiyaya dəyişiklikləri dəstəklədilər. Beləliklə, prezidentlik müddəti 4 ildən 6 ilədək uzadıldı və prezidentə iki dəfədən artıq müddətə seçilmək haqqı tanındı. Bu isə Sisinin 2034-cü ilədək prezident qalmasına yol açır.

 

Misirdə xarici müdaxilə nəticəsində hakimiyyət dəyişikliyi ehtimalı da çox azdır. Misir Amerikadan ən çox hərbi yardım alan ikinci ölkədir(ildə 1.2 milyard dollar). Tramp Sisi ilə 7 dəfə, yəni heç bir digər ölkə rəhbəri ilə görüşmədiyi qədər görüşmüşdür. Hər görüş zamanı da onu “dostum” adlandırıb, “Misirdə fantastik işlər gördüyünə görə” tərifləmişdir. Sisi iki dəfə Ağ Evə dəvət almışdır. Prezidentlər təkcə 2019-cu ildə üç dəfə görüşmüşlər. Bu görüşlərdən əlavə, Melanya Tramp 6 oktyabr 2018-ci ildə Misiri ABŞ birinci xanımı qismində ziyarət etmişdir. Səfər zamanı o, Sisinin xanımı Entessar Amer və özü ilə görüşmüşdür. Yaxın Şərq Siyasəti üzrə Tahrir İnsitutundan(Tahrir İnstitue for Middle East Policy), araşdırmaçı Timoti Kaldas bildirir ki, “Melaniyanın səfəri Trampın Sisiyə dəstəyinin təzahürüdür.”

 

İndiki şəraitdə Avropa ölkələri Afrikanın əhali sayına görə üçüncü ölkəsində qarışıqlığın yaranmasını,  böyük qaçqın axınının Avropaya üz tutmasını istəmirlər. Hadisələrin gözlənilməz ssenari ilə inkişaf etməsi, qarışıqlıq yaranması, vəziyyətdən nəzərdə tutulmayan qüvvələrin(xüsusilə islamçıların) istifadə edərək demokratik yolla belə olsa, hakimiyyətə gəlməsi Amerikanın da Misir və Yaxın Şərq üzrə planlarına daxil deyil.

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Bakıda qəza törədən sürücü qaçıb 2 Aprel 2020, 00:45 Koronavirus bu şəxsə bir ayda 4 milyard dollar qazandırdı - Foto 2 Aprel 2020, 00:26 Kəlbəcərsizliyin 27 ili  2 Aprel 2020, 00:08 Ordumuzun Aprel zəfərindən 4 il ötür 2 Aprel 2020, 00:01 Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı milyona çatır 1 Aprel 2020, 23:47 Köçkünlər evdə qalmaq üçün Qarabağa qayıtmalıdırlar - ƏLÖVSƏT AĞALAROVLA #evdəqal SÖHBƏTİ 1 Aprel 2020, 23:35 Bakıda ağır yol qəzası: yaralı var 1 Aprel 2020, 23:17 Fransada daha 509 nəfər koronavirusdan öldü 1 Aprel 2020, 23:02 Koronavirus hava ilə yayıla bilir - VİDEO 1 Aprel 2020, 22:44 Ərdoğanla Putin koronavirusa qarşı mübarizəni müzakirə etdi 1 Aprel 2020, 22:29 UEFA klublara əlavə vaxt verir 1 Aprel 2020, 22:15 Bakı Media Mərkəzinin hazırladığı videoçarx İtaliyada böyük maraqla qarşılanıb 1 Aprel 2020, 22:03 Pandemiya ABŞ-ı bürüyüb - Yoluxanların sayı 200 mini ötdü 1 Aprel 2020, 21:49 Türkiyədə daha 2 148 nəfər koronavirusa yoluxdu 1 Aprel 2020, 21:38 Bu şəxslərə aylıq 250 manat mükafat veriləcək - RƏSMİ 1 Aprel 2020, 21:17 Gəncədə karantin rejimini pozan sakinlər cərimələndi 1 Aprel 2020, 21:03 İtaliyada daha 727 nəfər koronavirusdan ölüb 1 Aprel 2020, 20:48 Dövlət dili normalarını pozanlar bu qədər CƏRİMƏLƏNƏCƏK 1 Aprel 2020, 20:35 100 il əvvəl QARABAĞ necə azad olundu - Xosrov bəy Sultanovu bir daha tanıyaq 1 Aprel 2020, 20:19 Sumqayıtda karantin rejimini pozan yüzə yaxın şəxs cərimələndi 1 Aprel 2020, 20:01 Aqil Abbas haqqı 1 Aprel 2020, 19:56 ÜST-ün Baş direktorundan İlham Əliyevə: Azərbaycan müsbət bir nümunədir 1 Aprel 2020, 19:37 Çempionlar Liqasının yarımçıq qalan oyunları bu ayda başlayacaq 1 Aprel 2020, 19:18 Deputatlar onlayn iclas keçirdilər - FOTO 1 Aprel 2020, 19:06 Gənclərə güzəştli kreditlər veriləcək - Prezident fərman İMZALADI 1 Aprel 2020, 18:42 Millət vəkili pandemiya ilə bağlı veriləcək imtiyaz və güzəştlərdən DANIŞDI 1 Aprel 2020, 18:40 Milli Məclisin daha bir komitəsi onlayn iclas keçirib 1 Aprel 2020, 18:32 Dolların sabaha olan MƏZƏNNƏSİ 1 Aprel 2020, 18:23 Bakıda xüsusi karantin rejimini pozan daha bir obyekt cərimələndi 1 Aprel 2020, 18:23 Ombudsmandan əlillərlə bağlı vacib MÜRACİƏT 1 Aprel 2020, 18:17 “Qoy Uca Tanrı Azərbaycan xalqını qorusun!” - Mehriban Əliyeva 1 Aprel 2020, 18:09 Avrokuboklar və milli çempionatlar iyulda bərpa oluna bilər 1 Aprel 2020, 18:00 Sahibkarlara, məşğulluğun təmin edilməsinə ciddi güzəştlərin tədbiqi nəzərdə tutulub 1 Aprel 2020, 17:55 Deputatdan TƏKLİF: “Karantin dövründə mobil bankomatlar yaradılsın” 1 Aprel 2020, 17:50 Azərbaycanda koronavirusa yoluxan vəzifəli şəxs və oğlu ilə bağlı RƏSMİ AÇIQLAMA 1 Aprel 2020, 17:44