Arxiv
1 Fevral 2020, 21:39 | ƏDƏBİYYAT
Şənbə etüdləri - Şöhrət Eyvazov yazır

Müharibədən dön(məy)ənlər...


“Kim ki, müharibəni görüb, onun üçün müharibə heç vaxt bitmir” - Əlisafa Mehdi


Yəqin ki, mövzunun müharibə və şəhidlik olduğu aydındır. Hərçənd ki, şəhidliyin inkar şəkilçili “dönməmək”sözü ilə ifadə olunması o qədər də doğru deyil. Çünki, şəhidlər əslində geri dönmədiklərindən çox, ölümsüzlüklərini təsdiq ediblər.


1993-cü ildə bir şeir çıxmışdı qarşıma – “Mən ölmədim, Mən diriyəm”. Bir əsgər şəhid olmamışdan az öncə yazıbmış – sanki gələcəyi ürəyinə damıbmış kimi. Müharibəsi heç vaxt bitməyənlər bilir, cəbhədə heç kim öləcəyinə inanmır – əslində ölümü qarşılamğa hazırdır, amma inanmaq istəmir. Çaylı kəndində görüşdüyüm bir kurs yoldaşımı xatırladım. “Qızım olub”, - dedi. Amma sevinclə yanaşı gözünün dibində intəhasız bir kədər gördüm. “Amma ürəyimə damıb ki, görməyəcəyəm. Yolumuz ayrıldı, o, başqa hərbi hissədə idi, amma bir neçə gün sonra elə həmin döyüşdə şəhid olduğunu eşitdim.

 

 

“Mən ölmədim, mən diriyəm,
Mən görürüəm ataları, ağarmışdır dərddən başı,
Mən görürəm anaları, gözlərində ürək yaşı.
O gün bizə gül gətirdi, Vətənimin gözəlləri,
Bir az qəmli gözləriylə bir gözəl də baxdı mənə
İstədim ki, deyəm ki, mən: - Ay qız, hələ ölməmişəm,
Heyif, səni sağlığımda görüb sevə bilməmişəm.
Ölmərəm mən, qəbrim üstə tez-tez gəlsən,
Dirilərəm hər azadlıq günündə mən!
Mən ölmədim, mən diriyəm...

***


Bəşəriyyət bütün tarixi boyu müharibələr aparıb, başqa sözlə, müharibəyə fasiləsizlik  qanunu xasdır. Bu fikri irəli sürən Odiss Baro 3 min ildən çox dövr üçün təxminən 1 il sülh dövrü, 13 il müharibə olduğunu bildirir. Karl Krous isə deyir ki, müharibənin alovlanmasının səbəbi, diplomatların jurnalistləri aldatması və sonra qəzetdə oxuyanda bu yalana özlərinin inanmasıdır. Bu yəqin ki, işğalçı ölkələrin siyasətinə aiddir. Necə ki, ermənilərin saxtakar alimləri öz “dənizdən dənizə ərazi” nağıllarına inanıblar.


Fərqli filosoflar, siyasətçilər və sənətçilər müharibənin mahiyyətinə yanaşmalarında tamamilə fərqlidirlər – bəziləri müharibəni tərənnüm edir, bəziləri isə qınayır. Məsələn, Platon, Paskal, Russo, Kant, Lamartine, Viktor Hüqo, Qandi və L.Tolstoy müharibəni bir fenomen olaraq kəskin şəkildə pisləyirlər. Müharibəni müdafiə edənlər arasında isə Heraklit, Aristotel, Makiavelli, Hegel, Clausewitz, Nitsşe var.

 

Müharibəni ictimai-siyasi bir hadisə deyil, mədəniyyətlərin qarşıdurmasına söykənən həyat hadisəsi hesab edənlər də var.


 

1832-ci ildə Prussiya zabiti və filosofu Karl von Clausewitz  “Müharibə haqqında” əsərində müharibəni "düşməni iradəmizi yerinə yetirməyə məcbur edən bir zorakılıq aktı" olaraq göstərib. Clausewitz üçün müharibə fəlsəfəsi – “Tabula Rasa”dır (boş lövhə).  Bir neçə nəsil alman zabitləri bu irsi öyrənərək böyüdülər. Onun nəzəriyyəsi I və II Dünya Müharibəsində daha geniş miqyasda istifadə edildi. Almaniyada bu, siyasi konsepsiya, fəlsəfi bir doktrina olaraq ali hərbi məktəblərdə “ayrılmaz müharibə” kimi təbliğ olundu. Bu Clausewitz fəlsəfəsinin himni xalqların məqsədyönlü şəkildə məhv edildiyi, insanlar üzərində tibbi təcrübələr aparıldığı, ərazilərin dağıdıldığı, mədəni dəyərlərin məhv edildiyi II Dünya Müharibəsidir. Müharibə fəlsəfəsinin başqa bir növü ABŞ-da II Dünya Müharibəsi dövründə, müharibənin kapitalizmin maraqlarına tabe olduğu bir dövrdə yarandı. ABŞ düşmən qüvvələri olmayan iki şəhərə nüvə bombası atması və 1944-cü ildə Drezdeni bombalaması ilə göstərdiyi mənasız qəddarlıq, siyasi təsir və maraqların üstün olduğu hərbi əməliyyatların fəlsəfəsi mövqeyindən tamamilə yeni mövqedir.

Beləliklə, əgər qədim dövrlərdə müharibələr əsarət altına almaq üçün idisə, zaman keçdikcə siyasi aspektin başqa hissəsi daha da gücləndi. Planetin bütün bölgələrində siyasi təsir nisbətini dəyişdirən “azadlıq” kimi xüsusi müharibələr gedir. Beləliklə, müasir müharibə fəlsəfəsi informasiya müharibəsi problemlərinin və həqiqi hərbi hərəkətlərin həllinin simbiozu üzərində qurulur.

 

***

 

Bir az da müharibədən dönənlərdən danışaq. Hərbi biletində Qarabağda xidməti haqqında zəruri qeydləri olan adamlar tanıyıram, Müdaifə Nazirliyinin arxivindən “Çıxış əmri yoxdur” cavabına görə veteranlıq vəsiqəsini ala bilmir.



Bu yaxınlarda bir jurnalist həmkarım Sovet-Alman müharibəsindən qayıtmayan babası haqqında məlumat almaq üçün Rusiyaya məktub yazıb. Bir (!) aydan qısa müddətdə döyüşçünün bütün döyüş yolu haqqında arxiv məlumatını göndəriblər ona və Rusiyaya dəvət ediblər.


1996-cı ildə Türkiyədə hərbi ixtisasartırma kusunda olarkən, həftə sonları sürücülük kurslarına getdim. Nəzəriyyə imtahanını normal verdim. Praktik imtahanda isə maşını geri verərkən səhvə yol verdim. Həyacanla azərbaycanca etiraz edərkən müəllimlər, “Sən Azərbaycandansan?”, - deyə soruşdular və söhbət əsasında topçu zabit, Qarabağ veteranı olduğumu bildilər. Dərhal imtahanı saxladılar və “Əlbətdə, tank-top görmüş adamsan, maşın sürmək nədir ki”, - dedilər. (Amma maşını düzgün geri vermək qaydasını da başa saldılar).


Qarabağ veteranlarına belə yanaşma həm də vətənpərvərlik təbliğatının  səviyyəsindən xəbər verir...


Bu, bəlkə də cəmiyyət üçün daha da lazımdır. Axı, Zeun Marez deyir ki, “Ölüm hissi insanın mükəmməl davranmaq istəyini şərtləndirən yeganə şeydir”.  


Mükəmməllik arzusu ilə sağollaşıram. Müharibədən dön(məy)ənləri unutmayın. Torpaqlarımızın azad olunmasını istəyirsinizsə...

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Azərbaycanın görkəmli memarı vəfat edib 13 İyul 2020, 08:37 Türkiyədən qardaş dəstəyi - “Azərbaycanın yanındayıq" 13 İyul 2020, 08:22 Müdafiə Nazirliyi Azərbaycana məxsus PUA-nın vurulduğunu təkzib etdi 13 İyul 2020, 08:00 Tovuz təxribatının baiskarı olan erməni general - FOTO 13 İyul 2020, 05:08 “Düşmənin təxribatına qarşı daha sərt cavab tədbirləri görülür” - Müdafiə Nazirliyi 13 İyul 2020, 01:06 Şəhidlərimizin cənazəsi alqışlarla qarşılandı - VİDEO 13 İyul 2020, 00:47 Tovuz istiqamətində vəziyyət yenidən gərginləşib - RƏSMİ 13 İyul 2020, 00:26 Milli Məclisdə benefisiar sahibliklə bağlı müzakirələr aparılmır 13 İyul 2020, 00:24 Motosiklet yolu keçən qadını vurub öldürdü 13 İyul 2020, 00:13 Azərbaycanda reanimasiyada 356 COVİD-19 xəstəsi var - FOTO 12 İyul 2020, 23:53 Gədəbəy sakini əmisini qətlə yetirib - Təfərrüat, YENİLƏNİB 12 İyul 2020, 23:36 Tovuz sakinlərindən ordumuza dəstək - FOTO 12 İyul 2020, 23:07 DSX çayda batan əsgərin yaxınlarını əraziyə aparıb 12 İyul 2020, 22:41 Üç şəhidimizin ad-soyadı AÇIQLANDI 12 İyul 2020, 22:26 Rusiyadan 233 nəfər Vətənə gətirildi - FOTOLAR 12 İyul 2020, 22:23 “Ordumuz düşmənə layiqli cavabını verməli idi və verdi” - Jalə Əliyeva 12 İyul 2020, 22:16 Türkiyədə 5 363 nəfər COVİD-19-un qurbanı oldu 12 İyul 2020, 22:04 Düşmənə sarsıdıcı zərbə endirilib - Nazir müavini 12 İyul 2020, 21:48 Şəhidlərimizdən birinin ad-soyadı açıqlanıb - FOTO 12 İyul 2020, 21:31 Yaponiyada virusa yoluxanların sayı artır 12 İyul 2020, 21:23 “Hər birinizi əmin edirəm ki, düşmənə ağır zərbə vurulub” - Qənirə Paşayeva 12 İyul 2020, 21:09 Bakıda iki dost güllələndi 12 İyul 2020, 20:53 Türkiyədə zəlzələ oldu 12 İyul 2020, 20:41 “Qurban Abbasov” gəmisinin 19 heyət üzvü COVID-19-a yoluxdu 12 İyul 2020, 20:19 AzTV şəhidlərə görə konserti ləğv etdi 12 İyul 2020, 20:14 Sabiq nazirin anası və həyat yoldaşı dünyasını dəyişdi - YENİLƏNİB 12 İyul 2020, 20:03 XİN cəbhədəki vəziyyəti ŞƏRH ETDİ: Düşmən yeni mövqelər ələ keçirmək İSTƏYİB 12 İyul 2020, 19:27 Müdafiə Nazirliyi erməniləri TƏKZİB ETDİ: Ərazi itkisinə yol verilməyib 12 İyul 2020, 18:58 Prezidentin köməkçisindən cəbhədəki vəziyyətlə bağlı AÇIQLAMA 12 İyul 2020, 18:49 Özbəkistanda koronavirusa yoluxanların sayı açıqlandı 12 İyul 2020, 18:05 İndoneziyada koronavirusa yoluxanların sayı 75 min nəfəri ötdü 12 İyul 2020, 17:59  Makkenzi ABŞ-ın ən varlı qadını oldu 12 İyul 2020, 17:49 Azərbaycanda daha 520 nəfər yoluxdu, 8 pasiyent vəfat etdi     12 İyul 2020, 17:33 İtki verən düşmən geri oturdulub, şəhidlərimiz var - RƏSMİ 12 İyul 2020, 17:25 Yağışların yağması çaylarda sululuğun artmasına səbəb olub 12 İyul 2020, 17:21