Arxiv
6 Yanvar 2021, 10:00 | İQTİSADİYYAT
Azad olunmuş ərazilərin zəngin su mənbələri dirçəlişə SƏBƏB OLACAQ

Artıq şirin su problemi qlobal məsələyə çevrilib və dünya əhalisinin 40%-dən çoxu içməli su problemi ilə üz-üzədir. Araşdırmalara görə, problemin yaranması iqlim dəyişmələri, insan fəaliyyəti ilə şirin su ekosistemlərinin çirklənməsi, əhali artımına müvafiq olaraq urbanizasiyanın və əkin sahələrinin sürətlə genişlənməsi və s. amillərlə bağlıdır. Azərbaycanda bu problemin qabarması həm də su ehtiyatlarının böyük hissəsi cəmləşən torpaqlarımızın 30 illik erməni işğalına məruz qalmasıdır. İndi isə torpaqlarımız da, su ehtiyatlarımız da azaddır!

 

AMEA Coğrafiya İnstitutunun direktoru Ramiz Məmmədov Modern.az-a bildirib ki, torpaqlarımızın işğaldan azad edilməsilə su ehtiyatlarının qiymətləndirilməsi və istifadəsi sahəsində dönüş yaranıb:

 

“Uğurlu hərbi əməliyyatlar nəticəsində Tərtər çayı üzərindəki Suqovuşan su anbarı, Köndələnçaydakı Kaskad su anbarları, Araz çayı üzərindəki Xudafərin su anbarı və İranla müştərək tikilməsi nəzərdə tutulmuş Qız qalası hidroqovşağı və s. işğaldan azad olunub. Suqovuşan su anbarı Aran Qarabağın düzənlik ərazilərinin suvarılmasında vaxtilə əhəmiyyətli rol oynayıb. Erməni işğalçıları buradan mənbəyini götürən sağsahil və solsahil Tərtərçay suvarma kanallarını demək olar ki, yararsız vəziyyətə salıb. Hazırda Suqovuşan su anbarından Tərtərçaya suyun buraxılması çayboyunca yaşayan əhalinin su təminatını yaxşılaşdırıb.

 

Azərbaycanın iri su anbarı olan Tərtərçay üzərindəki ikinci su anbarı Sərsəng su anbarı həm elektrik enerjisi istehsalında, həm də suvarmada geniş istifadə edilirdi. Araz çayı üzərindəki Xudafərin su anbarı və Qız qalası hidroqovşağı Azərbaycan Respublikasının və İranın Arazboyu düzənliklərində 75 min hektar əkin sahəsinin suvarılmasında və eyni zamanda 102 meqavat elektrik enerjisi alınmasında istifadəsi nəzərdə tutulmuşdu. Xudafərin su anbarında tikinti işlərinə İran tərəfindən 1999-cu ildə başlanmış, 2008-ci ildə başa çatmışdı. Lakin Ermənistanın işğalı ilə əlaqədar nəzərdə tutulmuş layihə tam başa çatmamışdı.

 

Müzəffər ordumuzun qəhrəmanlığı nəticəsində Dağlıq Qarabağ təbiətinin formalaşmasında önəmli rol oynayan bir sıra çaylarımız - Həkəriçay, Oxçuçay, Bəsitçay, Bərgüşad və s. azad olunub. Azad olunmuş su anbarları, çaylar və yeraltı mənbələr işğal müddətində kifayət qədər ciddi ekoloji təcavüzə məruz qalıb. Su anbarlarının düzgün idarə edilməməsi, vaxtında profilaktik tədbirlərin görülməməsi, çaylara çirkab və dağ-mədən sənaye tullantılarının təmizlənmədən axıdılması, çay hövzələrində meşələrin qırılması və bitki örtüyünün məhv edilməsi, kütləvi şəkildə hərbi istehkamlarının yaradılması və s. son nəticədə sututarlarda və çaylarımızda ekoloji pozuntulara səbəb olub”.

 

Direktorun sözlərinə görə,  işğaldan azad olmuş ərazilər həm də zəngin yeraltı qaynaqlarına malikdir:

 

“Kiçik Qafqazdan axan çayların Qarabağ düzünə açıldığı sahələrdə yaratdığı, dərəli-təpəli səthi malik gətirmə konusları və ətraf sahələrdəki yeraltı sulardan suvarmada və məişətdə istifadə etmək məqsədi ilə vaxtilə 1000-ə yaxın subartezian quyusu qazılmışdı. Bu quyuların azad edilməsi də əhalinin su təminatına kömək edəcək.

 

Bu baxımdan Qarabağdakı şirin su ehtiyatlarının müasir dövrün tələblərinə uyğun olaraq yenidən qiymətləndirilməsinin həyata keçirilməsi vacibdir”.

 

“Azərsu” ASC-nin mətbuat katibi Anar Cəbrayıllı Modern.az-a bildirib ki, hazırda işğaldan azad edilmiş ərazilərdə ilkin qiymətləndirmələr aparılır:

 

“Bizim mütəxəssislər mövcud sistemləri bərpa etməklə Cəbrayıl, Zəngilan, Qubadlı, Füzuli, Hadrut və Şuşada xidmət aparan heyəti içməli su ilə təmin edib. Eyni zamanda, bizim mütəxəssislər Suqovuşanda olub. Ərazidə sıradan çıxarılan sistemin bərpası istiqamətində işlər davam etdirilir.

 

Bundan başqa, mütəxəssislərimiz ilkin olaraq, işğaldan azad olunmuş ərazilərin içməli su ehtiyatları, gələcəkdə tikinti, quruculuq, abadlıq işləri zamanı kəndlərin, qəsəbələrin təminatında hansı su mənbələrindən istifadə olunacağı ilə bağlı qiymətləndirmələr aparırlar. Onu da qeyd edim ki, həmin ərazilər kifayət qədər yeraltı və yerüstü su ehtiyatları ilə zəngindir. İşğaldan azad edilmiş ərazilərimizdəki çaylar, bulaqlar, kəhrizlər, yeraltı sulardan gələcəkdə istifadə etmək olacaq”.

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Əli Əsədov Türkiyəyə dəvət olundu 21 Yanvar 2021, 19:24 Azərbaycanla Türkmənistan daha da yaxınlaşdılar - Təhlil 21 Yanvar 2021, 19:19 Bakı metrosunun nə zaman fəaliyyətə başlayacağı məlum oldu 21 Yanvar 2021, 19:10 Bahar Muradova İordaniya səfiri ilə görüşdü 21 Yanvar 2021, 19:02 Reza Deqati Azərbaycanla bağlı keçirilən vebinarda çıxış edib 21 Yanvar 2021, 18:54 Kəlbəcərin Kəndyeri kəndi - VİDEO 21 Yanvar 2021, 18:45 Bakı Şəhər Prokurorluğunun 8 əməkdaşı cəzalandırıldı 21 Yanvar 2021, 18:36 Polis əməliyyat keçirdi - 14 kq narkotik dövriyyədən çıxarıldı 21 Yanvar 2021, 18:27 Naxçıvanda da Medianın İnkişafı Agentliyi yaradıldı 21 Yanvar 2021, 18:19 Bu ölkələrdən Azərbaycana quş ətinin idxalına qadağa qoyuldu 21 Yanvar 2021, 18:10 İndoneziyada 7,1 bal gücündə zəlzələ olu 21 Yanvar 2021, 18:02 Ötən il Azərbaycanda oğurlanan maşınların SAYI 21 Yanvar 2021, 17:56 Pakistan ballistik raketini sınaqdan keçirdi 21 Yanvar 2021, 17:50 Şoyqu Ermənistanın müdafiə naziri ilə DANIŞDI 21 Yanvar 2021, 17:45 Rusiyalı media maqnatı: “Paşinyan adi icevanlı çobandır” 21 Yanvar 2021, 17:39 Daxili Qoşunların yaralanan hərbçisi bu gün şəhid oldu 21 Yanvar 2021, 17:35 Baydenin komandasında kimlər var? - SİYAHI 21 Yanvar 2021, 17:29 Cavad Zərifin Azərbaycana səfər tarixi və proqramı AÇIQLANDI 21 Yanvar 2021, 17:23 Bu ölkə turistlərdən koronavirus pasportu tələb etməyəcək 21 Yanvar 2021, 17:17 ADU-nun Şəhid tələbəsi haqqında kitab çap olundu 21 Yanvar 2021, 17:14 Bu günün yoluxma sayı - ölüm azaldı 21 Yanvar 2021, 17:08 Vətən müharibəsində 8 mədəniyyət işçisi şəhid olub - 10 nəfər yaralanıb 21 Yanvar 2021, 17:02 20 Yanvar faciəsi ilə bağlı məlumatlar yapon dilində  21 Yanvar 2021, 17:00 O dünyadan xəbər var... 21 Yanvar 2021, 16:56 Lavrov ATƏT-in sədri ilə görüşəcək 21 Yanvar 2021, 16:54 Nazirlik hansı şagirdlərin sinifdə qalacağına aydınlıq gətirdi 21 Yanvar 2021, 16:48 Xəzər mehriban qonşuluq, əməkdaşlıq dənizidir - İlham Əliyev 21 Yanvar 2021, 16:42 Küçədən tapılan 12 yaşlı qız ailəsinə verildi 21 Yanvar 2021, 16:36 Səhiyyə komitəsi “Reproduktiv sağlamlıq haqqında” qanun layihəsi hazırlayacaq 21 Yanvar 2021, 16:30 Məktəblilər bu tarixdə qış tətilinə çıxacaq 21 Yanvar 2021, 16:24 İki türk dövlətinin “Dostluq” anlaşması - TƏHLİL 21 Yanvar 2021, 16:18 İlham Əliyev: Bu gün biz Türkmənistanla çox mühüm addım atırıq - YENİLƏNİB 21 Yanvar 2021, 16:15 “Universitetlərdə bu qədər müəllimə ehtiyac yoxdur” - Rektordan etiraz 21 Yanvar 2021, 16:12 Füzulinin Dördçinar kəndindən VİDEO 21 Yanvar 2021, 16:06 “Nar” Qarabağ müharibəsi veteranları üçün xüsusi güzəştlər təqdim edir    21 Yanvar 2021, 16:00