موج اعتراضاتی که از 28 دسامبر سال گذشته در ایران آغاز شد، امروز اکثر شهرهای بزرگ کشور را فرا گرفته است.
آنار علیاف، تحلیلگر سیاسی، در تفسیر این حوادث به Modern.az اظهار داشت که دلیل اعتراضات تنها گرانی و تضعیف رفاه اجتماعی مردم و وخامت اوضاع اقتصادی نیست:
“ریشه آن عمیقتر است: اینها فرصتهایی برای ابراز نارضایتیهای انباشته شده در میان مردم در طول سالیان متمادی علیه حکومت است. زیرا رژیم در طول سالیان متمادی مردم خود را تنها تحت فشار قرار داده، به هیچ وجه منافع آنها را در نظر نگرفته و مواضعی مغایر با منافع دولت اتخاذ کرده است.
نارضایتیهای ایجاد شده در بستر حوادث اجتماعی به شکلی برجستهتر آشکار میشوند و فرصتهای ابراز وجود پیدا میکنند.
حوادث رخ داده را میتوان در چند جهت تحلیل کرد:
دوری رژیم از مردم: حکومت ایران نیرویی نیست که منافع مردم را بیان کند و هیچ ارتباطی با آنها ندارد.
تأثیر نیروهای خارجی: تلاشهای ایران برای خروج از دستورات نیروهای نئوامپریالیست غربی که حکومت ایران را به قدرت رساندند و تمایل به نقض آن مرزها، و همچنین تمایل قدرتهای خارجی برای بازگرداندن این مرزها.
هزینههای مالی و بحران: رژیم سالها منابع مالی را نه برای رفاه مردم، بلکه برای تشکیل و نگهداری گروههای نیابتی و تروریستی در منطقه هزینه کرده است. این امر منجر به بحران مالی و نارضایتی اجتماعی شده است.
جنگ 2025 با اسرائیل: این جنگ نشان داد که قدرت دولت ایران تنها از تبلیغات تشکیل شده است، مردم دیگر فهمیدهاند که رژیم ضعیف و فاسد است. این امر اعتراضات تودههای ناراضی را تقویت کرده است.
فعالیت ترکیه: فعال شدن ترکیه در منطقه در ماههای اخیر و گسترش فرآیندها با همکاری ایران، مطابق با منافع قدرتهای غربی نیست. این امر تأثیر فرآیندها را هم بین ترکیه و ایران و هم در سوریه و عراق افزایش میدهد.
نکته جالب این است که آذربایجانیها، که نیروی پیشرو در تمام اعتراضات و انقلابهای بزرگ ایران بودهاند، در این فرآیند نقش چندان فعالی ایفا نمیکنند.
با نگاهی به تاریخ، هم در دوران انقلاب اسلامی و هم در اعتراضات بعدی، آذربایجانیها همیشه طرفی بودهاند که ضربه خورده و دارای قدرت تأثیرگذاری بودهاند.
بنابراین، احتمال اینکه رژیم هنگام سرکوب اعتراضات، عمدتاً به آذربایجانیها ضربات جدی وارد کند، بالاست.
حمایت خارجی برای موفقیت انقلابها حیاتی است. پس از آغاز اعتراضات، حمایت آشکار نیروهای خارجی حرکت را گسترش داده و موضع معترضان را تقویت میکند.
در اعتراضاتی که در سال 2022 با کشته شدن مهسا امینی آغاز شد، آمریکا و دیگر نیروهای دموکراتیک حمایت مالی آشکار و واقعی ارائه نکردند؛ تنها در سطح کلام و بیانیهها باقی ماندند".
