در شبکههای اجتماعی، اتیبار علیاف، نماینده سابق مجلس، پستی بحثبرانگیز منتشر کرده است. او با بازگشت به گذشته، یکی از حساسترین لحظات تاریخ سیاسی آذربایجان را دوباره به دستور کار آورده است. این پست مربوط به اظهاراتی است که رئیسجمهور فقید، ابوالفضل ایلچیبیگ، زمانی بیان کرده بود. این اظهارات در بستر مناظره با رئیس اداره مسلمانان قفقاز، شیخالاسلام اللهشکر پاشازاده، مطرح شده بود.
در وضعیت اتیبار علیاف، سخنرانی ایلچیبیگ اینگونه ارائه شده است.
«مردم به خاطر حرفهایی که من به شیخ گفتم، دلخور هستند. میگویند با شیخ چه کار داری. من نمیفهمم، جناب شیخ، وقتی کنار علیکرام همبتاف نشسته بودی، و علیکرام همبتاف و افرادش میگفتند ترکها از کجا آمدهاند، این آذربایجان چه ترکی است. ما آذربایجانی هستیم، این ترکگرایی را از کجا آوردند اینجا. آنها از اینجا رانده شوند. وقتی این را میگفتند، حضرت شیخ، تو آنجا نشسته بودی و آرام نگاه میکردی، حتی سرت را تکان میدادی.
آن را کنار بگذاریم، حضرت شیخ، چه چیزی به تو رسیده بود که یک ماه پیش به روزنامه مصاحبه بزرگی دادی که ترکها چیز دیگری هستند، ما چیز دیگری هستیم، حتی اگر برادر باشیم، جیبهایمان جداست. آنها برای منافع خودشان کار میکنند. تو شیخ هستی، تو شر میگویی. تو میگویی که در مسجدی که ترکها اینجا ساختهاند، عکس آتاتورک هست. من آدم فرستادم آنجا، آمدند و گفتند که هرگز عکس آتاتورک آنجا نبوده است. تو دروغ میگویی…
تو چرا این شر را میگویی. این شر را به این دلیل میگویی که عکس خمینی در مسجد نباید باشد، تو به جای اینکه آن را برداری، و آن حتماً باید برداشته شود، فکر را به سمتی میبری که مسئله به مسجد ترکها، به آتاتورک، کشیده شود.
هدف تو چیست عزیزم. از این ملت چه میخواهی..».
زبان این نقل قول تند است. روشن است که در مرکز این مناقشه، مسئله هویت ملی و نفوذ دینی قرار دارد. ایلچیبیگ برخی اظهارات رهبر دینی را مطابق با منافع ملی ندانسته است. به ویژه ادعاهایی که در مورد ترکیه و آتاتورک مطرح شده، نارضایتی جدی ایجاد کرده است.
از سوی دیگر، در آن زمان نیز عامل ایران در منطقه موضوعی حساس بود. در سالهای اولیه استقلال، آذربایجان با تأثیرات ژئوپلیتیکی مختلفی روبرو بود. مسیر استراتژیک دولت هنوز به طور کامل شکل نگرفته بود. از این منظر، موضع نهادهای دینی نیز در مرکز بحثهای سیاسی قرار میگرفت.
آیا اینکه اتیبار علیاف سالها بعد این سخنرانی را دوباره به دستور کار آورده، تصادفی است؟
اگرچه لفاظی ایلچیبیگ تند بود، اما پیام او روشن است: در مسئله منافع ملی نباید سازشی وجود داشته باشد. او معتقد بود که نباید از بستر دینی برای دستکاریهای سیاسی و ژئوپلیتیکی استفاده شود.
یک وضعیت (استاتوس) به اشتراک گذاشته شده در شبکههای اجتماعی، حاوی محتوایی است که میتواند منجر به بحث عمومی گستردهای شود.
