نسلکشی خوجالی، یکی از وحشتناکترین فجایع قرن بیستم، هر ساله گرامی داشته میشود. در شب ۲۵ تا ۲۶ فوریه ۱۹۹۲، شهر خوجالی با مشارکت نیروهای مسلح ارمنستان و هنگ ۳۶۶ تفنگداران موتوری که از آنها حمایت میکردند، اشغال شد و قتلعام گستردهای علیه جمعیت غیرنظامی صورت گرفت. در نتیجه این فاجعه، ۶۱۳ غیرنظامی به قتل رسیدند.
سعادت زینالوا، شاهد قتلعام خوجالی، آنچه را که تجربه کرده است با Modern.az در میان گذاشت. او اظهار داشت که در ۳۱ اوت ۱۹۶۸ در خوجالی متولد شده و تا روز وقوع نسلکشی شهر را ترک نکرده است.
"آن شب برف میبارید، گویی نه برف، بلکه خون میبارید... تا ۲۶ فوریه در دفاع از شهر ایستادیم. جوانان ما در پست بودند. مردم در زیرزمینها پناه گرفته بودند. در حدود ساعت ۲۳:۰۰ شب ۲۵ فوریه، شنیدیم که هنگ ۳۶۶ تفنگداران موتوری روس وارد شهر شده است. جوانان قصد داشتند بمانند و بجنگند. اما میدانستند که حمایت نظامی و تسلیحاتی ممکن نخواهد بود".
به گفته او، غیرنظامیانی که متوجه شدند خوجالی به تصرف درخواهد آمد، با حرکت در جهت رودخانه قارقار سعی کردند منطقه را ترک کنند، اما در هوای برفی آغدام به سمت اشتباهی رفتند.
"ما یک گروه ۲۹۰ نفره بودیم. چون شبها مه آلود بود، به جای آغدام به شوشا رسیدیم. گویی آن شب خدا هم ما را نفرین کرده بود. از آسمان هم گلوله میبارید و هم برف. کسانی هم بودند که نتوانستند پدر پیر خود را نجات دهند... از گروه ۳۰۰ نفره، ۲۷ نفر از ما زنده ماندیم".
س. زینالوا اظهار داشت که گروههای مسلح ارمنی در برخی موارد خود را به عنوان گروهی که برای کمک آمدهاند معرفی کرده و مردم را به اسارت گرفتهاند.
"کسانی بودند که برای اینکه به گروگان نیفتند، خود را زدند یا از کوه پرت کردند. از بازماندگان نیز کسانی بودند که بعدها به دلیل سرمازدگی پاهایشان قطع شد. عمویم کریموف رشید در جنگ جهانی دوم به دلیل سرمازدگی انگشتانش قطع شده بود. گویی سرنوشتش این بود که در خوجالی بر اثر سرمازدگی شهید شود. با کمک قهرمان ملی اللهوردی باقیروف، توانستیم پسر عمویم کریموف ابوالفت را پس از ۴۵ روز اسارت نجات دهیم. پسر خالهام، قهرمان ملی آراز سلیموف، نتوانست آخرین گلولهای را که برای خود نگه داشته بود استفاده کند و در اسارت به شهادت رسید. صورت و انگشتانش را بریده بودند. دختر خالهام، الناره اصلانوا ۱۴ ساله، هنوز مفقود است. شکوروف واقیف، که همراه با پسر عمویم، قهرمان ملی علیف حاجییف جنگیده بود، شهید اوزوندره است. دیگر فرزندان عمویم، شکوروف آکیف و شکوروا آنتیقا، هنوز مفقود هستند. ما صدها نفر از این گونه افراد را داریم".
سعادت زینالوا اظهار داشت که بازگشت به خوجالی پس از سالها برای او هم احساسی غمانگیز و هم غرورآفرین است. او تأکید کرد که برافراشته شدن پرچم دولتی جمهوری آذربایجان در شهر خوجالی توسط رئیسجمهور آذربایجان، الهام علیاف، در ۱۵ اکتبر ۲۰۲۳ را با احساس غرور به یاد میآورد.
لازم به یادآوری است که شهر خوجالی در ۱۹-۲۰ سپتامبر ۲۰۲۳ در نتیجه اقدامات ضدتروریستی محلی ارتش آذربایجان در قرهباغ از جداییطلبان پاکسازی شد. در حال حاضر، کارهای بازسازی و نوسازی در شهر در حال انجام است.
