روابط بین آذربایجان و اتحادیه اروپا در سالهای اخیر وارد مرحله توسعه پویا شده است. همانطور که جناب رئیسجمهور الهام علیاف تاکید کردند، طرفین در مرحله مشارکت فعال در سطوح مختلف قرار دارند. سفرهای مکرر اعضای کمیسیون اروپا به آذربایجان و تشدید گفتوگوهای سیاسی نشاندهنده ماهیت نهادی این همکاری است. شاخصهای اقتصادی نیز ماهیت راهبردی این روابط را تایید میکنند. اینکه تقریباً 50 درصد از گردش تجارت خارجی آذربایجان در ژانویه سال جاری مربوط به اتحادیه اروپا بوده، نشان میدهد که اتحادیه اروپا شریک تجاری اصلی کشور ما است.
این امر زمینه جدی برای اجرای پروژههای سرمایهگذاری جدید و افزایش سرمایهگذاریهای متقابل در آینده ایجاد میکند. یکی از جهتگیریهای اصلی همکاری آذربایجان–اتحادیه اروپا، حوزه انرژی است. سند مشارکت راهبردی در حوزه انرژی که در سال 2022 بین آذربایجان و کمیسیون اروپا امضا شد، امکان گسترش بیشتر روابط در این زمینه را فراهم کرده است. در حال حاضر، 10 کشور عضو اتحادیه اروپا گاز آذربایجان را وارد میکنند و در مجموع 16 کشور از گاز آذربایجان استفاده میکنند. این شاخص تایید میکند که آذربایجان یکی از کشورهای اصلی صادرکننده گاز از طریق خطوط لوله است. بنابراین، آذربایجان به عنوان یک شریک مهم در تامین امنیت انرژی اروپا عمل میکند.
بر اساس اظهارات جناب رئیسجمهور، با آغاز تولید از میادین جدید طی دو تا سه سال آینده، تولید گاز بیشتر افزایش خواهد یافت و علاوه بر حجم موجود، صادرات حداقل 10 میلیارد متر مکعب گاز امکانپذیر خواهد شد. این امر موقعیت آذربایجان را در بازار اروپا بیش از پیش تقویت خواهد کرد. یکی دیگر از جهتگیریهای مهم همکاری انرژی، حوزه انرژیهای تجدیدپذیر است. آذربایجان در سالهای اخیر سرمایهگذاریهای بزرگی در پروژههای انرژی بادی، خورشیدی و آبی انجام داده است.
ویژگیهای جغرافیایی و اقلیمی کشور پتانسیل بزرگی در این زمینه ایجاد میکند. همانطور که جناب رئیسجمهور الهام علیاف اشاره کردند، برنامه آذربایجان این است که طی 5–6 سال آینده، پتانسیل انرژی تجدیدپذیر 6–8 گیگاواتی آماده برای صادرات داشته باشد. این امر میتواند دسترسی آذربایجان به بازار اروپا را نه تنها با منابع هیدروکربنی، بلکه با “انرژی سبز” نیز تضمین کند. کار بر روی خطوط انتقال، کابلهای زیردریایی و سایر پروژههای زیرساخت انرژی در این راستا میتواند آذربایجان را به یکی از مراکز انرژی منطقه تبدیل کند. یکی از نکات قابل توجه در سخنرانی رئیس کشورمان، گسترش امکانات حمل و نقل و لجستیک در منطقه بود.
پس از امضای توافقنامه صلح با ارمنستان، گشایش فرصتهای اقتصادی و حمل و نقل جدید در منطقه در دستور کار قرار گرفته است. گسترش کریدور میانی هم برای آذربایجان و هم برای اروپا اهمیت راهبردی دارد. این مسیر به تدریج نقش بزرگتری را به عنوان یک خط حمل و نقل جایگزین و کوتاهتر بین آسیا و اروپا ایفا میکند. موقعیت آذربایجان به عنوان یک کشور ترانزیتی اصلی در این کریدور، اهمیت ژئواکونومیکی آن را بیش از پیش افزایش میدهد.
در بیانیه جناب رئیسجمهور الهام علیاف، روند عادیسازی روابط با ارمنستان نیز جایگاه مهمی دارد. رئیس کشور خاطرنشان کرد که آذربایجان تنها هفت ماه است که در شرایط صلح زندگی میکند و نتایج مثبت آن از هماکنون احساس میشود. آغاز تامین فرآوردههای نفتی آذربایجان به ارمنستان و رفع محدودیتها بر ترانزیت محمولههای سایر کشورها به این کشور، نشاندهنده تعهد باکو به صلح با اقدامات واقعی است. این رویکرد به شکلگیری همکاری اقتصادی و اعتماد متقابل در منطقه کمک میکند.
اظهارات جناب رئیسجمهور الهام علیاف در جریان سفر آنتونیو کوشتا، رئیس شورای اتحادیه اروپا، نشان میدهد که روابط آذربایجان–اتحادیه اروپا وارد مرحله همکاری راهبردی شده است. امنیت انرژی، انرژیهای تجدیدپذیر، تجارت، حمل و نقل و صلح منطقهای از جمله ستونهای اصلی این همکاری را تشکیل میدهند. پویایی موجود نشان میدهد که آذربایجان موقعیت خود را به عنوان یکی از کشورهای ایفا کننده نقش مهم هم در امنیت انرژی اروپا و هم در شکلگیری پروژههای اقتصادی و حمل و نقل جدید در فضای اوراسیا، بیش از پیش تقویت میکند.
طاهر میرکیشیلی
نماینده مجلس ملی
