تاریخ معاصر جهان مملو از نمونههای بیشماری از پایان جنگها، اما مصونیت مجرمان از مجازات است. اما دولت آذربایجان هم در میدان نبرد و هم در سطح حقوقی یک سابقه نادر ایجاد کرد. آذربایجان هم تمامیت ارضی و حاکمیت خود را بازگرداند و هم با کشاندن عاملان جنایات علیه بشریت، نسلکشی و اکوساید علیه مردم ما به پای میز عدالت، عدالت را احیا کرد.
در این زمینه، فردا روند دادگاه علنی پروندههای جنایی شهروندان جمهوری ارمنستان، آراییک هاروتیونیان، آرکادی قوکاسیان، باکو ساهاکیان، داویت ایشخانیان، داوید بابایان، لئون مناتساکانیان و دیگران که متهم به ارتکاب جنایات علیه صلح و بشریت، جنایات جنگی، از جمله آمادهسازی و انجام جنگ تجاوزکارانه، نسلکشی، نقض قوانین و مقررات جنگ، و همچنین تروریسم، تامین مالی تروریسم، تصرف اجباری قدرت، حفظ اجباری آن و سایر جنایات متعدد در نتیجه تجاوز نظامی ارمنستان علیه آذربایجان هستند، ادامه خواهد یافت. محاکمه جنایتکاران جنگی و پاسخگویی آنها در برابر عدالت، تحقق آرزوی دیرینه مردم آذربایجان خواهد بود.
قاطعیت رئیسجمهور الهام علیاف: وفاداری به عهد
رئیسجمهور الهام علیاف سالها پیش از جنگ، در خطاب به مردم ما، اعلام کرده بود که عاملان نسلکشی خوجالی، ترور علیه غیرنظامیان و تخریب شهرهای ما قطعاً در برابر قانون پاسخگو خواهند بود:
“ما آن جنایتکاران خونخوار را پیدا کرده و به دست عدالت خواهیم سپرد. خون قربانیان بیگناه پایمال نخواهد شد!” – این کلمات تنها یک بیانیه سیاسی نبود، بلکه اراده قاطع رئیس دولت بود.
آذربایجان یکی از معدود کشورها در تاریخ معاصر است که بدون اتکا به هیچ کمک خارجی و با غلبه بر فشارهای بیرونی، هم سرزمینهای خود را آزاد کرد و هم جنایتکاران جنگی را دستگیر کرده و به باکو آورد.

تجربه بینالمللی و مدل آذربایجان
از منظر احیای عدالت، این موفقیت آذربایجان در مقایسه با تجربه جهانی کاملتر به نظر میرسد:
نمونه اسرائیل: اگرچه اسرائیل جنایتکاران فاشیست را سالها بعد در نقاط مختلف جهان پیدا کرده و محاکمه کرد، اما این روند هم دههها به طول انجامید و هم بخش بزرگی از جنایتکاران بدون مجازات ماندند.
یوگسلاوی سابق: در بالکان، جنایتکاران جنگی تنها در نتیجه مداخله مستقیم و فشار جامعه بینالمللی و دولتهای قدرتمند محاکمه شدند.
اما آذربایجان این روند را کاملاً با قدرت و قاطعیت خود به انجام رساند. با وجود فشارهای سیاسی بیاساس از خارج، باکو رسمی از حاکمیت قانون عقبنشینی نکرد.
روند دادگاه: فروپاشی اسطوره "استقلال" ارمنستان
روندهای دادگاه علنی برگزار شده در باکو، حقایق ارائه شده و اظهارات متهمان، مسئولیت مستقیم دولت ارمنستان را آشکار ساخت.
اعترافات جنایتکاران
لئون مناتساکانیان آشکارا اعتراف کرد که "ارتش" رژیم خودخوانده مستقل نبوده و در واقع بخشی از نیروهای مسلح ارمنستان بوده است. او اظهار داشت که انتصابات نظامی مستقیماً در ایروان تایید میشد و تامین مالی نیز از بودجه ارمنستان صورت میگرفت.
مشارکت آراییک هاروتیونیان در عملیات نظامی و نقش باکو ساهاکیان در اشغال شوشا با ویدئوها و اسناد مشخصی که در دادگاه به نمایش گذاشته شد، اثبات گردید.
از روند دادگاه مشخص شد که ارمنستان برای پنهان کردن سیاست اشغالگرانه خود از جامعه بینالمللی، از پوشش "رژیم خودخوانده" استفاده کرده است. در واقع، این افراد مجریان سیاست اشغالگرانه ارمنستان بودهاند.
مسئولیت دولتی: شهرکشی (اوربیساید) و اکوساید
مدارک دادگاه نه تنها جنایات افراد، بلکه جنایات ارتکابی ارمنستان به عنوان یک دولت علیه مردم آذربایجان را نیز مستند کرد. تخریب کامل شهرهای ما (شهرکشی)، آسیب عمدی به طبیعت ما (اکوساید) و حقایق پاکسازی قومی، مسئولیت دولتی ارمنستان را در برابر حقوق بینالملل اجتنابناپذیر میسازد.
کشاندن عاملان جنایات علیه بشریت به پای میز عدالت، عادلانهترین الگو برای حل مناقشات است. آذربایجان ثابت کرد که وقتی جنایت بدون مجازات میماند، راه را برای جنایات جدید باز میکند، اما وقتی مجازات میشود، اساس صلح را تشکیل میدهد. این پیروزی عدالت است!
النور امیروف