روابط آمریکا و ایران هر روز بیشتر ماهیت تندتری به خود میگیرد. با وجود دیدار برگزار شده بین آمریکا و ایران در ۶ فوریه در عمان، اظهارات تندی از سوی آمریکا علیه ایران مطرح میشود. حتی اعلام میشود که در صورت عدم توافق، ایران درهم کوبیده خواهد شد.
آنچه در ایران رخ میدهد برای منطقه، از جمله آذربایجان، مهم است. زیرا میلیونها هموطن ما در آنجا زندگی میکنند.
جالب است که هموطنان ما در مورد تحولات اخیر چه فکری میکنند؟ آنها این روند را چگونه دنبال میکنند؟
عضو هیئت مدیره جبهه آزادی ملی آذربایجان جنوبی (CAMAC) صادق ایسابَیلی اظهار داشت که در اینجا میتوان از چند نکته مهم صحبت کرد:
“بحث بر سر رویکرد آذربایجان جنوبی به فرآیندهای اجتماعی-سیاسی جاری در کشوری است که اکنون ایران نامیده میشود. وضعیت کنونی به اندازه کافی پرتنش و نامشخص است. افزایش لفاظیهای نظامی در منطقه، اظهارات تند آمریکا و تمرکز ناوگان نظامی آن در اطراف ایران، نگرانی جدی در جامعه ایجاد کرده است. مردم با در نظر گرفتن احتمال واقعی جنگ، وضعیت را با دقت دنبال میکنند.
انتظار میرود که رژیم ایران عقبنشینی نکند. اگرچه طرف آمریکایی میخواهد با افزایش فشارها، رژیم را مجبور به پذیرش شرایط خود کند، اما رفتار سیاسی موجود نشان میدهد که تهران قصد عقبنشینی ندارد. بر اساس محاسبات خود رژیم، آمریکا به فشارها ادامه خواهد داد، اما به مداخله نظامی مستقیم دست نخواهد زد. با این وجود، سناریوی جنگ در داخل جامعه به عنوان یک گزینه واقعیتر مورد بحث قرار میگیرد.»
به گفته س. ایسابَیلی، مردم در آذربایجان جنوبی نیز در موضع انتظار هستند:
“اما این یک انتظار منفعلانه نیست. بر اساس اطلاعات دریافتی از شهرهای مختلف، کارهای آمادهسازی برای وضعیت احتمالی نظامی در حال انجام است. خانوادهها ذخایر غذایی ضروری را جمعآوری میکنند، دارو و لوازم پزشکی تهیه میکنند و آمادگیهای جایگزین را در برابر احتمال قطع برق در نظر میگیرند. این بیشتر یک رویکرد احتیاطی و منطقی است تا روانشناسی ترس.
در عین حال، موضوع اصلی بحث این است: اگر رژیم سقوط کند یا جنگی گسترده رخ دهد، آذربایجان جنوبی چگونه باید رفتار کند؟ مشاهدات و نظرسنجیهای انجام شده نشان میدهد که نظر اصلی در میان مردم این است که در چنین وضعیتی، آذربایجان جنوبی باید سرنوشت خود را خودش تعیین کند. یعنی در رویارویی ایران و آمریکا، ترکهای آذربایجان نباید طرفدار هیچ یک باشند، بلکه باید منافع ملی خود را مبنا قرار دهند.
تحولات اخیر نشان میدهد که در آذربایجان جنوبی، هم از نظر امنیت فردی و هم در رابطه با چشمانداز سیاسی آینده، آمادگیهای سنجیدهای در حال انجام است. جهت اصلی بحث، مسئله تعیین سرنوشت ملی است.»
س. ایسابَیلی همچنین درباره اعتراضات دانشجویی در تهران صحبت کرد:
“در مورد اعتراضات دانشجویی در تهران، این تجمعات عمدتاً با ابتکار جریانهای سیاسی مختلف، به ویژه گروههای جمهوریخواه و تا حدی نیز طرفداران رضا پهلوی برگزار شده است. در طرف مقابل نیز نیروهای وابسته به رژیم، به ویژه دستههای بسیج، بسیج شده و درگیریهایی رخ داده است. بر اساس اطلاعات، تماسهای تهدیدآمیزی با خانوادههای دانشجویان شرکتکننده در اعتراضات گرفته شده است. مشارکت افراد ترکتبار در اعتراضات منتفی نیست. اما این به معنای مشارکت سازمانیافته و گسترده دانشجویان آذربایجان جنوبی در این فرآیند نیست. به طور کلی، نه رژیم و نه نیروهای سیاسی که خود را جایگزین معرفی میکنند، حقوق ملی آذربایجان جنوبی را در دستور کار قرار نمیدهند.
آذربایجان جنوبی سالهاست که مسائل آموزش به زبان مادری، حقوق فرهنگی و نمایندگی سیاسی را مطرح میکند. اما این مطالبات به طور سیستماتیک رد میشوند، فعالان ملی دستگیر میشوند، اتهامات سنگینی علیه برخی مطرح میشود و حتی کسانی هستند که با حکم اعدام روبرو شدهاند. در این شرایط، اعتماد آذربایجان جنوبی به رژیم موجود امکانپذیر نیست.
از سوی دیگر، رویکرد برخی نیروهای سیاسی که خود را جایگزین معرفی میکنند نیز نسبت به ترکهای آذربایجان یکسان نیست. آنها به مسئله از منظر حقوق ملی نگاه نمیکنند، بلکه از چارچوب شهروندی واحد به آن مینگرند، مطالباتی مانند آموزش به زبان مادری را اولویت نمیدانند و مطالبات جنبش آزادی ملی را به عنوان تجزیه کشور ارزیابی میکنند.
در چنین چشماندازی، رویکرد اصلی در آذربایجان جنوبی این است: اگر در داخل کشور فروپاشی سیاسی جدی یا مداخله نظامی خارجی رخ دهد، ترکهای آذربایجان باید در جهت تعیین سرنوشت ملی خود حرکت کنند. بسیج ملی، حفاظت از سرزمینهای تاریخی و تعیین آینده با اراده خود به عنوان اولویت اصلی مورد بحث قرار میگیرد.
در نتیجه، آذربایجان جنوبی نه در کنار رژیم میایستد و نه تمایلی به پیوستن بیقید و شرط به فراخوانهای نیروهای جایگزین دارد. موضع روشن است: فرآیندها با دقت دنبال میشوند، تحلیل میگردند و خط مشی سیاسی بر اساس منافع ملی تعیین میشود. موضع انتظار وجود دارد، اما این انفعال نیست - بلکه مرحلهای از آمادگی استراتژیک متناسب با شرایط است.»
