اظهارات دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در سخنرانی خود در کنگره، نشاندهنده افزایش خطر جنگ است.
در پسزمینه این سخنرانی و تحرکات نظامی، سناریوی حمله احتمالی واشنگتن علیه ایران واقعیتر به نظر میرسد.
سخنرانی ترامپ سه پیام اصلی دارد: سرکوبهای داخلی ایران و استدلال تهدید منطقهای – ادعای کشته شدن ۳۲ هزار معترض و برنامه موشکی که اروپا را هدف قرار میدهد. او در لفاظیهای سیاسی خود به جای سازش، لحن اولتیماتوم را ترجیح میدهد. ترامپ در مورد مسئله سلاح هستهای موضعی شفاف میطلبد و “ما سلاح هستهای نمیخواهیم”، عبارتش را به نشنیده شدن از تهران مثال میزند.
رهبر آمریکا با بیان اینکه “هرگز اجازه نخواهم داد”، خاطرنشان میکند که ایران به سلاح هستهای دست نخواهد یافت. این بیشتر برای آمادهسازی افکار عمومی برای یک اقدام نظامی احتمالی است تا یک مانور دیپلماتیک.
از سوی دیگر، نشانههایی از آمادگی نظامی نیز وجود دارد. استقرار نیروهای هوایی در منطقه، اعزام بیش از ۱۵۰ هواپیما به پایگاههای آمریکا در اروپا و خاورمیانه، و پرواز ۱۲ فروند جنگنده F-22 رپتور از پایگاه RAF Lakenheath در بریتانیا به سمت اسرائیل، از قدرت نظامی حکایت دارد.
جنگندههای F-22 عمدتاً برای برتری هوایی و حملات موج اول استفاده میشوند. این را میتوان به عنوان آمادگی برای سناریوی حمله، نه دفاع، ارزیابی کرد.
تمرکز یک سوم کشتیهای جنگی آمریکا در خاورمیانه نیز از خطر خبر میدهد. این میتواند با هدف جلوگیری از حملات تلافیجویانه احتمالی ایران و همچنین ایجاد بستری برای عملیات گسترده در منطقه باشد.
عدم پیشرفت پس از دور دوم مذاکرات بین آمریکا و ایران در عمان نشان میدهد که خواستههای واشنگتن سختگیرانهتر از دولتهای قبلی است؛ محدودیت کامل برنامه غنیسازی ایران و تضعیف مکانیسمهای نفوذ منطقهای آن مطالبه میشود و تهران نیز این شرایط را دخالت در حاکمیت خود تلقی میکند.
بنابراین، پنجره دیپلماتیک در حال تنگ شدن است.
سناریوهای ممکن شامل حمله “دقیق و کوتاهمدت” به تأسیسات هستهای و زیرساختهای موشکی ایران، عملیات طولانیمدتتر با هماهنگی اسرائیل، و استراتژی فشار روانی و اجبار است.
لفاظیهای موجود و فعالیتهای نظامی نشان میدهد که واشنگتن گزینه نظامی واقعی علیه ایران را روی میز نگه داشته است. در پسزمینه بینتیجه ماندن مذاکرات عمان و سختتر شدن خواستهها، تصویر “عزم حمله” آمریکا تقویت میشود.
اما در این مرحله، گفتن اینکه تصمیم قطعی گرفته شده است، دشوار است. آمریکا معمولاً در چنین مواردی ابتدا مدل فشار حداکثری، سپس آخرین هشدار، و تنها پس از آن اقدام نظامی را اعمال میکند.
گروه تحلیل و پژوهش مدرن
