سرگئی شویگو، دبیر شورای امنیت روسیه، در واکنش به پیشنهاد ارمنستان به روسیه برای جلوگیری از مشکلات در اجرای پروژههای حملونقل منطقهای، مبنی بر واگذاری مدیریت راهآهن به یک کشور ثالث، واکنش نشان داد. وی پیشنهاد نیکول پاشینیان مبنی بر فروش راهآهن ارمنستان که در ترازنامه روسیه قرار دارد، به یک طرف ثالث دوست برای هر دو کشور را محکوم کرد.
شویگو خواسته مقامات ارمنستان را یک تصمیم «بداندیشیده» خواند و اظهار داشت که در صورت برداشتن چنین گامی، سیستم موجود میتواند یک شبه فرو بپاشد.
در اظهاراتی به Modern.az، عضو کمیته سیاست اقتصادی، صنعت و کارآفرینی مجلس ملی، موشفیق جعفرُف اظهار داشت که ارمنستان در تلاش است تا در پروژههای ارتباطی بینالمللی شرکت کند:
«ایروان که سالهاست از تمامی پروژهها کنار گذاشته شده است، برای جلوگیری از مشکلات در اجرای پروژههای حملونقل منطقهای، به روسیه پیشنهاد کرده است که مدیریت راهآهن ارمنستان را به یک کشور ثالث واگذار کند.
اینکه نخستوزیر از قزاقستان، امارات متحده عربی و قطر به عنوان نامزدهای احتمالی در میان کشورهایی که روابط خوبی با ارمنستان و روسیه دارند، نام برده است، تصادفی نیست. پیشنهاد نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، مبنی بر فروش مدیریت امتیازی راهآهن جمهوری توسط روسیه به کشوری دوست برای ایروان و مسکو، در واقع تلاشی برای حل مسئله با لفاظی نرم است.
به طور کلی، کنترل خط راهآهن بین این دو کشور میتوانست به کشورهای قفقاز جنوبی نیز واگذار شود، اما روابط روسیه در حال حاضر با کشورهای منطقه خوب نیست. روابط آذربایجان و روسیه نیز به نوعی سرد شده است. اما مسکو به هیچ وجه حاضر به مصالحه نیست.
همانطور که نیکول پاشینیان نیز اشاره کرد، ارمنستان به دلیل مدیریت راهآهن خود توسط روسیه، مزایای استراتژیک و رقابتی خود را از دست میدهد.
طرف روسی نیز پیشنهادات مربوط به واگذاری راهآهن ارمنستان به کشور ثالث را «غیرقابل قبول» خوانده است. بر اساس موضع مسکو، هر دو طرف به تعهدات موجود خود پایبند هستند و هیچ تغییری در این راستا در دستور کار نیست».
به عقیده این نماینده، باقی ماندن مدیریت راهآهن ارمنستان تحت کنترل روسیه، بر روند گشایش خطوط ارتباطی در منطقه تأثیری نخواهد گذاشت:
«تأثیر مستقیم و اصلی این وضعیت بیشتر متوجه خود ارمنستان خواهد بود. در حال حاضر، روسیه به عنوان عاملی عمل میکند که به طور عینی قابلیتهای ترانزیتی بالقوه ارمنستان را محدود میکند.
در واقع، این موضع مسکو ناشی از استراتژی حفظ نفوذ خود در قفقاز جنوبی است. شبکههای ارتباطی تنها به معنای تجارت نیستند، بلکه معنای نفوذ سیاسی را نیز در بر دارند. اینکه ارمنستان تا چه حد میتواند تواناییهای تصمیمگیری مستقل خود را در مدیریت راهآهن حفظ کند، مسئلهای بحثبرانگیز است. فکر میکنم روسیه در این مورد نیز مانند سایر مسائل، رادیکالیسم خود را حفظ خواهد کرد».
کارشناس حملونقل رئوف آقامیرزایف اظهار داشت که کنترل راهآهن ارمنستان توسط روسیه، تأثیری بر کریدور زنگزور ندارد:
«امتیاز راهآهن ارمنستان یک مسئله داخلی خود ارمنستان است. مدت این امتیاز از سال 2008 تا 2038 است. این مدت در صورت توافق میتواند 10 سال دیگر نیز تمدید شود. بله، دولت ارمنستان شرایط جدیدی را مطرح کرده است. اینکه ارمنستان در حال حاضر چه تصمیمی خواهد گرفت، دیگر یک مسئله داخلی آن است. به طور کلی، کنترل راهآهن توسط روسیه ارتباطی با کریدور زنگزور ندارد. بخشی که کریدور زنگزور در آن قرار دارد، در دوره شوروی تحت مدیریت راهآهن آذربایجان بوده است. در حال حاضر، در چارچوب پروژه TRIPP، این کریدور توسط ارمنستان و ایالات متحده بازسازی خواهد شد. خلاصه اینکه، کنترل راهآهن ارمنستان توسط روسیه، تأثیر مشخصی بر بخشی که کریدور زنگزور در آن واقع شده است، ندارد. اما قرار گرفتن شبکه کلی در ترکیب راهآهن روسیه، با قوانین ارمنستان تنظیم خواهد شد».
ر. آقامیرزایف دلایل پشت پیشنهاد امتیاز راهآهن ارمنستان را اینگونه توضیح داد:
«در ارمنستان انتظاراتی برای کارهای بازسازی در برخی مسیرها وجود دارد. این مسیرها عبارتند از گیومری-قارص، یرارخ-سدرک و قزاق-ایجهوان. البته، در حال حاضر هیچ کار واقعی در این مسیرها انجام نمیشود. در حال حاضر، تمامی بحثها بر سر این مسائل است. به دلیل عدم پیشرفت کارها، طرف ارمنی اعلام کرده بود که کشورهای دوست میتوانند امتیاز را بر عهده بگیرند. نام بردن از قزاقستان، قطر و امارات متحده عربی در اینجا تصادفی نیست».
