پس از حملات نظامی آغاز شده توسط آمریکا و اسرائیل علیه ایران در ۲۸ فوریه، تعدادی از کشورها نمایندگان دیپلماتیک خود را از ایران خارج کردهاند. پس از آتشبسی که چند روز پیش حاصل شد، برخی کشورها مذاکرات و اقدامات مشخصی را در جهت از سرگیری فعالیتهای دیپلماتیک خود آغاز کردهاند. وزارت امور خارجه اسپانیا اعلام کرده است که سفارت این کشور در ایران بازگشایی خواهد شد. آلمان نیز مذاکرات دیپلماتیک با ایران را از سر گرفته است. این بدان معناست که بازگشت دیپلماتها آغاز شده است، اما هنوز محدود و مرحلهای است.
جالب است که دیپلماتهای کشورهای خارجی چه زمانی به ایران بازخواهند گشت؟
توفیق ذوالفقاروف، وزیر امور خارجه سابق، در اظهاراتی به Modern.az بیان کرده است که مسئله بازگشت دیپلماتها به کشور فرستنده سفیر بستگی دارد:
"کشور پذیرنده سفیر، معمولاً در اتخاذ هیچ تصمیمی در این راستا مشارکت نمیکند. صرفاً، مسائل با مذاکراتی همراه میشوند. طرف ایرانی میتواند در سطح وزارت امور خارجه این یا آن تضمینها را وعده دهد. این نیز صرفاً به شکل مشورتی امکانپذیر است. در مورد آمادهسازی اسپانیا برای بازگشایی سفارت خود و از سرگیری مذاکرات دیپلماتیک توسط آلمان، ممکن است به دلیل تصمیم یکجانبه برای کاهش سطح روابط دیپلماتیک، اکنون مذاکراتی برای حل این مسائل در حال انجام باشد. اما همانطور که مشخص است، هیئت دیپلماتیک بسیاری از کشورها از ایران از طریق آذربایجان تخلیه شدهاند. اگر آن کشورها در حال حاضر مناسب بدانند، میتوانند دیپلماتهای خود را بازگردانند. راستش را بخواهید، تا زمانی که فعالیت فرودگاهها در تهران از سر گرفته نشود، من به بازگشت بسیاری از افراد اعتقادی ندارم. آغاز مذاکرات برخی کشورها در این راستا را باید به عنوان پیامی سیاسی در جهت صلح و ثبات تلقی کرد. باید این را نوعی حمایت از دستیابی به آتشبس دانست. اما از نظر عملی، این فرآیند دشوار است. باز هم میگویم، من معتقد نیستم که بسیاری از کشورها هنوز به بازگشایی کامل فعالیت سفارتخانههای خود اقدام کنند."
ت. ذوالفقاروف تأکید کرده است که مسئله مربوط به دیپلماتهای آذربایجانی که از ایران تخلیه شدهاند، متفاوت است:
"در مسئله مربوط به دیپلماتهای آذربایجان، نکات متفاوتی وجود دارد. آذربایجان در این خصوص شرط مشخصی دارد. بدین ترتیب، عناصر حملهکننده به نخجوان باید شناسایی شوند و نتایج تحقیقات به آذربایجان ابلاغ گردد. رئیس وزارت امور خارجه آذربایجان در گفتگوی خود با همتای ایرانیاش این مسئله را به صراحت مطرح کرده است. معتقدم که بازگشت دیپلماتهای آذربایجان در وهله اول به این مسئله مربوط است."
