تنش در خاورمیانه وارد مرحلهای جدید و خطرناکتر میشود. رویارویی ۱۲ روزه بین آمریکا، اسرائیل و ایران پس از حوادث اخیر به سطحی کاملاً متفاوت ارتقا یافته است. فرآیندهای جاری در منطقه دیگر تنها به رویارویی نظامی محدود نمیشود. آنچه اکنون در حال وقوع است، به عنوان یک تهدید اقتصادی جهانی ارزیابی میشود.
در روزهای اخیر، حملاتی با سلاحهای پیشرفته تکنولوژیک به ایران صورت گرفته است. زمان مرگ و زندگی برای تهران آغاز شده است. از این رو، این کشور گامهای سختتری برمیدارد. رهبری ایران به عنوان یک اقدام تلافیجویانه، "سلاح" دیگری را به کار گرفته است که مؤثرتر از سلاحهای نظامی کلاسیک تلقی میشود. این سلاح، موقعیت جغرافیایی استراتژیکی است که حتی از کلاهک هستهای نیز خطرناکتر است.
صحبت از تنگه هرمز است که یکی از مهمترین شریانهای انرژی جهان محسوب میشود. این تنگه عملاً یکی از نقاط مرکزی امنیت انرژی جهانی است. بخش عمدهای از عرضه نفت جهان دقیقاً از طریق این آبراه باریک منتقل میشود.
ایران سالهاست که آشکارا اعلام کرده میتواند از تنگه هرمز به عنوان ابزاری برای فشار ژئوپلیتیکی استفاده کند. تهران اعلام کرده بود که اگر فشار نظامی یا سیاسی علیه آن افزایش یابد، گزینه بستن تنگه را بررسی خواهد کرد. اکنون این مسئله را عملی میکند. این عملاً به معنای ضربه "سلاح هستهای" به اقتصاد جهانی است.
کارشناسان این وضعیت را به عنوان "سلاح هستهای انرژی" توصیف میکنند. زیرا بسته شدن تنگه هرمز، اگرچه به اندازه یک حمله هستهای مخرب نیست، اما سیستم اقتصادی جهانی را به طور جدی نابود خواهد کرد. این ابزار در دست ایران حتی خطرناکتر از سلاح هستهای تلقی میشود.
اولین واکنشها در بازارها مشاهده شده است. بر اساس آخرین اطلاعات، قیمت هر بشکه نفت در بازار جهانی از ۹۲ دلار فراتر رفته است. این یکی از اولین سیگنالهای تأثیر مستقیم تنش بر بازار انرژی محسوب میشود. جهان از سیاست هرمز ایران در شوک است.
مقامات ایرانی هشدارهای شدیدتری صادر میکنند. آنها اعلام میکنند که اگر جنگ در منطقه بیشتر گسترش یابد، قیمت نفت میتواند تا ۲۰۰ دلار افزایش یابد. چنین سناریویی میتواند اقتصاد جهانی را به آتش بکشد.
افزایش شدید قیمت انرژی مستقیماً بر ثبات اقتصادی کشورهای جهان تأثیر میگذارد. در اینجا، موج تورم اجتنابناپذیر خواهد بود. به ویژه برای کشورهایی که به واردات انرژی وابسته هستند، وضعیت فاجعهای بزرگتر را نوید میدهد.
کشورهای اروپایی این احتمال را به طور جدی مورد بحث قرار میدهند. زیرا بحران ایجاد شده در بازار انرژی پس از جنگ اوکراین هنوز به طور کامل برطرف نشده است. اکنون نیز خطرات جدیدی در خاورمیانه در حال ظهور است.
ایالات متحده نیز وضعیت را با دقت زیر نظر دارد. برای واشنگتن، امنیت تنگه هرمز یک مسئله استراتژیک محسوب میشود. نیروی دریایی آمریکا سالهاست که در این منطقه دقیقاً با هدف حفاظت از مسیرهای انرژی حضور دارد.
اسرائیل نیز از نفوذ فزاینده ایران به شدت نگران است. تلآویو معتقد است که قدرت منطقهای ایران تنها با پتانسیل نظامی سنجیده نمیشود. تهران همچنین با استفاده از موقعیت جغرافیایی استراتژیک خود میتواند دامنه نفوذش را گسترش دهد.
تحلیلگران میگویند که ایران عملاً پیامی به جهان میدهد. ماهیت پیام این است که اگر ایران تحت فشار قرار گیرد، اقتصاد جهانی نیز آسیب بسیار بزرگی خواهد دید. این یک استراتژی متفاوت از رویارویی نظامی کلاسیک است. ایران از این طریق تلاش میکند جنگ را در بعد اقتصادی نیز پیش ببرد.
وضعیت کنونی نشان میدهد که منابع انرژی در خاورمیانه به یکی از ابزارهای اصلی مبارزه تبدیل شدهاند. اگر تنش بیشتر افزایش یابد، بحران عمیقی اقتصاد جهانی را فرا خواهد گرفت. افزایش شدید قیمت نفت میتواند آغاز این روند باشد.
این نشان میدهد که تنگه هرمز، که ایران عملاً از آن به عنوان "سلاح هستهای" استفاده میکند، چقدر تأثیر قدرتمندی دارد.
وضعیت در منطقه هر لحظه میتواند تغییر کند. اما یک حقیقت روشن است: آنچه در خاورمیانه اتفاق میافتد، بر سرنوشت تمام جهان تأثیر میگذارد. استراتژی مورد استفاده ایران نشان میدهد که در دوران مدرن، جنگها علاوه بر موشکها، با ابزارهای انرژی و اقتصادی نیز انجام میشوند. جهان نیز با این واقعیت تلخ روبرو شده است.
النور امیروف
