فضای تلویزیونی آذربایجان در دوران اخیر با تعطیلی تعدادی از برنامههای سطحی توجهها را به خود جلب کرده است. این برنامهها با وجود اینکه برای مدت طولانی مخاطبان گستردهای را به خود جذب کرده بودند، اما اغلب از نظر محتوا و سطح مورد انتقاد قرار میگرفتند. از جمله این برنامهها میتوان به «Bizimləsən» و «Rəngarəng» که از ATV پخش میشدند و برنامه «Səni axtarıram» از شبکه تلویزیونی ARB اشاره کرد.
جالب است بدانیم، چه دلایل موجهی پشت این تصمیمات قرار دارد؟
پروفسور و روزنامهنگار تلویزیونی، قولو محرملی، در اظهاراتی به Modern.az در خصوص این موضوع بیان کرده است که تعطیلی هر برنامه تلویزیونی نباید یک رویداد تلقی شود. به گفته او، رویداد خلاقانه واقعی، ظهور یک پروژه جدید و توانایی آن در جلب توجه بینندگان است.
«اگرچه برخی به این فرآیند به عنوان اصلاحات و برخی دیگر به عنوان ممنوعیت نگاه میکنند، اما در ماهیت خود، این یک فرآیند خلاقانه در محیط تلویزیون است. هر پروژهای عمر خاص خود را دارد. برخی با گذشت زمان مخاطبان خود را از دست میدهند یا دیگر علاقه قبلی را جلب نمیکنند. در این صورت، شبکههای تلویزیونی باید مطابق با سیاستهای خود پروژههای جدیدی را ارائه دهند.
اگرچه من بیننده دائمی برنامههای ذکر شده نیستم، اما گاهی اوقات به دلیل کارم آنها را تماشا میکنم. در این زمان، هم جنبههای مثبت و هم نکاتی که بیننده را آزار میدهد، قابل مشاهده است. به ویژه، رفتار تند و گاهی فراتر از چارچوب اخلاقی مجریان، توجه را جلب میکند.»
ق. محرملی معتقد است که محتوای سطحی نباید در پخش تلویزیونی وجود داشته باشد.
«برنامه سرگرمی به معنای آزادی بیحد و حصر نیست. رفتار، گفتار و نحوه برخورد مجری با مهمانان باید در چارچوب اخلاق حرفهای مشخصی باشد. رفتار خشن با مهمان، عبارات نادرست انتخاب شده و لحن اشتباه، تأثیر منفی بر بیننده میگذارد. مجری شخصیت اصلی است که فضای کلی برنامه را شکل میدهد، اما این به او آزادی بیش از حد نمیدهد.»
این روزنامهنگار تلویزیونی همچنین افزود که در فضای تلویزیون به مجریان حرفهایتر، با سطح فکری بالا و پایبند به اصول رفتار اخلاقی نیاز است:
«مجریانی که نه تنها اطلاعات، بلکه لذت زیباییشناختی را به بیننده ارائه میدهند و میتوانند بحث را به درستی هدایت کنند، کیفیت محیط تلویزیون را تعیین میکنند. شبکههای تلویزیونی نیز باید دقیقاً در این راستا تلاش کنند و رضایت بیننده را به عنوان اولویت اصلی خود قرار دهند.»، او اینگونه بیان کرد.
اما آذر حسرت، عضو هیئت مدیره شورای مطبوعات آذربایجان و کارشناس رسانه، یادآور شد که با نگاهی به تصویر کلی، افکار عمومی شکل گرفته در جامعه به وضوح قابل مشاهده است.
«نارضایتی جدی و واکنش آشکاری نسبت به این نوع برنامههای سطحی وجود دارد. مردم معتقدند که این برنامهها سلیقه بیننده را پایین میآورند و تأثیر منفی بر فضای کلی پخش تلویزیونی میگذارند. حتی دلیل اصلی تعطیلی برخی برنامهها نیز به همین عوامل مرتبط است.
در واقع، ما میخواستیم که در قرن بیست و یکم، سلیقه بیننده در سطح بالاتری شکل گیرد و نسل در حال رشد برنامههای با کیفیتتر و آموزندهتری را تماشا کند. در چنین شرایطی، حضور برنامههای سطح پایین و ناسازگار با ارزشهای ملی-معنوی در پخش تلویزیونی صحیح نیست.»
کارشناس رسانه خاطرنشان کرد که نهادهای دولتی نیز از این موضوع آگاه هستند:
«در این راستا گامهایی برداشته شده، توصیهها و دستوراتی صادر شده و این فرآیند آغاز شده است. من بیننده دائمی این گونه برنامههای سطحی نیستم. اما از آنجا که در حوزه رسانه فعالیت میکنیم، این موضوع همواره مورد توجه ماست. قطعات کوتاهی از برنامههای منتشر شده در رسانههای اجتماعی، بحثهای عمومی و واکنشهای کلی نشان میدهد که واقعاً صحبت از محتوای با کیفیت پایین است و این میتواند به ویژه بر نسل جوان تأثیر منفی بگذارد.»
دشوار است که از هماکنون نظر قطعی در مورد اینکه کدام برنامهها تعطیل خواهند شد، بیان کنیم. اما من معتقدم که نظارتها در این زمینه باید به طور مستمر انجام شود. به ویژه، شورای سمعی و بصری باید موضعی اصولیتر و قاطعانهتر اتخاذ کند. علاوه بر این، مدیران تلویزیون نیز باید مسئولیتهای خود را عمیقتر درک کرده و سیاستهای پخش خود را بازنگری کنند.»
آ. حسرت همچنین تأکید کرد که هیچ برنامهای که سلیقه بیننده را خراب میکند، نباید در پخش تلویزیونی باقی بماند:
«متأسفانه، گاهی اوقات مشکلات خانوادگی، اختلافات شخصی، موضوعات عروس و مادرشوهر و سایر بحثهای سطح خانگی به پخش تلویزیونی کشیده میشوند. این گونه محتواها نه تنها در تلویزیون، بلکه در رسانههای اجتماعی نیز به طور گسترده منتشر میشوند و ناگزیر در مقابل مردم قرار میگیرند. به همین دلیل، من معتقدم که اقدامات جدیتر و سیستماتیکتری در مورد چنین برنامههایی باید انجام شود.»
