از اوایل دهه 2000، در ایران هر 2-3 سال یک بار اعتراضات جدی برگزار شده است. و هر یک از این اعتراضات سرکوب شده است. اما اعتراضات کنونی با موارد قبلی متفاوت است. کارشناسان معتقدند که آنچه این بار رخ داده، "بحران دولتی" است.
مداخله خارجی در ایران انتظار میرود. دونالد ترامپ، رهبر آمریکا، این را به صراحت اعلام کرده است.
Modern.az مواضع اعضای گروه کاری بینپارلمانی آذربایجان-ایران مجلس ملی را در خصوص تحولات ایران جویا شده است.
عضو گروه کاری بینپارلمانی آذربایجان-ایران مجلس ملی، جیهون ممدوف در اظهاراتی به وبسایت ما اعلام کرد که وضعیت در ایران به اندازه کافی پیچیده و دشوار است:
“در دورههای قبلی نیز چنین حوادثی رخ داده است. اما حوادثی که این بار رخ داده، تأثیر یک فرآیند پیچیدهتر و دشوارتر از قبل را به جا میگذارد. و به همین دلیل من فکر میکنم که در حال حاضر پیشبینی کردن بسیار دشوار است. یک گزینه این است که رژیم متزلزل نخواهد شد و قدرت را در دست خود نگه خواهد داشت. یعنی، این تجمعات را نیز با زور سرکوب خواهند کرد. این را از اقدامات اخیر به وضوح میبینیم. گزینه دوم، حمله آمریکا و ضربه زدن به ایران است. این نیز میتواند به فروپاشی رژیم منجر شود. اما این احتمال نیز وجود دارد که در نتیجه حمله آمریکا، مردم حول محور حکومت متحد شوند و این نیز یک احتمال بسیار بالا است. به همین دلیل من فکر میکنم که ظرف یکی دو روز همه چیز کاملاً مشخص خواهد شد. یعنی ممکن است که این بار نیز رژیم ایران بتواند از حوادث رخ داده عبور کند. در صورت عدم مداخله خارجی، حتی به قیمت کشتار مردم نیز امکان جلوگیری از این ناآرامیها وجود دارد. نباید فراموش کنیم که ایران دارای یک سیستم بسیار قوی، ارتش و نیروهای امنیتی است. یعنی سرنگون کردن ایران کار آسانی نیست. وقوع این حوادث خود نیز برای منطقه خطرآفرین است”.
نماینده مجلس تأکید کرد که توسعه حوادث به این شکل میتواند برای آذربایجان مشکلاتی ایجاد کند:
“در حال حاضر بسیاری از اقوام ساکن در ایران در حال سازماندهی هستند. من نگران سازماندهی آذربایجانیهای آنجا هستم که اگر تغییری رخ دهد، اینجا چه اتفاقی خواهد افتاد؟ مسئله تجزیه ایران و ایجاد دولت جدید در میان است. در حال حاضر دو دولت قدرتمند در منطقه وجود دارد: ایران و ترکیه. پس از ایران، احتمال هدف قرار گرفتن ترکیه نیز بسیار بالا است و این نیز باید ما را تا حدی نگران کند.
به همین دلیل آرزو میکنیم که این فرآیند بدون خطا سپری شود و در صورت وقوع تغییر، البته سازماندهی آذربایجانیها در اینجا و در عین حال عقب نماندن از فرآیندها بسیار مهم است. ایران نیروهای نیابتی و سازمانیافته زیادی دارد. یعنی برقراری ثبات در ایران بسیار دشوار خواهد بود. سیستم قدیمی برای بازگشت به قدرت مبارزه جدی خواهد کرد. به این معنا، همان نیروهای مختلف با رفتن به کشورهای دیگر، فعالیتهای مشابه خود را در آنجا ادامه خواهند داد.
من فکر میکنم که مسئله حساس و خطرناک، همان نیروهای نیابتی ایران و شبکههایی خواهد بود که ایجاد کرده است. نیروهای مشخصی در آذربایجان نیز وجود دارند که همدردی کمی با ایران ندارند. ایران در عراق، لیبی و هرچند کم، در سوریه نیز نیروهایی دارد. نحوه مدیریت آنها و کارهایی که انجام خواهند داد، مسئلهای است که نگرانی جدی ایجاد میکند”.
جیهون ممدوف، که همچنین عضو کمیته علم و آموزش مجلس ملی است، درباره تأثیر حوادث بر دانشجویان آذربایجانی صحبت کرد:
“آنچه در ایران رخ میدهد، بر دانشجویان ما در آنجا نیز تأثیر خواهد گذاشت. در اینجا چندین نکته وجود دارد. تحقیقاتی در مورد برخی از آنها در حال انجام است. همانطور که در بازگشت آنها به اینجا مشکلات خاصی وجود خواهد داشت، ماندن آنها در ایران نیز مشکلاتی ایجاد خواهد کرد. البته دولت ما اقدامات لازم و مقتضی را انجام خواهد داد. اما تعداد دانشجویان و شهروندان ما که در آنجا زندگی میکنند، کم نیست. اینکه آنها چه گامی برخواهند داشت، یا در صورت آمدن به آذربایجان به چه کارهایی مشغول خواهند شد، نیز بسیار مهم است. یعنی از بین بردن کامل ایدئولوژی کنونی در ایران ممکن نیست. زیرا این یک سنت است. مسئله در اینجا به اندازه کافی پیچیده است”.
یکی دیگر از اعضای گروه کاری بینپارلمانی آذربایجان-ایران مجلس ملی، حکمت بابائوغلو نیز خاطرنشان کرد که حوادث رخ داده در ایران نتیجه واقعیتهای سیاسی، ایدئولوژیک و اقتصادی کشور بوده است:
"در دنیای در حال تغییر و نوسازی، در مرحلهای تاریخی که نظم نوین جهانی در حال شکلگیری است، همانند سایر کشورها، در ایران نیز ضرورت تغییر ایجاد شده است. تغییر و اصلاحات نیز از لحاظ تاریخی به دو شکل رخ میدهد: ابتکارات از بالا به پایین و ابتکارات از پایین به بالا. دولتها و سیاستمدارانی که قادر به درک صحیح نبض جهان و آهنگ متغیر دوران جدید هستند، با هماهنگ کردن منافع ملت و کشور خود، تصمیمات عقلانی میگیرند و میتوانند فرآیندهای پیچیده تاریخی را به نفع منافع ملی تغییر دهند. آنچه در ایران رخ میدهد را نمیتوان صرفاً به عنوان حوادث اجتماعی-اقتصادی نگریست. این همچنین یک مسئله دینی و ایدئولوژیک است. ایران محکوم به نوگرایی است".
نماینده مجلس تأثیرات مداخله خارجی در ایران بر منطقه را اینگونه ارزیابی کرد:
"ایران در جغرافیایی قرار دارد که هرگونه مداخله خارجی در آن، تنها به تغییر ایران منجر نخواهد شد. ایران هم از نظر جغرافیایی، هم از نظر ساختار داخلی قومی، و هم از نظر ایدئولوژیک و دینی، سالهاست که نقش منحصر به فردی در برقراری روابط ایدئولوژیک بین دولتهای منطقه ایفا کرده است. پاسخ به این سوال که آیا فروپاشی این سیستم، حتی اگر منفی باشد، عوارض خاصی ایجاد خواهد کرد، متأسفانه مثبت است. به نوعی، هماهنگی نیمقرنی برهم خواهد خورد. این میتواند هم در بستر فیزیکی-جغرافیایی، هم قومی-فرهنگی و هم اجتماعی-اقتصادی رخ دهد. مداخله خارجی ممکن است. زیرا ما شاهد جنگ 12 روزه بودهایم. اما مداخله مستقیم آمریکا در منطقه، به نظر من، به رفتار دینامیکهای سیاسی موجود در ایران بستگی خواهد داشت. آمریکا هرگز بدون تأمین پایگاه اجتماعی خود در آن کشور، مداخله نمیکند. به نظر من، آمریکا در حال حاضر، شاید سالهاست که در ایران یک پایگاه اجتماعی برای حمایت از مواضع خود ایجاد کرده است. پس از اتمام کامل این فرآیند، میتواند از راههای بسیار متنوعی مداخله کند. آرزوی ما این است که این مداخله نه با روشهای نظامی، بلکه با روشهای نرم انجام شود تا به نفع مردم ایران باشد".
