آذربایجان در پسزمینه یکی از جدیترین چالشهای زیستمحیطی سالهای اخیر، یعنی کمبود آب، استراتژی حفاظت و مدیریت منابع آب آشامیدنی خود را بهروزرسانی میکند.
این واقعیت که بیش از 70 درصد منابع آبی کشور از طریق رودخانههای فرامرزی تأمین میشود، این مسئله را به سطح اولویت ملی ارتقا داده است.
در چارچوب سیاست امنیت آبی که تحت رهبری رئیسجمهور الهام علیاف اجرا میشود، پروژههای نوآورانهای مانند کاهش تلفات، گذار به سیستمهای آبیاری مدرن، تولید انرژی سبز و شیرینسازی آب دریا برجسته میشوند.
ساخت مخازن آب جدید در سرزمینهای آزاد شده در چارچوب برنامه "بازگشت بزرگ" با هدف تضمین منابع آبی آذربایجان برای دهههای آینده است.
در رابطه با این موضوع، روشن مرادوف، عضو مجلس ملی، در اظهاراتی به Modern.az اعلام کرد که تقریباً 75 درصد آب آشامیدنی کشور از رودخانههایی تأمین میشود که منبع آنها در کشورهای دیگر است:
“منابع اصلی آب ما رودخانههای کورا، ارس و سامور هستند. رودخانههای کورا و ارس از خاک ترکیه سرچشمه میگیرند، در حالی که رودخانه سامور از جمهوری داغستان فدراسیون روسیه وارد آذربایجان میشود.
ما اکنون این امکان را داریم که آزادانه از 25 درصد منابع آبی که سهم مناطق آزاد شده از اشغال است، استفاده کنیم. توزیع صحیح سدهایی که بر روی رودخانهها ساخته میشوند و در نتیجه عدم کاهش آب رودخانههای جاری به کشور، مسئله اولویتدار ماست. برای این منظور، کمیسیونهای بیندولتی بین کشورها وجود دارد”.
این نماینده مجلس خاطرنشان کرد که در دوره اشغال ارمنستان، هیچ قانون و مقرراتی رعایت نمیشد. تمام فاضلابهای معادن مس و کارخانههای آنها مستقیماً به رودخانه ارس ریخته میشد. در نتیجه، این آبها از طریق ارس به کورا میریختند و سپس به دریای خزر سرازیر میشدند:
عضو مجلس ملی خاطرنشان کرد که به همین دلیل، هدف اصلی برنامه دولتی رفع این مشکلات است. اما این تنها مشکل آذربایجان نیست. رودخانههایی که به خزر میریزند و خود خزر یک مشکل جهانی است:
“با توسعه روابط، حل این مشکلات نیز امکانپذیر خواهد شد. امضای اولیه توافقنامه صلح و ایجاد امکان زندگی در شرایط بدون جنگ، از نظر امنیت زیستمحیطی نیز حائز اهمیت است. من معتقدم که همکاریهای آینده با ارمنستان و گرجستان – چه در زمینه انرژی، چه حملونقل و چه اقتصادی – باید به گونهای شکل گیرد که به سیستم زیستمحیطی کلی آسیب نرساند”.
روشن مرادوف گفت که انتظار میرود در آینده برنامههای دولتی در رابطه با مسئله سدهایی که باعث کاهش حجم آب میشوند، تهیه شود. این فرآیند به صورت مرحلهای اجرا خواهد شد.
آیدین حسیناف، عضو مجلس ملی، خاطرنشان کرد که اگرچه در حال حاضر در شرایط صلح با ارمنستان زندگی میکنیم، اما هنوز وارد مرحله روابط دیپلماتیک نشدهایم:
“سالهاست که ارمنستان علیه ما جنگ آبی اعلام کرده است. آنها فاضلاب را به رودخانههایی که به سمت ما میآیند، ریختهاند. سدهای ساخته شده تأثیر جدی بر میزان آب داشتهاند. البته، کنوانسیونها و تعهدات بینالمللی وجود دارد. نمیتوان با این اصل برخورد کرد که "اگر آب از قلمرو من عبور میکند، هر کاری که میخواهم انجام دهم."”
در رابطه با استراتژی استفاده از آب قابل استفاده، تلمان زینالوف، بومشناس، با Modern.az صحبت کرد.
او خاطرنشان کرد که ساخت سد بر روی رودخانههای پرآب مانند کورا و ارس صحیح نیست. این یک پروژه کاملاً اشتباه و مغایر با تعادل زیستمحیطی است:
“رودخانههای کوچکی برای ساخت سد وجود دارد. حوضهها و آبگیرها باید با اتصال 5 تا 10 رودخانه کوچک ایجاد شوند. همچنین، ما شبکه رودخانههایی را که طول آنها تنها چند صد متر است، تنظیم خواهیم کرد. با وجود کوچک بودن، این احتمال نیز وجود دارد که رودخانههای کوچک هر سال با هم ترکیب شده و سیل ایجاد کنند. باید از بلایای طبیعی جلوگیری کرد”.
این بومشناس با اشاره به یک مشکل اجتماعی خاطرنشان کرد که برخی افراد در کشور با استفاده از امکانات مالی خود، هکتارها زمین را اشغال میکنند. آنها تنها خودشان از آبهای زیرزمینی استفاده میکنند و مردم را تشنه میگذارند.
