در سال 2025، مسئله مصرف سرانه محصولات غذایی و امنیت غذایی در آذربایجان به عنوان یکی از شاخصهای اصلی رفاه اجتماعی در کانون توجه قرار دارد. تورم جهانی، افزایشهای مشاهده شده در قیمت مواد غذایی، و همچنین عوامل اقلیمی تأثیر مستقیمی بر سبد غذایی روزانه مردم میگذارد. به ویژه، سطح مصرف محصولات اصلی دامپروری مانند گوشت، شیر و فرآوردههای لبنی و مقایسه این شاخصها با سالهای گذشته، کیفیت تغذیه جامعه را منعکس میکند. تفاوتهای دسترسی به محصولات غذایی و مصرف سرانه بین مناطق شهری و روستایی، تحلیل جامعتر وضعیت موجود را ضروری میسازد. اگرچه تنوع محصولات در شهرها گسترده است، قیمتها میتوانند مصرف را محدود کنند، در حالی که در مناطق روستایی، امکانات تا حدودی متفاوت است. از این منظر، سؤالاتی در مورد اینکه مصرف سرانه مواد غذایی برای سال 2025 در چه سطحی شکل گرفته و تا چه حد نیازهای روزانه شهروندان را برآورده میکند، مطرح میشود.
در اظهارات خود به **Modern.az**، **آکیف نصیرلی**، رئیس مرکز اقتصاددانان لیبرال، با در نظر گرفتن روندهای مصرفی شکل گرفته در سال گذشته، حجم مصرف سرانه را اینگونه تفسیر کرده است:
“با در نظر گرفتن وضعیت اجتماعی-اقتصادی مشاهده شده در اوایل سال 2025، مصرف سرانه محصولات غذایی در آذربایجان به طور کلی پایدار، اما از نظر ساختاری در سطحی متغیر ارزیابی میشود. در گروههای اصلی غذایی (نان و فرآوردههای آردی، سیبزمینی، شکر و روغنهای گیاهی)، مصرف هنوز برای تأمین نیاز روزانه انرژی کافی است. اما از نظر تغذیه با کیفیتتر و متعادلتر، به ویژه در مورد محصولات غنی از پروتئین و ویتامین، مصرف پایینتر از سطح ایدهآل باقی میماند. به همین دلیل، اگرچه شاخصهای موجود نیازهای فیزیکی را برآورده میکنند، از نظر استانداردهای تغذیه سالم برای همه کافی تلقی نمیشود”.
این اقتصاددان افزود که در مورد مصرف سرانه محصولات دامپروری، در سال 2025 در مقایسه با سالهای گذشته افزایش چشمگیری مشاهده نمیشود و در مورد برخی محصولات کاهش جزئی احساس میشود:
“به ویژه، مصرف گوشت قرمز در پی افزایش قیمتها بیشتر محدود شده است و مردم به جایگزینهای نسبتاً ارزانتر، گوشت مرغ و تخممرغ ترجیح میدهند. اگرچه مصرف شیر و فرآوردههای لبنی نسبتاً ثابت مانده است، سهم محصولات با کیفیت نیز در اینجا کاهش یافته است. از جمله دلایل اصلی، تورم، افزایش هزینههای تولید، وابستگی به واردات و گرایش بیشتر بودجههای خانوار به هزینههای غیرغذایی قرار دارد”.
به گفته وی، دسترسی فیزیکی جمعیت ساکن در مناطق شهری به محصولات غذایی به طور کلی عادی ارزیابی میشود:
“تنوع بازار و گستردگی شبکههای تجاری این را تضمین میکند. اما در شهرها به دلیل قیمتهای بالا، مصرف بیشتر به سطح درآمد بستگی دارد. در حالی که در مناطق روستایی، اگرچه دسترسی به برخی محصولات محدود است، مصرف شیر، سبزیجات و تا حدی گوشت از طریق مزارع شخصی تأمین میشود. با این وجود، پایین بودن درآمدهای نقدی جمعیت روستایی توانایی آنها را برای خرید محصولات اضافی از بازار تضعیف میکند و مصرف در چارچوبی محدودتر شکل میگیرد”.
در نهایت، آ. نصیرلی تأکید کرد که به طور کلی، مصرف سرانه مواد غذایی در سال 2025 در مقایسه با سال گذشته حدود 2 تا 4 درصد متغیر است، یعنی میتوان آن را در سطحی با افزایش بسیار جزئی یا ثابت در اصطلاح واقعی توصیف کرد. به عقیده این اقتصاددان، از نظر کمی، مصرف روزانه مواد غذایی یک شهروند متوسط نیازهای اساسی را برآورده میکند، اما از نظر کیفیت، تنوع و تعادل هنوز خطراتی وجود دارد و این به ویژه برای خانوادههای کمدرآمد بیشتر محسوس است.
لازم به ذکر است که بر اساس آخرین آمار مصرف، اگرچه مصرف سرانه گوشت گاو در آذربایجان ثابت مانده است، مصرف گوشت گوسفند کاهش یافته و تعداد محصولات ماهی و گوشت طیور سرانه به طور قابل توجهی افزایش یافته است.
