فردا هفتمین سالگرد آغاز فعالیت وبسایت خبری «ینی صباح» (Yeni Sabah) است. این وبسایت در تاریخ ۲۵ ژانویه ۲۰۱۹ تأسیس شد.
اگرچه دوره آغاز فعالیت Yenisabah.az مصادف با زمانی بود که صدها پورتال خبری در کشور وجود داشت و رقابت شدیدی بین منابع رسانهای اینترنتی جریان داشت، اما این وبسایت توانست در مدت کوتاهی شناخته شود.
در این وبسایت اخبار، مصاحبهها، تحقیقات و اظهاراتی منتشر میشود که مورد علاقه تمامی اقشار اجتماعی جامعه خواهد بود.
به همین مناسبت، النور محمدلی، بنیانگذار وبسایت، با Modern.az مصاحبهای انجام داده است.
این مصاحبه را تقدیم میکنیم:
- آقای النور، زمان چقدر در شناخته شدن یک وبسایت خبری و جذب مخاطبان گسترده اهمیت دارد؟
- پایداری مهمتر از زمان است. یعنی باید با سرعت بالا کار کرد و این پایداری را حفظ نمود. البته زمان نیز تا حدی نقش دارد. اما اگر یک وبسایت خبری ضعیف عمل کند، نتواند بر افکار عمومی تأثیر بگذارد و اخبار اختصاصی منتشر نکند، عامل زمان در آنجا اهمیت جدی خود را از دست میدهد. برای شناخته شدن و قرار گرفتن در رتبههای بالا، چندین عامل مهم باید وجود داشته باشد: مالی، حرفهایگری و مدیریت صحیح. تیم باید به درستی انتخاب شود و برای همه اینها، تأمین مالی خوب لازم است. در آذربایجان وبسایتهایی با بودجههای بسیار بزرگ وجود دارند. وبسایتهایی هستند که بودجه ماهانه آنها برابر با بودجه شش ماهه ماست. اما وقتی نگاه میکنیم، میبینیم که نزدیکان و خویشاوندان خود را دور هم جمع کردهاند. در نتیجه، هم سطح مدیریت و هم رویکرد به خبر بسیار پایین است. چنین وبسایتهای خبری تقریباً در محیط رتبهبندی و در زمینه اخبار اختصاصی دیده نمیشوند.
- تعداد وبسایتهای خبری که در ۷ سال اخیر ایجاد شده و شناخته شدهاند، چندان زیاد نیست...
- یکی از پررقابتترین حوزهها در آذربایجان، رسانه است. ما وقتی فعالیت خود را آغاز کردیم، به فضایی خالی نیامدیم. پیدا کردن جایگاه در اینجا بسیار دشوار بود. بودجه ماه اول «Yenisabah.az» حتی به ۲۰۰۰ منات هم نمیرسید. با سه نفر شروع کردیم. مدتها در این زمینه کار کرده بودم، به خودم ایمان داشتم و تجربه کافی نیز داشتم. میخواستم خودم را محک بزنم. چرا که نه؟! مشکل اصلی وبسایتهایی که در این مدت ایجاد شدند اما نتوانستند موفق شوند، این است که بیش از حد به هیاهو تکیه میکنند. یک وبسایت ایجاد میشود، هیاهوی زیادی به پا میشود، اما به دلیل عدم پایداری، نتیجهای حاصل نمیشود.
- میل به ایجاد «ینی صباح» چگونه شکل گرفت؟ این یک میل بود یا اجبار؟
- هیچ اجباری در کار نبود. در واقع، مدیر یک پورتال خبری بودن به معنای زیر بار سنگینی رفتن، مسئولیت و شبهای بیخوابی است. من ۲۶ سال است که در رسانه فعالیت میکنم. همیشه تقریباً هر پنج سال یک بار محل کارم را تغییر دادهام. تغییر و نوآوری را دوست دارم. همچنین رفتن به جاهایی که راهی نیست.
- برای یک روزنامهنگار، بیش از پنج سال در یک مکان کار نکردن خوب است یا بد؟
- به نظر من، خوب است. حتی در یک اتاق کار معمولی نیز، وقتی جای وسایل را تغییر میدهید، این به انسان انگیزه جدیدی میدهد. هنگام تغییر محل کار نیز همین تأثیر ایجاد میشود. انسان شروع به متفاوت فکر کردن میکند.
- شما کارمندان خود را مرتباً تغییر میدهید یا آنها شما را تغییر میدهند؟
- من در موارد بسیار کمی با این ابتکار عمل کردهام. زیرا وقتی کارمندی را استخدام میکردم، او را بررسی میکردم: نوشتههای قبلیاش را میخواندم، با مدیران سابقش تماس میگرفتم. هم به عنوان یک روزنامهنگار و هم به عنوان یک انسان به او علاقهمند بودم. به همین دلیل، تغییرات مکرر ایجاد نکردهام. درست است، اکنون روزنامهنگاران خودشان محل کارشان را مرتباً تغییر میدهند. مشکل اصلی در اینجا مسئله مالی است. بسیاری از همکارانی که از ما رفتهاند، صرفاً به این دلیل رفتهاند که پیشنهاد بهتری از جای دیگری دریافت کردهاند. من هم به این موضوع بسیار عادی نگاه میکنم.
- آیا جوانان اکثریت کارمندان شما را تشکیل میدهند؟
- خیر. توانستهایم تعادل سنی متوسط را حفظ کنیم.
- گاهی میبینیم که وبسایتهای خبری از استخدام فارغالتحصیلان تازهکار و بیتجربه دانشگاهی خودداری میکنند. نظر شما در مورد این موضوع چیست؟
- من به این موضوع علاقهمندم. زیرا باید به انسان فرصت داد تا خود را کشف کند. هر کسی که تا به حال به ما مراجعه کرده است، من تا جایی که توانستهام برایش فرصت ایجاد کردهام. آمدهاند و خود را محک زدهاند. هم کسانی بودهاند که خود را در این زمینه یافتهاند و هم کسانی که نیافتهاند.
- خط مشی اصلی «Yenisabah.az» چیست؟ مثلاً، گاهی اوقات در تیتر اصلی هم اخبار سرگرمی و هم اخبار رسمی را در کنار هم میبینیم.
- ما در مورد این مسئلهای که شما میگویید، اصل خاصی نداریم. بسیاری از دوستان به من میگویند که قرار گرفتن اخبار سرگرمی و رسمی در کنار هم در تیتر اصلی خوب به نظر نمیرسد. اما من اینطور فکر نمیکنم. اگر خبری جالب باشد، آن را منتشر میکنیم. در مورد خط مشی خاص، راستش را بخواهید، هیچ نظری ندارم. ممکن است از بیرون تفاوتی مشاهده شود. اما من آن را نمیبینم. ما مشغول خبررسانی هستیم. هر چیزی که به خبر خدمت کند، آن را در وبسایت منتشر میکنیم. «ینی صباح» فقط شبیه من نیست، بلکه شبیه همه کسانی است که در تحریریه وبسایت ما کار میکنند. من این را جالب میدانم. اما در آذربایجان وبسایتهایی وجود دارند که به محض نگاه کردن، میتوان مدیر آن را در آنجا دید. گویی پرتره مدیر وبسایت در صفحه اصلی کشیده شده است. اما در وبسایت ما، خبرنگاران میتوانند به راحتی عکس و عنوان مطلب را تغییر دهند، میتوانند عنوان گذاشته شده توسط سردبیر و عکس انتخابی او را نقد کنند.
- انتخاب نام شما نیز جالب است. این نوع نامها را بیشتر در رسانههای ترکیه میبینیم.
- اکثر نامهای جالب در رسانههای آذربایجان قبلاً برای وبسایتها استفاده شدهاند. (میخندد) برای ما هم دشوار بود. راستش را بخواهید، من دامنه «sabah.az» را میخواستم، اما در آن زمان این دامنه توسط دیگران خریداری شده بود. مدتی فعالیت کرد، اما در حال حاضر، به نظر من، کار نمیکند. من هم به همین دلیل کلمه «sabah» را با «yeni» تکمیل کردم. میخواستم هم برای خودم و هم برای خبر، نوآوری باشد. در مجموع، انتخاب نام تا حدی میتواند برای یک پورتال خبری مهم تلقی شود. اما وقتی فعالیت آن نام را توجیه نکند، هیچ اهمیتی باقی نمیماند.
- اگر روز اول را با امروز مقایسه کنید، کدام اصول تغییر کرده و کدامها ثابت ماندهاند؟
- ما نیز در سالهای اول کمی با هیاهو وارد میشدیم و بدون توجه به خوب و بد، همه اخبار را منتشر میکردیم. اما اکنون اخبار را با دقت بیشتری انتخاب و منتشر میکنیم. در مجموع، تغییر جدی وجود ندارد. زمان زیادی نگذشته است. من این وبسایت را با ۲۰ سال تجربه ایجاد کردهام. پس از این همه تجربه، انسان اصول خود را به سرعت تغییر نمیدهد. اما اگر روزی را که برای اولین بار وارد مطبوعات شدم با امروز مقایسه میکردیم، نه تنها در اصولم، بلکه در شخصیتم نیز تغییرات زیادی وجود دارد.
- آیا به دلیل اخباری که منتشر میکنید، با فشار، درخواستهای غیررسمی یا «خواهشها» مواجه میشوید؟ در چنین مواردی، هیئت تحریریه چگونه رفتار میکند؟
- بسیار با این موارد مواجه شدهایم. اینکه آن را در نظر بگیرم یا نه، بستگی به سبک درخواست دارد. به این نگاه میکنم که فرد درخواستکننده با چه لحنی و چه چیزی میگوید. افرادی هستند که نمیخواهند اطلاعاتی درباره آنها منتشر شود. دلیل این امر نیز به شبکههای اجتماعی مربوط میشود. همانطور که شبکههای اجتماعی جنبههای مثبت دارند، جنبههای منفی زیادی نیز دارند. همه میدانند که مقامات دولتی به مطبوعات باز نیستند. در موارد نادر مصاحبه یا اظهاراتی میدهند و شما آن را در وبسایت منتشر میکنید. به موازات آن، همان مقام در رسانههای اجتماعی مورد هجمه قرار میگیرد. وقتی این اتفاق چند بار تکرار میشود، مقام دولتی خود را ممنوع میکند. ممکن است فرد هنگام مصاحبه چیزی بگوید که شما آن را نپسندید. اما ما بسیار پیشداوری میکنیم. برای انتشار خبر، تهدید، فشار و حتی تهدید به دادگاه نیز وجود دارد. تجربه دادگاهی نیز داریم.
- آیا یک مقام دولتی باید از انتقاد شدن در رسانهها بترسد؟
- یک انسان عادی نباید بترسد. هیچ کس از انتقاد عادی نمیترسد. اما در رسانههای اجتماعی، بیشتر هیاهو وجود دارد تا انتقاد. انسان باید در برابر این بسیار صبور باشد و این دشوار است. میتوان مقامات را سرزنش کرد و میتوان نکرد.
- چگونه از حسابهای رسانههای اجتماعی استفاده میکنید؟
- شبکههای اجتماعی بسیار مهم و ضروری هستند. بدون آنها ممکن نیست. ما نیز سعی میکنیم حداکثر استفاده را از آنها ببریم. اما من طرفدار بزرگنمایی بیش از حد رسانههای اجتماعی نیستم. ورود به وبسایت ما از طریق رسانههای اجتماعی کمتر از ۳۰ درصد است. عمدتاً ورودیهای مستقیم داریم. امروز هوش مصنوعی مهمتر از رسانههای اجتماعی است و این به توسعه روزنامهنگاری کمک میکند. البته، استفاده صحیح از هوش مصنوعی میتواند زمان کمتر، نیروی کمتر و بهرهوری بیشتری به ارمغان بیاورد.
- آیا شما از هوش مصنوعی استفاده میکنید؟
- در آینده میتوانیم استفاده کنیم. اما این نیز نیاز به بودجه دارد. وضعیت رسانهها در آذربایجان مشخص است. امروز بازار تبلیغات از رسانهها باجگیری و باجخواهی میطلبد. شرکتها و نهادها راه دیگری برای رسانهها نگذاشتهاند. اما ما این کار را نمیتوانیم انجام دهیم و آن را در شأن خود نمیدانیم. چه کسی را و چگونه باجخواهی کنیم؟ من چنین تجربهای نداشتهام و نخواهم داشت.
- آیا توانستهاید بدون توسل به باجخواهی، تبلیغات جذب کنید؟
- بله.
- آیا درآمدهای حاصل از تبلیغات میتواند هزینههای شما را پوشش دهد؟
- یک سوم هزینهها را پوشش میدهد.
- چه کسانی را رقیب و چه کسانی را الگو میدانید؟
- هر کسی که خبر منتشر میکند را میتوانیم رقیب خود بدانیم. گاهی میبینید که وبسایتی که حتی نامش را نمیدانید، خبری منتشر میکند که شما با استناد به آن، همان خبر را در وبسایت خود منتشر میکنید. به همین دلیل فکر میکنم که همه وبسایتهای خبری، همه وبلاگنویسان، همه پروفایلها باید رقیب محسوب شوند. آژانس رسمی نیز برای من رقیب است، و کسی که از خیابان عکس میگیرد و در پروفایل خود به اشتراک میگذارد نیز.
- پس الگو چطور؟ مسلماً همه را نمیتوان الگو دانست.
- هنوز کسی به آن سطح نرسیده است. آرزو میکنم که برسند.
- محبوبترین کارمند شما کیست؟
- همه آنها. نمیتوانم بینشان تفاوتی قائل شوم.
- چه افکاری در مورد آینده دارید؟ آیا به پروژههای جدید، کارهای جدید فکر میکنید؟
- یک ضربالمثل هست: اگر سرباز نخواهد ژنرال شود، او سرباز نیست. من میخواهم ژنرال شوم. میخواهم وبسایت ما در اوج باشد، همه را از بالا ببینیم. در حال حاضر در مرکز هستیم. احتمالاً در اوج بودن لذت دیگری دارد. برای رسیدن به این هدف، همه چیز را داریم، اما مهمترین عامل، یعنی بودجه، وجود ندارد. بسیاری از چیزها بر پایه بودجه بنا شدهاند. دوباره به این موضوع برمیگردم، امروز مسئله اصلی بازار تبلیغات است که با اصول مشخصی توزیع نمیشود. در حوزه تبلیغات ما نه تنها عدالت، بلکه به طور کلی بیمنطقی حاکم است. در بازاری که با بینظمی اداره میشود، یا باید با این قوانین سازگار شوید، یا مانند ما از نظر مالی درجا بزنید. ما اصلاً کارمندی نداریم که از بسیاری از حوزهها بنویسد. یک خبرنگار ما کاری را انجام میدهد که سه خبرنگار در وبسایتهای دیگر انجام میدهند.
- به طور کلی، محیط رسانهای آذربایجان را چگونه تصور میکنید و آیا فکر میکنید در آنجا حضور دارید؟
- «ینی صباح» در رسانههای آذربایجان حضور دارد. رسانه هم در مدیریت و هم در هدایت فرآیندهای اجتماعی تا حدی نقش ابزار را ایفا میکند. تاکنون نیز دیدهایم که رسانهها در مسائل پر سر و صدای کشور چه نقشی ایفا کردهاند. روند این را ایجاب میکند. «ینی صباح» همیشه در مرکز بوده است. در اینجا هم رتبهبندی وجود دارد، هم پیشرو بودن در فرآیندها و هم قدرت تأثیرگذاری.
- زمانی روزنامهها منبع اصلی اطلاعات مطبوعات بودند. سپس رادیو و تلویزیون، پس از آن وبسایتهای خبری و اکنون رسانههای اجتماعی گسترش یافتهاند. شکی نیست که در آینده نیز جایگزینهایی برای رسانههای اجتماعی پدیدار خواهند شد. در این صورت، آیا دوران وبسایتها به پایان میرسد؟
- خیر. زیرا امروز ۷۰-۸۰ درصد موضوعاتی که در شبکههای اجتماعی ارائه و بحث میشوند، اخباری هستند که وبسایتها مینویسند. نسل جدیدی از روزنامهنگاران در کشور ما تربیت نمیشوند، ما در وضعیت ناباروری هستیم. از هر چند نفر، یکی خود را اثبات میکند؟ یکی از جنبههای منفی رسانههای اجتماعی نیز همین است. خبرنگار دیگر از تحریریه خارج نمیشود، حادثه را با چشمان خود نمیبیند و فقط بر اساس متن خشک، ویدئو و عکسهایی که در شبکههای اجتماعی میبیند، خبر تهیه میکند. روزنامهنگار حادثه را تجربه نمیکند.
- آیا به نوآوری باز هستید؟
- اگر باز نباشیم، باید برای خودمان کار دیگری پیدا کنیم.
- در طول ۷ سال به چه چیزی دست یافتید؟ این سالها چه چیزی برای شما به ارمغان آورد؟
- به نظر من، اگر به هر کسی که در آذربایجان رسانه میخواند بگویید ۱۰ وبسایت خبری را نام ببرد، در ۸ مورد از ۱۰ مورد نام ما در آنجا خواهد بود. ما تا حدی توانستهایم حرف خود را بزنیم. این غرور نیست.
