"سفر رسمی رئیسجمهور الهام علیاف به جمهوری صربستان را میتوان آغاز مرحلهای جدید در روابط باکو-بلگراد ارزیابی کرد. این سفر نه تنها یک رویداد پروتکل دیپلماتیک است، بلکه نشانهای از انتقال مشارکت استراتژیک شکلگرفته در سالهای اخیر به سطح نهادی و عملی است."
Modern.az گزارش میدهد که این سخنان را آذر کریملی، نماینده مجلس ملی، بیان کرده است.
نماینده مجلس اظهار داشت که بیانیههای رئیسجمهور الهام علیاف در چارچوب این سفر، فلسفه روابط و مسیر توسعه آتی بین دو کشور را به وضوح آشکار ساخت:
"همانطور که رئیس دولت تاکید کرد، رهبران آذربایجان و صربستان بر اساس تماسهای طولانیمدت، اعتماد متقابل و گفتوگوی صمیمانه، روابط دوستانهای برقرار کردهاند. این مدل دیپلماسی شخصی در حال حاضر نتایج اقتصادی و سیاسی ملموسی به بار میآورد.
یکی از نکات برجسته در سخنرانی رئیسجمهور الهام علیاف، ارج نهادن به مبارزه مردم صربستان در طول تاریخ برای حاکمیت دولتی بود. این رویکرد تصادفی نیست. آذربایجان نیز کشوری است که سالها برای تمامیت ارضی و حاکمیت خود مبارزه کرده و در نهایت، هنجارها و اصول حقوق بینالملل را به پشتوانه قدرت خود تضمین کرده است.
در این زمینه، ارزشی که رئیسجمهور الهام علیاف به ویژگیهای رهبری الکساندر ووچیچ قائل شد، هم یک ادب سیاسی و هم یک پیام استراتژیک بود. اولویت دادن به منافع دولت، ایجاد یک مدل توسعه مبتنی بر منابع ملی و دوری از وابستگی خارجی – این اصول، با وجود محدودیت منابع طبیعی هم در باکو و هم در صربستان، دستاوردهای حاصل از اصلاحات اقتصادی و اجتماعی را برجسته میکند و در واقع، تأییدی بر مدل مشارکتی برابر و مبتنی بر احترام متقابل است. این یک رابطه کلاسیک اهداکننده-گیرنده نیست، بلکه همکاریای است که بر منافع متقابل و دولتداری قوی بنا شده است."
به گفته نماینده، برگزاری اولین نشست شورای راهبردی صربستان-آذربایجان در چارچوب این سفر نشان میدهد که روابط وارد مرحله کیفی جدیدی شده است:
"مکانیسم شورای راهبردی، گفتوگوی سیاسی را نظاممند میکند، جهتگیریهای اولویتدار را مشخص میسازد و چارچوبی نهادی برای نظارت بر اجرای تصمیمات اتخاذ شده ایجاد میکند.
اسناد امضا شده بین دو کشور به گسترش همکاریها در زمینههای سیاسی، اقتصادی و انرژی کمک میکند. این اسناد تنها بیانیه نیت نیستند، بلکه مبنای حقوقی پروژههای مشخص و مکانیسمهای فعالیت مشترک را تشکیل میدهند.
توافق بر سر حمایت متقابل از تمامیت ارضی و حاکمیت در بسترهای بینالمللی، ابعاد سیاسی مشارکت را بیش از پیش تقویت میکند. این امر، به ویژه در شرایط پیچیده ژئوپلیتیکی، از منظر حمایت متقابل دولتهای با قدرت متوسط از یکدیگر، حائز اهمیت است.
یکی از مهمترین محورهای این سفر، حوزه انرژی بود. آذربایجان در حال حاضر گاز طبیعی به صربستان صادر میکند و طرفین بر سر افزایش حجم صادرات به توافق رسیدهاند. این گامی مهم از منظر امنیت انرژی منطقه بالکان است.
برنامه آذربایجان برای دستیابی به 8 گیگاوات ظرفیت انرژی اضافی تا سال 2032 و گسترش پروژههای انرژی تجدیدپذیر، فرصتهای دسترسی به بازار اروپا را افزایش میدهد. در این فرآیند، صربستان میتواند هم به عنوان مصرفکننده و هم به عنوان شریک بالقوه ترانزیت و تولید عمل کند.
توافق بر سر ساخت نیروگاه برق مشترک، همکاری را به مرحله جدیدی ارتقا میدهد. این پروژه علاوه بر تقویت امنیت انرژی داخلی صربستان، موقعیت سرمایهگذاری آذربایجان را در فضای اروپا تقویت خواهد کرد. همانطور که رئیسجمهور الهام علیاف تاکید کرد، آذربایجان آماده سرمایهگذاری در حجم بالا در صربستان است. این بدان معناست که مشارکت از روابط تجاری به همکاری سرمایهگذاری در حال تغییر است.
همافزایی شکلگرفته در خط باکو-بلگراد تنها به روابط دوجانبه محدود نمیشود. این همکاری به تنوعبخشی به ارتباطات انرژی و حملونقل آذربایجان در فضای اروپا کمک میکند. در عین حال، آذربایجان برای صربستان به عنوان یک شریک انرژی قابل اعتماد و منبع جایگزین، اهمیت استراتژیک دارد.
در شرایط بینالمللی کنونی، امنیت انرژی به جزء جداییناپذیری از امنیت ملی تبدیل شده است. از این منظر، همکاری آذربایجان-صربستان نه یک وابستگی متقابل، بلکه مدلی از تقویت متقابل را ارائه میدهد.
دیپلماسی رهبران و پویایی آینده: سخن رئیسجمهور الهام علیاف در طول سفر که گفت: “ما در آینده نزدیک دوباره با یکدیگر دیدار خواهیم کرد”، نشاندهنده ماهیت پویا روابط است. شدت سفرهای متقابل، گفتوگوی دائمی و تماسهای سطح بالا، تداوم همکاری را تضمین میکند.
“زنده باد صربستان! زنده باد آذربایجان! زنده باد دوستی صربستان-آذربایجان!” این شعار علاوه بر اینکه یک بیان احساسی است، یک پیام سیاسی نیز هست. این پیام نشان میدهد که روابط نه بر منافع موقعیتی، بلکه بر دیدگاه استراتژیک بلندمدت استوار است."
آذر کریملی تاکید کرد که سفر رئیسجمهور الهام علیاف به صربستان، یک رویداد سیاسی مهم است که روابط آذربایجان-صربستان را به مرحله جدیدی ارتقا میدهد:
"این سفر:
پایههای نهادی مشارکت راهبردی را تقویت کرد؛
به تحقق پروژههای مشخص در حوزه انرژی شتاب بخشید؛
فرصتهای جدیدی برای سرمایهگذاری متقابل و همکاری اقتصادی گشود؛
تداوم حمایت سیاسی در بسترهای بینالمللی را تأیید کرد.
بدین ترتیب، روابط باکو-بلگراد از مرحله دوستی و همدردی سیاسی فراتر رفته و به سطح ادغام عمیق اقتصادی و همکاری ژئوپلیتیکی ارتقا مییابد. این نشاندهنده شکلگیری یک خط مشی استراتژیک مهم است که هم به منافع ملی آذربایجان و هم صربستان خدمت میکند و از منظر ثبات منطقهای و امنیت انرژی حائز اهمیت است."
