بازیهای قمار آنلاین که سازماندهنده آنها مخفی و از خارج کنترل میشود، همچنان یک مشکل جدی باقی مانده است. معتادان به این پلتفرمهای بازی که کشور را متحمل ضررهای مالی جدی میکنند، قبلاً بیشتر جوانان بودند. اما در حال حاضر، تنوعی در رده سنی وجود دارد.
معتادان به قمار که تأثیرات منفی آن کمتر از اعتیاد به مواد مخدر نیست، منبعی از خطر برای جامعه نیز محسوب میشوند. فردی که به مرحله از دست دادن پتانسیل کاری خود میرسد، ناخواسته هم باری بر دوش دیگران میشود و هم خطری ایجاد میکند.
آذر باداموف، عضو مجلس ملی، در گفتگو با Modern.az در مورد این موضوع اظهار داشت که اگرچه قانونگذاری آذربایجان اجازه برگزاری بازیهای شرطبندی را میدهد، اما بازیهای قمار در کشور ما ممنوع است. اپراتورهای بازیهای شرطبندی با اخذ مجوزهای ویژه فعالیت میکنند:
«همچنین میخواهم اشاره کنم که در کشور ما بازیهای شرطبندی آنلاین مجاز نیستند. از جمله، قانونگذاری ما اجازه گردش بازیهای شرطبندی خارجی را نمیدهد. از این رو، دسترسی به بازیهای شرطبندی آنلاین خارجی متوقف شده و اقدامات امنیت سایبری انجام میشود.
اما در گردش مالی بازیهای شرطبندی آنلاین خارجی، پولهای کلانی وجود دارد.
به طوری که گزارش شده است که گردش مالی غیرقانونی در کشور در سال 2025 بیش از 100 میلیون دلار بوده است. همچنین پیشبینی میشود که این رقم در آینده نزدیک افزایش یابد. وضعیت موجود منجر به خروج ارز از کشور و فریب خوردن شهروندان میشود.
از این رو، معتقدم که در قانونگذاری ما باید اقدامات مربوطه برای جلوگیری از ورود بازیهای شرطبندی خارجی به داخل کشورمان، سختگیرانهتر شود.»
به عقیده جامعهشناس الچین بایراملی، این مشکل در جامعه ریشه دوانده و علاوه بر بحران اجتماعی-اقتصادی، راه را برای بزهکاری نیز باز میکند:
«این نوع بازیها دو دستهاند: آنهایی که فعالیت رسمی-قانونی دارند و آنهایی که از طریق اینترنت غیرقانونی هستند.
اخیراً مردم بیشتر به بازیهای لاتاری و قمار آنلاین مشغول شدهاند. شهروندان ما سالانه صدها میلیون سرمایه در اینجا از دست میدهند. مشخص نیست که مدیران چه کسانی هستند و بازیها از کجا اداره میشوند؛ اینها مراکز مشکوکی هستند. هیچ مسئولیت قانونی ندارند.
سایر لاتاریهایی که فعالیت رسمی دارند، تعهدات مشخصی دارند و دولت بر آنها نظارت میکند. آنها در خود آذربایجان هستند و قابل دسترسیاند. در آنجا نیز بازندگان زیادی وجود دارند و مردم با مشکلاتی روبرو میشوند، اما بازیهای آنلاین خارجی وحشتناکتر هستند.
کودکان، جوانان و قشر بیسواد به دام میافتند.
وزارت کشور در این خصوص دائماً آگاهیبخشی میکند و توضیحات میدهد. حتی در صورت کشف، اقدامات لازم را انجام میدهد. زیرا برخی از آنها در آذربایجان نیز افرادی دارند که کار میکنند و در مورد چنین اشخاصی اقدامات لازم صورت میگیرد.
اما جلوگیری کامل از آن بسیار دشوار است. زیرا اینترنت شبکهای است که امکانات نظارتی ما بر آن دشوار است. این یک سیستم جهانی است.
در مبارزه با این مراکز و شرکتها، عملاً تنها یک راه حل باقی میماند: آگاهیبخشی، اطلاعرسانی و جلوگیری از فریب خوردن خود مردم در این زمینه. ضربالمثلی در میان مردم وجود دارد: «پنیر مجانی فقط در تله موش است». واقعیت نیز همین است. هیچ سیستم قمار یا لاتاری خارجی وجود ندارد که کسی با گذاشتن پنج یا ده منات، میلیونها برنده شود. چنین چیزی وجود ندارد.
اما با این وجود، این پلتفرمها مردم را با تبلیغات فریبنده گول میزنند: برندگان دروغین، جوایز دروغین به نمایش گذاشته میشوند. حتی برخی پا را فراتر گذاشته و ابتدا واقعاً جوایز پنج، ده، پنجاه مناتی میدهند و وجه را به حساب واریز میکنند تا فرد را تشویق کنند. سپس، چند صد، حتی هزاران منات آن شخص را تصاحب میکنند.
مبارزه با چنین مواردی بسیار دشوار است. در اینجا مسئولیت عمدتاً بر عهده خود مردم است. حل کامل این مشکل از طریق اداری امکانپذیر نیست. از نظر فنی میتوان گامهایی برداشت، اما از نظر حقوقی مشکلاتی وجود دارد. زیرا این پلتفرمها در مکانهای خارجی فعالیت میکنند که تحت صلاحیت قضایی آذربایجان نیستند.
از نظر اجتماعی، این فرآیند عواقب جدی ایجاد میکند. اولاً، حرص و طمع به کسب درآمد آسان در مردم شکل میگیرد. مردم سعی میکنند بدون کار و زحمت از این راهها پول به دست آورند که این امر تنبلی ایجاد میکند. ثانیاً، به نتایج بسیار وخیمی منجر میشود: افرادی هستند که خانه، اموال و تمام پول خود را از دست دادهاند، در باتلاق بدهی و وام افتادهاند و خانوادههایشان از هم پاشیده است.
این فرآیند باعث نابودی مادی و روانی افراد نیز میشود. مردم امیدها و آرزوهای خود را به این سیستمها گره میزنند. وقتی نتیجهای نمیگیرند، دچار افسردگی میشوند و گاهی این وضعیت به خودکشی منجر میشود. در موارد دیگر نیز مردم اعتبار خود را در جامعه از دست میدهند و رسوا میشوند.
از نظر اخلاقی، این به وضوح گناه است. قمار در تمام ادیان یکی از بزرگترین گناهان محسوب میشود و غیرقابل قبول است. تنها راه جلوگیری از این مشکل، تفکر آگاهانه مردم است. مردم باید درک کنند که به طور کلی از سیستمهای قمار و لاتاری، به ویژه پلتفرمهای آنلاین با منشأ نامعلوم، دوری کنند. در اینجا کسب درآمد واقعی امکانپذیر نیست. حتی اگر هم باشد، این راه درستی نیست. انسان باید به کار و تلاش خود تکیه کند.
دوری از این روانشناسی مهم است: تفکر «نشستن جلوی اینترنت و با گذاشتن پنج یا ده منات پول درآوردن» اشتباه است. این را نمیتوان با روشهای اداری، بلکه تنها با دانش، معنویت و رویکرد اخلاقی از بین برد. تا زمانی که مردم به دنبال کسب درآمد آسان باشند، احتمال فریب خوردن نیز به همان اندازه بالا خواهد بود.
برای کسب درآمد باید زحمت کشید. این در تمام دنیا چنین است. مفهوم درآمد مطلق و آسان وجود ندارد. شاید از میان میلیونها نفر، یک نفر در لاتاری قانونی برنده شود، اما این یک استثناست. بنابراین، رسانهها باید در این زمینه نقش مهمی ایفا کنند، آگاهیبخشی کنند و به مردم توضیح دهند.
از سوی دیگر، اعتیاد به قمار اغلب به جرم و جنایت نیز منجر میشود. این یکی از انواع اعتیاد روانی است. در تاریخ نیز مشخص است که حتی مشهورترین قماربازان جهان نیز نتوانستهاند از این عادت رهایی یابند. فردی که به این اعتیاد دچار میشود، پس از از دست دادن همه چیز، برای یافتن پول ممکن است به دزدی، کلاهبرداری و سایر راههای غیرقانونی متوسل شود. این نیز به افزایش حوادث جنایی منجر میشود.
علاوه بر این، کارهای آگاهیبخشی خاصی توسط دولت انجام میشود. اما اقدامات فنی نیز ضروری است. در تعدادی از کشورها، مسدودسازی این نوع منابع خارجی اعمال میشود. در فضای اینترنتی آذربایجان نیز میتوان سیستمهای فیلتر فنی برای محدود کردن چنین سایتها، برنامهها و تبلیغاتی ایجاد کرد. این هم از نظر اجتماعی، هم اقتصادی و هم اخلاقی مهم است.
ساختارهای خارجی ناشناس پول شهروندان آذربایجان را غارت میکنند که این امر منجر به زیان اقتصادی، مشکلات اجتماعی، انحطاط اخلاقی و موارد جنایی میشود.
در نتیجه، ریشه مشکل در ارزشهای اخلاقی است. اگر معنویت، اخلاق و ترس از خدا در جامعه قوی باشد، مردم به این راهها روی نمیآورند. اما وقتی مادیات در اولویت قرار میگیرد، خانواده، دوستی، اخلاق و تمام ارزشهای دیگر زیر پا گذاشته میشوند.
برای سالمسازی جامعه، ترویج ارزشهای اخلاقی باید تقویت شود. روحانیون، روشنفکران، رسانهها و خانوادهها باید در این فرآیند نقش فعالی ایفا کنند. کودکان و جوانان باید نه تنها به کسب درآمد، بلکه به تبدیل شدن به یک شخصیت اخلاقی تشویق شوند. در غیر این صورت، افزایش بیشتر چنین مواردی در آینده اجتنابناپذیر است.»
