در ۱۲ ژانویه، نشستی به برنامه دولتی برای سالهای ۲۰۲۶-۲۰۳۵ در مورد بهبود سیستمهای تأمین آب، فاضلاب و آب باران در شهر باکو و شبهجزیره آبشرون، به ریاست الهام علیاف، رئیسجمهور جمهوری آذربایجان، برگزار شد.
Modern.az گزارش میدهد که در این نشست، رئیس کشور سخنرانی کرد.
الهام علیاف، رئیسجمهور
سخنرانی
امروز ما مسائل مربوط به حل مشکلات آب شهر باکو و شبهجزیره آبشرون را مورد بحث قرار خواهیم داد. این مسئلهای است که جایگاه ویژهای در میان پروژههای زیرساختی اجرا شده دارد. همانطور که میدانید، در سالهای اخیر پروژههای زیرساختی گستردهای در کشور ما، هم در باکو و هم در تمام مناطق، اجرا شده است. تقریباً میتوان گفت که مسائل اصلی زیرساختی حل شدهاند. در طول بیست سال، چندین برنامه توسعه منطقهای تصویب شده است. هر برنامه پنج سال را پوشش میداد و برنامهها با موفقیت اجرا شدند. ما در نتیجه این اقدامات، مسائل اصلی زیرساختی را حل کردیم. در وهله اول، تأمین برق تمام کشور را پوشش داده است. ما وارد مرحلهای کاملاً جدید شدهایم. اخیراً در افتتاحیه نیروگاه بادی جدید به این مسئله کمی اشاره کردم، امروز ظرفیت تولید انرژی ما بیش از نیازمان است. حتی ما برق صادر میکنیم. زمانی بود که مشکلات جدی در این زمینه وجود داشت، کمبود انرژی وجود داشت. ما حتی مجبور بودیم برق را از خارج وارد کنیم. اما امروز، در نتیجه اقدامات انجام شده، هم ظرفیتهای تولید ایجاد شده است - که در حال حاضر تقریباً ۱۰ هزار مگاوات است - و هم پستهای برق، خطوط انتقال، شبکه توزیع - همه این مسائل به یک سیستم واحد تبدیل شدهاند. بخش عمدهای از نواقص در این زمینه در گذشته برطرف شده است. امروز ما نه تنها به نیازهای انرژی خود فکر میکنیم - که این مسئله حل شده تلقی میشود - بلکه به راههای صادرات نیز میاندیشیم و نه تنها میاندیشیم، بلکه آنها را ایجاد میکنیم. آذربایجان پس از چند سال، - همانطور که امروز نفت و گاز را به بازارهای جهانی صادر میکند و امنیت انرژی بسیاری از کشورها را تأمین میکند - برق را نیز در همان سطح به بازارهای جهانی صادر خواهد کرد. باید اشاره کنم که برای دستیابی به این هدف، مذاکرات جدی با کشورهای همسایه و شرکتهای ما، و شرکتهای کشورهای همسایه در حال انجام است.
ما مسائل گازرسانی را تا حد زیادی حل کردهایم. امروز در کشور ما گازرسانی به ۹۶ درصد رسیده است. با گفتن این، منظورم نه مناطق مسکونی، بلکه جمعیت است. ۹۶ درصد جمعیت امروز با گاز طبیعی تأمین شدهاند. این نیز مسئلهای است که جایگاه ویژهای در میان پروژههای زیرساختی اجرا شده در طول ۲۰ سال اخیر دارد. زیرا در گذشته، تأمین گاز ما امکان برآوردن نیاز داخلی را نمیداد. ما گاز را نیز از خارج وارد میکردیم و با مشکلات بزرگی روبرو بودیم. اما امروز، بیش از ۱۰ کشور جهان - که تعداد این کشورها سال به سال افزایش مییابد و امسال نیز کشورهای جدیدی به این فهرست اضافه خواهند شد - گاز طبیعی آذربایجان را دریافت کرده و امنیت انرژی خود را تقویت میکنند.
ساخت جادههای خودرویی گسترش یافته است. امروز هم جادههای اصلی، هم جادههای روستایی، و هم جادههای بینشهری - این پروژهها در حال اجرا هستند. در حال حاضر، تمام این پروژههای زیرساختی که گفتم، در مناطق آزاد شده از اشغال در حال اجرا هستند. برق، ظرفیتهای تولید، خطوط انتقال، جادهها، پلها، تونلها، تأمین آب، گازرسانی و به طور کلی، مناطقی که سالها تحت اشغال بودند، احیا میشوند، به زندگی بازمیگردند و به شبکه زیرساختی واحد متصل میشوند.
پروژههای آب آشامیدنی و آبیاری نیز همیشه در کانون توجه بودهاند. شهروندان آذربایجان به خوبی به یاد دارند که زمانی این یکی از جدیترین مسائلی بود که مردم را نگران میکرد. این مسائل نیز به تدریج حل شدهاند. امروز در اکثر شهرهای ما پروژههای آب آشامیدنی و فاضلاب اجرا شده است و این روند ادامه دارد.
ما در طول ۲۰ سال اخیر چهار سد بزرگ ساختهایم و ظرفیت این سدها بیش از ۵۰۰ میلیون متر مکعب است. در میان آنها، به ویژه باید به سدهای «تاختاکورپو» و «شمکیرچای» اشاره کنم. اگر این سدها ساخته نمیشدند، امروز هم تأمین آب باکو و هم تأمین آب منطقه غرب میتوانست با مشکلات بزرگی روبرو شود. سد «تاختاکورپو» به ما این امکان را داد که آب رودخانه سامور را در سد «جیرانباتان» جمعآوری کرده و در آنجا ذخیره ایجاد کنیم. همچنین سد «جیرانباتان» به طور کامل بازسازی شده و مجموعه جدید و مدرنی از تأسیسات تصفیه ساخته شده است.
امروز ما پروژههای آب آشامیدنی و آبیاری را در مناطق آزاد شده اجرا میکنیم. در طول پنج سال اخیر، چندین پروژه مهم به پایان رسیده است. سدهایی که زمانی توسط ارمنستان تخریب و غیرقابل استفاده شده بودند، به طور اساسی تعمیر شدهاند. در میان آنها، در وهله اول باید به سد «سرسنگ» اشاره کنم. این یکی از بزرگترین سدهای کشور ما، نه تنها در مناطق آزاد شده، بلکه در کل کشور است. زمانی که سرزمینهای ما تحت اشغال بود، دولت ارمنستان علیه ما ترور آبی نیز انجام میداد. بستن آب سدهای «سرسنگ» و «سوگووشان» و استفاده از آب به عنوان یک سلاح، مشکلات بزرگی برای ما ایجاد میکرد. آب در ماههای مورد نیاز قطع میشد، سپس رها میشد و این باعث سیلابهای بزرگ میشد. یعنی، در واقع، دولت ارمنستان ترور آبی انجام میداد. اما امروز، سد «سوگووشان» و سد «سرسنگ» به طور کامل بازسازی شدهاند. در سایر سرزمینهای آزاد شده - در شهرستان فضولی، سه سد «کندلنچای» بازسازی شده، در شهرستان آغدام، سد «خاچینچای» بازسازی شده است. سد «زابوخچای» که به طور کامل در شهرستان لاچین بازسازی شده است، امروز در حال بهرهبرداری است. ساخت دو سد بزرگ دیگر - سدهای «هکریچای» و «برگوشادچای» - در مناطق آزاد شده نیز پیشبینی شده و کارهای مقدماتی در حال انجام است. احتمالاً ما امسال کارهای عملی را آغاز خواهیم کرد.
منابع آب برای هر کشوری بسیار مهم هستند. تقریباً یک چهارم منابع آب ما در مناطقی که زمانی تحت اشغال بودند، شکل میگیرد. مزیت این منابع آب نیز این است که اکثر آنها در قلمرو آذربایجان شکل میگیرند. یعنی وابستگی به کشورهای دیگر در نتیجه بازگرداندن سرزمینهایمان تا حد زیادی کاهش یافته است. سایر منابع اصلی آب ما در خارج از کشور شکل میگیرند - رودخانه کورا، رودخانه ارس، رودخانه سامور. البته، توجه به این حوزه باید این مسئله حساس را نیز در نظر بگیرد.
امروز در جهان نگرانی جدی در مورد تغییرات اقلیمی حاکم است. بسیاری از کشورها از این موضوع آسیب جدی دیدهاند. تمام مسائل مربوط به امنیت آبی ما به صورت سیستمی حل میشوند. همانطور که اشاره کردم، پروژههایی که تنها در طول ۲۰ سال اخیر برشمردم - اگرچه کارهای انجام شده بسیار بیشتر است - نشان میدهد که اگر این اقدامات به موقع انجام نمیشد، امروز مسائل مربوط به امنیت آبی ما میتوانست مشکلات بسیار جدی برایمان ایجاد کند. هدف ما تأمین آب پایدار برای جمعیت، صنعت و کشاورزی، حفاظت از منابع آب، افزایش پتانسیل سدها، ایجاد سیستم کامل ثبت و جمعآوری آب در فصل مربوطه است تا بتوانیم در طول سال از آنها استفاده کنیم.
متأسفانه، مشکلات آب آشامیدنی باکو و شبهجزیره آبشرون سالهاست که به عنوان یک مشکل جدی پیش روی ما قرار دارد. همانطور که اشاره کردم، کارهای مشخصی در این راستا انجام شده است. اما من معتقدم که زمان آن فرا رسیده است که یک برنامه دولتی گسترده و جامع تصویب شود. این برنامه شهر باکو، شهرکهای آن، شهر سومقاییت و شهرستان آبشرون را پوشش خواهد داد. مدتی پیش، با دستور من، فرآیند تهیه برنامه آغاز شد و تقریباً برنامه آماده است. ما امروز هم این برنامه را مورد بحث قرار خواهیم داد، هم در مورد کارهای انجام شده صحبت خواهیم کرد و هم در مورد کارهای آتی بحث خواهیم کرد.
هدف اصلی این برنامه، همانطور که اشاره کردم، تأمین آب آشامیدنی پایدار برای باکو و شبهجزیره آبشرون است. این برنامه باید تا سال ۲۰۳۵ اجرا شود. این واقعیت به خودی خود نشان میدهد که این یک برنامه چقدر گسترده است، زیرا برای اجرای کامل آن زمان لازم است. منابع مالی برای اجرای برنامه تعیین شده است. این از دو منبع تأمین مالی خواهد شد، هم از بودجه دولتی و هم از طریق اعتبارات خارجی. میتوانم بگویم که اصلاحات انجام شده در اینجا در سالهای اخیر به ما این امکان را داد که بدهی خارجی خود را تا حد زیادی کاهش دهیم و این کار را کردهایم. امروز در مقیاس جهانی، نسبت بدهی خارجی به تولید ناخالص داخلی، آذربایجان در جایگاههای پیشرو قرار دارد، این رقم تنها کمی بیش از ۶ درصد است. یعنی این به ما این امکان را میدهد که امروز بیشتر به اعتبارات خارجی مراجعه کنیم، به ویژه با توجه به اینکه مؤسسات مالی پیشرو جهان به ما مراجعه میکنند.
ما میتوانستیم این برنامه را با منابع داخلی نیز اجرا کنیم. اما مسائل زیادی پیش روی کشور قرار دارد. هم بازسازی قرهباغ و زنگزور شرقی، افزایش قدرت نظامی کشورمان و هم سایر پروژهها، پروژههای اجتماعی. به همین دلیل، همانطور که اشاره کردم، ما از دو منبع استفاده خواهیم کرد. در نتیجه اجرای برنامه، سدهای جدیدی باید ساخته شوند. تعداد آنها نزدیک به ۳۰ خواهد بود. اینها نیز پروژههای زیرساختی بسیار بزرگ و گستردهای هستند. کنتورسازی باید به ۱۰۰ درصد برسد. امروز ۷۰ درصد جمعیت با آب آشامیدنی بدون وقفه تأمین میشوند. در نتیجه اجرای برنامه، این رقم به ۹۵ درصد خواهد رسید. تأمین آب باکو، سومقاییت، شهرستان آبشرون و ۶۴ منطقه مسکونی تا حد زیادی بهبود خواهد یافت. بیش از ۲۰۰ کیلومتر کانال اصلی و به همین میزان شبکه توزیع ساخته و بازسازی خواهد شد.
امروز یکی از مشکلات مربوط به تلفات نیز هست. اگر تلفات در سطح پایینی بود، حتی منابع آب موجود امروز برای ما کافی بود. در حالی که ما باید نگاه کنیم، آینده را نیز محاسبه کنیم. زیرا جمعیت افزایش مییابد، صنعت رشد میکند، و طبیعتاً تقاضا نیز افزایش مییابد. به همین دلیل، کاهش شدید تلفات یکی از مسائل اصلی است. امروز تلفات در این زمینه تقریباً ۴۰-۴۵ درصد است و همانطور که اشاره کردم، در نتیجه اجرای برنامه، این رقم باید به شدت کاهش یابد.
امروز تنها ۵۰ درصد جمعیت از خدمات فاضلاب بهرهمند هستند. در نتیجه اجرای برنامه، این رقم باید به ۹۵ درصد برسد. به محض باریدن بارانهای سیلآسا، حمل و نقل شهری فلج میشود و مشکلات بسیار جدی ایجاد میشود. درست است، این فقط در باکو، در آذربایجان نیست. ما این را در برنامههای تلویزیونی در هر نقطه از جهان میبینیم. حتی در شهرهای هر کشور توسعهیافته نیز سیلابها به امری عادی تبدیل شدهاند. زیرساخت هیچ شهری اجازه نمیدهد که اگر بارانهای سیلآسای شدید چند روز ادامه یابد، بتوان آن را مدیریت کرد. اما با این وجود، ما نیز در این زمینه نقاط ضعف زیادی داریم. به همین دلیل، برای مدیریت آب باران، شبکه جمعآآوری جدیدی در ۳۰ خیابان باکو نیز ساخته خواهد شد و این مزایای بسیار زیادی خواهد داشت.
آبهای رها شده به دریا باید ۱۰۰ درصد تصفیه شوند. این یکی از عوامل اصلی آلودگی دریای خزر است. به همین دلیل، اقدامات اضافی لازم در اینجا نیز انجام خواهد شد. مدرنسازی و گسترش پتانسیل ایستگاه تصفیه آب هووسان نیز در دستور کار قرار دارد.
سیستم مدیریت دیجیتال نیز باید در بخش آب به کار گرفته شود. من قبلاً در این مورد اطلاعرسانی کردهام. بار دیگر میخواهم بگویم که برای بهبود تأمین آب شبهجزیره آبشرون، برای اولین بار در کشور ما، کارخانه آبشیرینکن ساخته خواهد شد. این فرآیند آغاز شده است. مزیت این است که این پروژهای است که صرفاً با سرمایهگذاریهای خارجی اجرا خواهد شد. این امکان را به ما خواهد داد که حجم آب ورودی به باکو و شبهجزیره آبشرون را افزایش دهیم. توسعه فناوری در این زمینه نیز مشهود است. آب دریای خزر ما آنقدر شور نیست، یعنی اطمینان کامل وجود دارد که در نتیجه آبشیرینکن، جمعیت با آب آشامیدنی تمیز و با کیفیت تأمین خواهد شد و در عین حال، منبع بزرگی برای آبیاری نیز ایجاد خواهد شد.
کانال آب سامور-آبشرون. ما زمانی این کانال را بازسازی کردهایم. این یک کانال کاملاً بتنی است و تلفات در آن نسبتاً کم است. اما باز هم، اقداماتی برای توسعه زیرساخت این کانال پیشبینی شده است تا سد «جیرانباتان» با آب پایدار تأمین شود. امروز آب از پنج منبع وارد باکو میشود. منبع ششم کارخانه آبشیرینکن خواهد بود و البته این جریان باید به طور کامل تأمین شود.
همچنین باید اشاره کنم که یکی از پروژههایی که در طول ۲۰ سال اخیر اجرا کردهایم، خط لوله آب اوغوز-قبله-باکو است که به طور کامل بازسازی شده است. اگر این خط لوله آب ساخته نمیشد، امروز کمبود آب در باکو به شکلی بسیار جدی خود را نشان میداد.
همانطور که اشاره کردم، برنامه بسیار گسترده و بسیار مشخص است. تمام وظایف در آنجا تعیین شده است، نظارت نیز هم از سوی دولت و هم از سوی اداره ریاستجمهوری تأمین خواهد شد. نظارت عمومی نیز البته باید حتماً وجود داشته باشد. اجرای این برنامه باید به طور گسترده در مطبوعات پوشش داده شود تا شهروندان آذربایجان، به ویژه ساکنان باکو و آبشرون، ببینند و بدانند که چه زمانی کدام مسئله حل میشود و تأخیری نیز نباید وجود داشته باشد. زیرا باز هم میگویم، برنامه تا سال ۲۰۳۵ پیشبینی شده است. ما فکر میکردیم که میتوان این کار را سریعتر انجام داد. اما برای عجله نکردن و سازماندهی با کیفیت تمام کارها، تصمیم گرفتیم که این یک برنامه تقریباً ۱۰ ساله است، یعنی زمان کافی وجود دارد، اما حتی یک روز هم نباید تأخیر باشد.
X X X
الهام علیاف، رئیسجمهور: اکنون برای سخنرانی به شاهین مصطفیاف، معاون نخستوزیر، کلمه داده میشود.
شاهین مصطفیاف: جناب رئیسجمهور محترم، با توجه به اهمیت اجتماعی-اقتصادی آن، تأمین امنیت آبی کشور همواره در کانون توجه شما بوده است، و با رهبری شما در سالهای گذشته کارهای گستردهای انجام شده، اقدامات احتیاطی صورت گرفته، سدهای «تاختاکورپو»، «شمکیرچای»، «تووزچای»، «گویتپه»، در نخجوان سدهای «حیدر علیاف» و «وایخیر»، خط لوله آب اوغوز-قبله-باکو ساخته شده، خط لوله آب سامور-آبشرون بازسازی شده و همانطور که اشاره کردید، اکثر مراکز شهرها و شهرستانها با خدمات آب آشامیدنی و فاضلاب تأمین شدهاند. علاوه بر این، با توجه به مشاهده کمبود شدید آب، به منظور اطمینان از استفاده کارآمد از منابع آب در قلمرو کشور، بهبود مدیریت منابع آب و هماهنگی فعالیتها در این زمینه، با فرمان ۱۵ آوریل ۲۰۲۰ شما، کمیسیون مربوطه تشکیل شد. در عین حال، طرح اقدامات برای اطمینان از استفاده کارآمد از منابع آب توسط شما تأیید شده است که بر اساس آن، کارهای گستردهای در سراسر کشور انجام میشود.
همچنین، با فرمان ۱۰ اکتبر ۲۰۲۴ شما، استراتژی ملی استفاده کارآمد از منابع آب برای سالهای ۲۰۲۴-۲۰۴۰ تأیید شده است. اهداف اصلی استراتژی ملی شامل ارزیابی مجدد و مدیریت یکپارچه منابع آب، استفاده کارآمد از منابع آب، بهبود تأمین آب آشامیدنی پایدار و با کیفیت و خدمات بهداشتی برای جمعیت، بهبود تأمین آب آبیاری برای اراضی کشاورزی و تضمین امنیت آبی است. به منظور بهبود مدیریت در زمینههای منابع آب، مدیریت آب و زهکشی، با فرمان ۳۰ مارس ۲۰۲۳ شما، آژانس دولتی منابع آب آذربایجان به عنوان یک نهاد واحد تأسیس شد.
جناب رئیسجمهور محترم، تغییرات اقلیمی جهانی و افزایش میانگین دما، کاهش قابل توجه بارندگی و سطح آب رودخانهها، و از سوی دیگر، افزایش تقاضا برای آب در نتیجه گسترش شبکههای آبیاری و تأمین آب آشامیدنی، به نوبه خود منجر به کمبود آب میشود. تقریباً ۷۵ درصد از منابع آب سطحی کشور از طریق ورودیها از کشورهای همسایه تأمین میشود و تغییرات اقلیمی جهانی نیز بر حجم این جریانهای آبی تأثیر میگذارد.
جناب رئیسجمهور محترم، از سال ۲۰۲۰ به بعد، هر سال ترازنامه سالانه منابع آب کشور توسط کابینه وزیران تأیید میشود. ترازنامه منابع آب شامل شاخصهای واقعی برای سه سال گذشته، شاخصهای مورد انتظار برای سال گزارش و شاخصهای پیشبینی شده برای سال آینده است که این امر امکان ارزیابی کلی از شکلگیری و استفاده از منابع آب کشور را فراهم میکند. به لطف اقدامات انجام شده در جهت استفاده بهینه از منابع آب با برنامهریزی، هماهنگی و اولویتبندی برای تأمین آب آشامیدنی، آبیاری، انرژی و سایر اهداف، حجم منابع آب در سدهای اصلی تا ۱ ژانویه سال جاری به ۱۶.۴ میلیارد متر مکعب رسیده است که این رقم نسبت به دوره مشابه در سال ۲۰۲۰، ۶.۲ میلیارد متر مکعب یا ۶۰ درصد بیشتر است.
در عین حال، در سد مینگهچویر، که بزرگترین سد کشور است، تقریباً ۱۳ میلیارد متر مکعب آب ذخیره شده است، در مقایسه با ۸ میلیارد متر مکعب در سال ۲۰۲۰. بدین ترتیب، سد مینگهچویر از سال ۲۰۲۴ به رژیم تنظیم چندساله بازگردانده شده است.
در چارچوب فعالیت کمیسیون، رژیمهای کاری توصیه شده برای سدهای اصلی تأیید میشود، استفاده از آب به صورت روزانه کنترل میشود و اقدامات انجام شده شرایط را برای بهبود بیشتر تأمین آب آشامیدنی و آبیاری برای جمعیت و افزایش قابل توجه شاخصهای بهرهوری نیروگاههای برق آبی فراهم کرده است. کارهای مربوط به نصب دستگاههای اندازهگیری مبتنی بر فناوریهای مدرن برای ارزیابی منابع آب در تأسیسات اصلی آب و مدیریت آب کشور، کنتورسازی در زمینه تأمین آب آشامیدنی، و اجرای سیستمهای مدیریت خودکار در چاههای نیمهآرتزین ادامه دارد. کارهای مربوط به یکپارچهسازی پارامترهای فنی دستگاههای اندازهگیری در سیستم اطلاعات الکترونیکی مدیریت آب در حال انجام است. بر اساس اطلاعات عملیاتی دریافتی از نقاطی که دستگاههای اندازهگیری مدرن نصب شدهاند، بولتنهای روزانه تهیه و به نهادهای ذیربط ارائه میشود.
بر اساس دستور شما، با مشارکت یک شرکت مشاور، ارزیابی ایمنی فنی سدهای آبشار «شمکیر»، «ینیکند»، «مینگهچویر» و «واروارا» که برای کشور اهمیت دارند، تکمیل شده و اجرای طرح اقدامات مربوطه که توسط کمیسیون تأیید شده است، آغاز گردیده است. بر اساس فرمان ۱ مه ۲۰۲۵ کابینه وزیران، این سدها نیز به ترازنامه آژانس دولتی منابع آب آذربایجان منتقل شدهاند.
جناب رئیسجمهور محترم، بر اساس فرامین مربوطه شما، ساخت سد «ینگیجه» با حجم ۱۷.۵ میلیون متر مکعب در شهرستان قبله و سد «علیجانچای» با حجم ۱۰۸ میلیون متر مکعب در شهرستانهای اوغوز و شکی در حال انجام است و پیشبینی میشود در سال ۲۰۲۷ به پایان برسد. سد «ینگیجه» به ۱۰ هزار هکتار اراضی کشاورزی در شهرستان قبله خدمات خواهد داد. سد «علیجانچای» علاوه بر خدمترسانی به تقریباً ۳۰ هزار هکتار اراضی کشاورزی در شهرستانهای شکی و قاخ، حدود ۴۹ هزار نفر از جمعیت ۲۸ منطقه مسکونی در شهرستانهای شکی و اوغوز را با آب آشامیدنی تأمین خواهد کرد. کارهای بازسازی کانال «شیروان» بر اساس فرمان مربوطه شما ادامه دارد و پیشبینی میشود در سال ۲۰۲۷ به پایان برسد. پس از بازسازی، ۲۲۸ هزار هکتار اراضی کشاورزی در ۱۰ شهرستان را با آب آبیاری و مناطق مسکونی را با آب خانگی تأمین خواهد کرد. در عین حال، اسناد پروژه-برآورد برای بازسازی کانال «قرهباغ» که ۱۱۵ هزار هکتار اراضی کشاورزی در ۹ شهرستان را با آب آبیاری و مناطق مسکونی را با آب خانگی تأمین میکند، در حال تهیه است.
علاوه بر موارد ذکر شده، ۷ کانال آبیاری بازسازی شده و بازسازی ۳ کانال آبیاری دیگر ادامه دارد که در مجموع به ۱۳۲.۳ هزار هکتار اراضی کشاورزی خدمات میدهند. در سالهای اخیر، در دوره کمآبی، افزایش غلظت شوری آب در ۶۰ کیلومتری دهانه رودخانه کورا به دلیل تأثیر دریای خزر، مشکلات جدی در تأمین نیاز آبی جمعیت ساکن در مناطق نفتچالا و سالیان در پاییندست رودخانه کورا ایجاد میکرد. در نتیجه اقدامات انجام شده، بهرهبرداری عادی از تأسیسات آبگیر و تأمین بهینه نیاز آبی بدون نیاز به رهاسازی آب اضافی از سد «مینگهچویر» تضمین شده است. به منظور اجرای فرمان ۱۲ آوریل ۲۰۲۳ شما در مورد «اقدامات اجرای پروژه آزمایشی در زمینه تولید آب آشامیدنی از طریق آبشیرینکن دریایی»، قرارداد مشارکت دولتی-خصوصی و سایر قراردادها با شرکت برنده مناقصه اعلام شده، در چارچوب اولین مجمع بینالمللی سرمایهگذاری آذربایجان که در سپتامبر سال گذشته در باکو برگزار شد، امضا گردید. این پروژه آزمایشی علاوه بر خدمترسانی به تأمین آب آشامیدنی پایدار برای جمعیت، نمونهای ویژه از نظر مشارکت دولتی-خصوصی در کشور ما خواهد بود.
همچنین، در ارتباط با فرمان شما در مورد اجرای پروژه آزمایشی تصفیه و استفاده مجدد از فاضلابهای تخلیه شده به دریای خزر در تأسیسات هوادهی «هوسان»، همکاری با مؤسسه مالی بینالمللی برای تهیه سند توجیه فنی-اقتصادی و تعیین مدل مشارکت دولتی-خصوصی مربوطه در حال انجام است.
جناب رئیسجمهور محترم، در دوره گذشته، کارهای گسترده ساخت و ساز، نصب، بازسازی و نوسازی در مناطق آزاد شده از اشغال انجام شده و پروژههای زیرساختی متعددی به اجرا درآمده است.
با رهبری عالی شما، همراه با بازگرداندن تمامیت ارضی و حاکمیت کشورمان، کنترل بر منابع آب ما در آن مناطق نیز بازگردانده شده است که این معادل تقریباً ۲۰ درصد از منابع آب شکل گرفته در قلمرو کشور است. هماهنگی فعالیتها در مورد ساخت، بازسازی، مرمت، تأمین آب آشامیدنی و آب آبیاری تأسیسات مدیریت آب در مناطق آزاد شده از اشغال، توسط کمیسیون همراه با ستاد هماهنگی تضمین میشود. همانطور که شما نیز اشاره کردید، سد «زابوخچای» با حجم ۲۶.۷ میلیون متر مکعب به منظور تأمین آب آبیاری ۱۲ هزار هکتار اراضی در شهرستانهای قوبادلی و زنگیلان در شهرستان لاچین ساخته و به بهرهبرداری رسیده است. سد «سوگووشان» با حجم ۵.۹ میلیون متر مکعب در شهرستان آغدره تعمیر و بازسازی شده است. کانال آبیاری ساحل چپ «ترترچای» به طول ۲۰ کیلومتر که به بهبود تأمین آب ۲۹.۷ هزار هکتار اراضی در چهار شهرستان خدمت میکند، و کانال اصلی به طول ۵.۲ کیلومتر که آن را از سد «سوگووشان» با آب تأمین میکند، بازسازی و به بهرهبرداری رسیده است. اسناد پروژه-برآورد برای بازسازی کانال آبیاری ساحل راست «ترترچای» به طول ۵۰ کیلومتر که تأمین آب ۶۷ هزار هکتار اراضی در پنج شهرستان را بهبود خواهد بخشید، تکمیل شده و کارهای ساخت و ساز آغاز خواهد شد. سد «خاچینچای» با حجم ۲۳ میلیون متر مکعب و مساحت خدماتی ۷ هزار هکتار برای کشاورزی در شهرستان آغدام و سدهای «کندلنچای» با حجم کلی ۱۵.۵ میلیون متر مکعب و مساحت خدماتی ۶.۲ هزار هکتار برای کشاورزی در شهرستان فضولی تعمیر و بازسازی شدهاند. اسناد پروژه-برآورد مربوط به ساخت سد «هکریچای» با حجم ۹۱ میلیون متر مکعب در شهرستان لاچین و سد «برگوشادچای» با حجم ۶۷ میلیون متر مکعب در شهرستان قوبادلی در حال نهایی شدن است. پیشبینی میشود سد «هکریچای» در مرحله اولیه به تأمین آب آشامیدنی شهرستانهای لاچین، قوبادلی، زنگیلان، جبرائیل، فضولی و آغدام خدمت کند. سد «برگوشادچای» علاوه بر تأمین آب آبیاری ۸.۸ هزار هکتار اراضی در شهرستانهای قوبادلی، زنگیلان و جبرائیل، به انتقال ۱۲ متر مکعب آب در ثانیه به کانال اصلی طراحی شده برای سد «قز قلعهسی» خدمت خواهد کرد. بر اساس توافقات موجود بین جمهوری آذربایجان و جمهوری اسلامی ایران، اقدامات برای استفاده کارآمد از منابع آب و انرژی سدهای «خداآفرین» و «قز قلعهسی» بر روی رودخانه ارس ادامه دارد. به منظور تأمین مالی مشترک پروژه ساخت کانال آبیاری اصلی جدا شده از سد «قز قلعهسی» با یک نهاد مالی بینالمللی، قراردادهای اعتباری و پروژهای در سال ۲۰۲۴ امضا شده و کارهای اجرایی پروژه آغاز گردیده است. این پروژه به بهبود تأمین آب ۲۵۲ هزار هکتار اراضی در منطقه میل-مغان و تأمین آب برای ۱۲ هزار هکتار اراضی جدید در شهرستانهای جبرائیل و فضولی خدمت خواهد کرد.
جناب رئیسجمهور محترم، سال گذشته در جمهوری خودمختار نخجوان از نظر تأمین آب، مشکلات خاصی مشاهده شد. بدین ترتیب، در طول سال گذشته، حجم آب ورودی به دو سد اصلی - سد «آرپاچای» با ظرفیت ۱۵۰ میلیون متر مکعب و سد «حیدر علیاف» با ظرفیت ۱۰۰ میلیون متر مکعب - تقریباً نصف شده است، یعنی بیش از ۲۰۰ میلیون متر مکعب نسبت به دوره مشابه در سال ۲۰۲۴ کاهش یافته است. بر اساس دستور شما، مسئله استفاده کارآمد از منابع آب و تأمین پایدار آب برای جمعیت در جمهوری خودمختار نخجوان در چارچوب فعالیت کمیسیون به تفصیل مورد بحث قرار گرفته، پیشنویس اولیه اقدامات آتی برای حل ریشهای مشکلات تهیه شده و در نهایت به توجه شما ارائه خواهد شد. در عین حال، نشست امروز که با رهبری شما در مورد تأمین آب آشامیدنی، بهبود سیستمهای فاضلاب و آب باران در شهر باکو و شبهجزیره آبشرون برگزار شد، سهم ویژهای در استفاده کارآمد از منابع آب و بهبود تأمین آب آشامیدنی پایدار و با کیفیت و خدمات بهداشتی برای جمعیت خواهد داشت.
جناب رئیسجمهور محترم، تمام وظایفی که در زمینه اطمینان از استفاده کارآمد از منابع آب و هماهنگی فعالیتها در این حوزه بر عهده ما گذاشتهاید، انجام خواهد شد.
از توجه شما سپاسگزارم.
الهام علیاف، رئیسجمهور: متشکرم.
x x x
الهام علیاف، رئیسجمهور: اکنون به زاور میکاییلوف، رئیس آژانس دولتی منابع آب، کلمه داده میشود.
زاور میکاییلوف: جناب رئیسجمهور محترم، این پیشنهاد پروژه که بر اساس دستور شما تهیه شده است، سازماندهی سیستمهای آب پایدار، آب آشامیدنی، فاضلاب و آب باران شهر باکو و شبهجزیره آبشرون را در بستر توسعه اقتصادی و افزایش جمعیت منعکس میکند. هدف اصلی برنامه دولتی در حال تهیه، تأمین آب پایدار برای جمعیت در بستر پروژههای حمل و نقل، شهرسازی و توسعه منطقهای در باکو و شبهجزیره آبشرون است که بر اساس دستور شما اجرا میشود. دقیقاً بر اساس این رویکرد، برنامه دولتی که سالهای ۲۰۲۶-۲۰۳۵ را پوشش میدهد، با اهداف توسعه کنونی و آتی در شهر باکو و شبهجزیره آبشرون همخوانی دارد.
جناب رئیسجمهور محترم، برای نشان دادن عواملی که تهیه این برنامه را ضروری ساختهاند و جهتگیریهای اصلی آن، با اجازه شما میخواهم به ارائه بپردازم. اگر اجازه دهید، جناب رئیسجمهور، نزدیکتر میآمدم.
الهام علیاف، رئیسجمهور: بفرمایید.
زاور میکاییلوف: جناب رئیسجمهور محترم، ابتدا میخواهم برخی اطلاعات مربوط به توسعه اجتماعی-اقتصادی و رشد جمعیتی کنونی در شهر باکو و شبهجزیره آبشرون را به اطلاع شما برسانم که اینها نیز از عوامل اصلی در تهیه این برنامه هستند. سیستمهای آب و فاضلاب در شهر باکو عمدتاً تا پایان دهه ۱۹۸۰ طراحی شده بودند و از آن زمان تاکنون، مساحت مناطق مسکونی ۲.۶ برابر و جمعیت ۲.۱ برابر افزایش یافته است. عمر مفید خطوط اصلی انتقال مدتهاست به پایان رسیده است، و سیستمهای کنترل مدرن نیز به هیچ وجه با استانداردها مطابقت ندارند. با در نظر گرفتن اینکه عمر مفید بسیاری از آنها ۴۰-۵۰ سال است، دوره بهرهبرداری آنها به پایان رسیده است. با اتصال اکثر جمعآوریکنندههای آب باران به خطوط فاضلاب، بارهای اضافی در سیستمها ایجاد شده است. تمام سیستمهای بارانرو موجود در باکو در دهه ۱۹۹۰ به جمعآوریکنندههای فاضلاب تبدیل شده بودند.
ظرفیت انتقال حداکثری جمعآوریکنندههای اصلی و کمبود حجم آب تشکیل شده، طبیعتاً هم به افزایش جمعیت که در بالا اشاره کردیم و هم به تخلیه آب باران به همان جمعآوریکننده مربوط میشود.
جناب رئیسجمهور، اشغال مناطق حفاظتی بسیاری از خطوط اصلی، از تحلیلهای اخیر ما در شهر باکو در مورد خطوط اصلی فاضلاب نشان داد که بیش از ۱۶۰۰ ساختمان مسکونی فردی یا سایر سازهها وجود دارد که بهرهبرداری از این خطوط اصلی را دشوار و حتی غیرممکن میسازند. این امر در برخی نقاط منجر به فروریختن سیستمهای فاضلاب منقضی شده و آسیب به خانههای مردم میشود.
در این بخش، جناب رئیسجمهور، وضعیت کنونی ما در سراسر آذربایجان از نظر تأمین آب آشامیدنی بدون وقفه، درصد کنتورسازی و همچنین ارقام مربوط به اتحادیه اروپا نشان داده شده است. دسترسی به آب آشامیدنی در آذربایجان ۷۳.۴ درصد، تقریباً ۷۴ درصد، و در اتحادیه اروپا ۹۵ درصد است. تأمین آب بدون وقفه در سراسر آذربایجان ۷۲.۵ درصد، و در باکو و آبشرون - همانطور که شما نیز اشاره کردید - ۷۰ درصد است. دلیل این تفاوت، کارهای عمرانی بزرگی است که در سالهای اخیر در شهرستانها و مناطق انجام شده است. به همین دلیل، دسترسی به آب بدون وقفه در آنجا بالاتر است.
همانطور که میبینید، کنتورسازی در کشور ما در مقایسه با اتحادیه اروپا در سطح بالاتری قرار دارد – ۹۱.۹ درصد، تقریباً به ۹۲ درصد میرسد.
اما تلفات آب ما بالاتر است. تلفات آب عملاً ۳۸.۶ درصد است که این رقم در اتحادیه اروپا به طور متوسط ۲۲ درصد است. علاوه بر این، همانطور که شما نیز اشاره کردید، تلفات ما نزدیک به ۴۶ درصد است. زیرا علاوه بر این، آبهایی نیز وجود دارد که در مصرف داخلی هستند و آنها نیز به عنوان تلفات در نظر گرفته میشوند. در حالی که این رقم در اروپا ۳ درصد است، در آذربایجان در سطح ۹ درصد قرار دارد.
جناب رئیسجمهور، در این نقشه، نقشه استفاده از سیستمهای آب آشامیدنی در شهر باکو و شبهجزیره آبشرون در ارتباط با توسعه اجتماعی-اقتصادی و رشد جمعیتی نشان داده شده است. مناطق آبی که در اینجا میبینید، مناطقی هستند که ساخت شبکه در آنها با استانداردها مطابقت دارد. همانطور که میبینید، این شامل مرکز شهر باکو، بخشهایی از شهر سومقاییت و برخی مناطق دیگر است. در مناطق سبز، شبکه آب وجود دارد، اما اینها شبکههای اتصالی هستند که با استانداردها مطابقت ندارند و به صورت ابتدایی توسط مردم و در برخی نقاط توسط دلالان ساخته شدهاند. مناطق قرمزی که میبینیم، مناطقی هستند که اصلاً شبکه آب ندارند و مردم آب را با حمل و نقل میآورند.
همانطور که از این نقشه پیداست، در حالی که جمعیت تحت پوشش خدمات در باکو و شبهجزیره آبشرون ۹۱ درصد است، خدمات ما به جمعیتی که با استانداردها مطابقت دارد، در سطح ۷۴ درصد است. در حالی که از نظر مساحت ۷۷ درصد را پوشش میدهیم، دامنه پوشش ما که با استانداردهای ساخت و ساز مطابقت دارد، تنها در سطح ۴۰ درصد است.
به همین ترتیب، نقشه سیستمهای فاضلاب در باکو و شبهجزیره آبشرون نشان داده شده است. در اینجا وضعیت ما، همانطور که شما نیز اشاره کردید، جناب رئیسجمهور، کمی متفاوتتر است. مناطق تحت پوشش خدمات به رنگ آبی و مناطقی که اصلاً خدمات دریافت نمیکنند به رنگ قرمز هستند. در اینجا تنها ۵۲ درصد جمعیت خدمات دریافت میکنند. از نظر مساحت نیز تنها ۳۹ درصد را میتوانیم پوشش دهیم. همانطور که میبینید، این ارقام در اتحادیه اروپا بالاتر است. همه اینها از عوامل اصلی هستند که تصویب این برنامه و پوشش تمام این مناطق را با اجرای این کارها در طولانی مدت ضروری میسازد.
علاوه بر این، وضعیتهایی نیز در مورد آب باران وجود دارد که میخواهیم به اطلاع شما برسانیم. همانطور که میدانید، در باکو و شبهجزیره آبشرون بیش از ۳۰۰ دریاچه وجود دارد که به طور طبیعی دارای عملکردهای جمعآوری آب هستند. اما بین سالهای ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۵، در نتیجه گسترشهای گاهی غیرقانونی و گاهی بدون برنامه، چندین دریاچه خشک شده و اراضی اشغال شده و ساخت و سازهایی انجام شده است. این نیز به نوبه خود باعث میشود که در هنگام بارانهای شدید، آن مناطق و این اراضی در معرض آبگرفتگی قرار گیرند.
جناب رئیسجمهور محترم، همانطور که شما نیز اشاره کردید، در طول این سالها، کارهای زیادی در این راستا در چارچوب برنامههای دولتی انجام شده است. یکی از دلایل رضایتبخش بودن وضعیت کنونی ما، اجرای همین برنامههاست. در سال ۲۰۰۴، زمانی که اولین برنامه دولتی تصویب شد، تأمین آب آشامیدنی در آذربایجان تنها ۴۰ درصد و در شهر باکو و شبهجزیره آبشرون ۲۹ درصد بود. در حال حاضر، تأمین آب آشامیدنی، همانطور که کمی پیش نشان دادم، در آذربایجان به ۷۳ درصد و در شهر باکو و شبهجزیره آبشرون به ۷۰ درصد رسیده است. از کارهای انجام شده در چارچوب این برنامه، طبیعتاً ابتدا باید به سدهای «تاختاکورپو» و «جیرانباتان» و همچنین تأسیسات تصفیه آب با فیلتراسیون فوقالعاده اشاره کنم – همه اینها در چارچوب همان برنامه اجرا شدهاند و تأثیر بسیار زیادی در گذار ما از وضعیت کمبود آب به وضعیت بهتر امروز داشتهاند.
جناب رئیسجمهور، با فرمان شما، استراتژی ملی جدید آب آذربایجان تصویب شده است. در این سند، استراتژی آب در سه جهت اصلی گروهبندی شده است. اولاً، همانطور که شما نیز اشاره کردید، اقداماتی در جهت ایجاد منابع آب جدید برای تأمین کامل نیاز آب آشامیدنی جمعیت، تحویل بیوقفه آب آشامیدنی به مردم بر اساس تقاضا و تضمین امنیت آبی که بسیار مهم است، پیشبینی شده است. جهت دیگر مربوط به تلفات آب است. مسئله بسیار مهمی که شما نیز اشاره کردید، جلوگیری از تلفات آب است. این شامل جلوگیری از تلفات در خطوط اصلی و شبکههای انتقال، جلوگیری از استفاده غیرمجاز و انجام دقیق ثبت آب با تکمیل کامل کنتورسازی است. جهت سوم نیز توسعه زیرساختهای آب-فاضلاب و آب باران است. مسائلی مانند پوشش کامل شهر باکو و شبهجزیره آبشرون با شبکه فاضلاب، توسعه جمعآوریکنندههای آب باران و شبکه جمعآوری آب، و بهبود محیط زیست دریای خزر و دریاچهها که بسیار مهم است، در استراتژی ملی آب ما منعکس شده است.
از کارهای انجام شده تا به امروز و کارهایی که بر اساس این استراتژی انجام میشود - همانطور که شما نیز اشاره کردید - میخواهم به پروژه تولید آب آشامیدنی از طریق آبشیرینکن دریایی اشاره کنم. این اولین پروژه در این مقیاس است که در سطح مشارکت دولتی-خصوصی تهیه شده است. برنده مناقصه این پروژه شرکت «ACWA Power» از پادشاهی عربستان سعودی بوده است و همانطور که گفتم، این اولین پروژه مشارکت دولتی-خصوصی در زمینه آب در آذربایجان است. تولید آب آشامیدنی از طریق آبشیرینکن دریایی در آذربایجان برای اولین بار به لطف چنین مگاپروژهای، ۲۵ درصد از آب مصرفی واقعی در شهر باکو و شبهجزیره آبشرون را تشکیل خواهد داد. این نیز سهم بسیار بزرگی در امنیت آبی ما در آینده خواهد داشت. این کارها قبلاً آغاز شده، مکان انتخاب شده و طبق پیشبینی ما، اتمام این مسئله تا پایان سال ۲۰۲۸ پیشبینی شده است.
جناب رئیسجمهور محترم، پروژه دیگری که با فرمان شما پیشبینی شده است، مدرنسازی، بازسازی و بررسی پتانسیل مشارکت دولتی-خصوصی در تأسیسات هوادهی هوسان، بزرگترین تأسیسات تصفیه شهر باکو و شبهجزیره آبشرون است. همانطور که اشاره شد، کارهای بسیار نزدیکی با بانک توسعه آسیایی برای تهیه اسناد توجیه فنی-اقتصادی در این راستا انجام شده است، و توجیه فنی-اقتصادی به مرحله نهایی رسیده و برای ارائه نظرات به سایر نهادها نیز ارسال شده است. بر اساس این نظرات، مدلهای مشارکت دولتی-خصوصی نیز دقیقتر خواهند شد. پس از اتمام این دقتسنجیها، اجرای این کارها نیز از امسال از طریق مناقصه پیشبینی شده است.
میخواهم در مورد اهداف اصلی پروژه برنامه دولتی برای شهر باکو و شبهجزیره آبشرون به شما اطلاع دهم. در چارچوب برنامه، تأمین پایدار این منابع آب، بهینهسازی فرآیند برداشت، تصفیه، انتقال، ذخیرهسازی و توزیع آب از منبع پیشبینی شده است. تأمین آب با کیفیت و پایدار برای جمعیت، به حداقل رساندن تلفات شبکههای توزیع، بهبود کامل و تضمین ثبت آب، نوسازی و توسعه سیستمهای آب باران و فاضلاب، بررسی و تأمین استفاده از منابع آب جایگزین، و توسعه طرح جامع باکو برای سیستمهای تأمین آب، فاضلاب و آب باران در شهر باکو و شبهجزیره آبشرون که تا سال ۲۰۴۰ تهیه شده است، تا سال ۲۰۵۰ نیز در چارچوب این برنامه دولتی پیشبینی شده است.
جناب رئیسجمهور، میخواهم در این نقشه اطلاعاتی در مورد سیستمهای آب موجود در باکو به شما بدهم. خطوط آبی که در اینجا میبینید، خطوط آب موجود ما هستند. این نشانههای آبی نیز سدهای موجود هستند که نقش تنظیمکننده در توزیع آب ایفا میکنند. اهداف اصلی ما در مورد تأمین آب بدون وقفه، رسیدن به ۹۵ درصد است. گسترش شبکه آب آشامیدنی و کاهش تلفات آب تا ۲۰ درصد با انطباق با استانداردهای اروپایی، رسیدن کنتورسازی آب آشامیدنی به ۱۰۰ درصد و بهبود شاخص کیفیت آب آشامیدنی که بسیار مهم است، به ما امکان خواهد داد تا آب سالم را به مردم خود برسانیم. با گسترش این سیستم، طبیعتاً مدرنسازی سیستمهای مدیریت نیز بسیار مهم است. جناب رئیسجمهور، در اینجا خطوط آبی را میبینید، اما در کنار آنها خطوط اصلی جدیدی نیز با رنگ قرمز برنامهریزی شدهاند که پس از ساخت این خطوط اصلی، هم در شبکه ناقص ما - همانطور که شما نیز اشاره کردید، ما ۶۴ منطقه مسکونی، شهرک و روستا در شبهجزیره آبشرون داریم - شبکه سازی آنها نیز انجام خواهد شد.
جناب رئیسجمهور، یکی از مسائل مهم در اینجا، در نظر گرفتن تقاضا برای آب آشامیدنی در شهر باکو و شبهجزیره آبشرون، به ویژه توسعه آتی منابع ما است. همانطور که میبینید، در اینجا جدولی نشان داده شده است، در شبهجزیره آبشرون ما به طور متوسط روزانه ۱۶ متر مکعب مصرف داریم. ظرفیت طراحی ما ۱۹.۱ متر مکعب است. اما همانطور که میدانید، رقم متوسط ۱۶ متر مکعب در ماههای تابستان به سطوح بالاتری میرسد. اوج تقاضای ما در باکو و شبهجزیره آبشرون ۲۰.۸ متر مکعب بر ثانیه را نشان میدهد. اما بر اساس پیشبینیهای توسعه، در سال ۲۰۴۰ - این برنامه در حال حاضر تا سال ۲۰۴۰ پیشبینی شده است - انتظار میرود این ارقام به طور متوسط ۲۰.۷ لیتر متر مکعب بر ثانیه و در اوج مصرف، یعنی در گرمای تابستان و در صورت وجود مشکلات در تأمین آب در برخی مناطق، به ۲۶.۹ متر مکعب برسد. در این راستا، در برنامه دولتی که ما تهیه کردهایم، نه تنها گسترش شبکهها و خطوط اصلی، بلکه افزایش منابع آب نیز پیشبینی شده است. یکی از اینها، طبیعتاً همانطور که اشاره کردیم، پروژه آبشیرینکن ما است که سالانه بیش از ۱۰۰ میلیون متر مکعب آب آشامیدنی تأمین خواهد کرد. این به معنای ۳.۲ متر مکعب بر ثانیه آب اضافی روزانه است. علاوه بر این، همانطور که شما نیز اشاره کردید، در پنج جهت - دو جهت ما از «باکو-شولار»، منبع آب ما از تأسیسات تصفیه کورا، و منبع آب اوغوز-قبله ما را نیز بهبود بخشیده و تأمین آب اضافی از آنها را پیشبینی کردهایم. ما برنامهریزی کردهایم که به لطف این، تا سال ۲۰۳۰ به آن سطح اوج دست خواهیم یافت. به موازات این، پس از گسترش شبکه، تمام تقاضا تا سال ۲۰۴۰ تأمین و برآورده خواهد شد.
همانطور که گفتیم، از آب دریا ۳.۲ متر مکعب، با بازسازی مجموعه تأسیسات تصفیه آب جیرانباتان و تکمیل تأسیسات کلاسیک، ۳ متر مکعب اضافی، و به لطف بهرهبرداری از خطوط انتقال و تأسیسات در خطوط آب موجود، ۲ متر مکعب دیگر آب به دست خواهیم آورد. همانطور که به درستی اشاره کردید، اگر تلفات کنونی ما در این سطح نبود، اکنون نیز آب ما کافی بود. اما تا آن زمان، پس از کاهش تلفاتمان به ۲۰ درصد، این نیاز ما به آب اضافی را برآورده خواهد کرد.
همچنین باید اشاره کنم، جناب رئیسجمهور، علاوه بر افزایش حجم تأسیسات در خطوط موجود که در برنامه ما پیشبینی شده است، کارهای انجام شده در آنجا حداقل آب تأمین شده امروز را تضمین خواهد کرد. زیرا همانطور که میدانید، آنها آبهای آرتزین شولار و اوغوز-قبله هستند. تعمیر آنها نیز بر منابع زیرزمینی ما تأثیر میگذارد. با تنظیم سطح رودخانه کورا، ما سد «مینگهچویر» را به تنظیم چندساله منتقل کردهایم. با ثابت نگه داشتن سطح رودخانه کورا، ما تأمین پایدار آب از آن مناطق به باکو را پیشبینی کردهایم.
جناب رئیسجمهور، در کنار آب آشامیدنی، همانطور که میدانید، اهداف اصلی ما سیستم فاضلاب است. در اینجا نیز مسئله مانند سیستمهای آب است، ما از منبع شروع کرده و به شبکهها میرویم. اما در اینجا کاملاً برعکس، ابتدا با ایجاد نقاط تخلیه، یعنی با در نظر گرفتن اینکه آب به کجا تخلیه خواهد شد و چگونه تصفیه میشود، سپس ایجاد شبکهها برنامهریزی شده است. در این راستا، ساخت ۱۲ جمعآوریکننده جدید در باکو و شبهجزیره آبشرون پیشبینی شده است که جناب رئیسجمهور، با فرمان شما، کار در ۷ مورد از آنها آغاز شده است. خطوط آبی که در اینجا میبینید، جمعآوریکنندههای ما هستند. با خطوط قرمز، جمعآوریکنندههای اصلی نشان داده شدهاند که ساخت آنها را در مرحله اول آغاز کردهایم و تا پایان سال ۲۰۲۷ به اتمام خواهیم رساند. پس از آن - در مرحله دوم، ساخت خطوط اصلی برای تأمین سیستمهای فاضلاب این مناطق در بخش شرقی آبشرون پیشبینی شده است. در مجموع، ساخت ۳۴۶ کیلومتر جمعآوریکننده اصلی برنامهریزی شده است. علاوه بر این، همانطور که میدانید، تمام فاضلاب و آبهای زائد شهر در حال حاضر به تأسیسات تصفیه فاضلاب هوسان میرسد. به منظور کاهش این بار بر شهر، ایجاد ۹ تأسیسات تصفیه جدید اضافی پیشبینی شده است. یکی از اینها تأسیسات تصفیه فاضلاب آلات است که توسعه منطقه اقتصادی آلات را در نظر میگیرد. ساخت تأسیسات تصفیه ساحل، لوکباتان و موشفیقآباد در حال حاضر ادامه دارد. پروژه بهبود و افزایش حجم تأسیسات تصفیه فاضلاب شهر سومقاییت ادامه دارد. در داخل شهر، تأسیسات تصفیه بویوکشور پیشبینی شده است که هم تنظیم وضعیت زیستمحیطی دریاچه بویوکشور و هم تصفیه تمام پسابها و فاضلابهای آنجا بدون رهاسازی به داخل شهر و سپس تخلیه آب تصفیه شده به دریاچه برای حفظ سطح آن را در نظر میگیرد. تأسیسات تصفیه جدید پیرالاهی نیز پیشبینی شده است. مدرنسازی تأسیسات تصفیه پیرشاغی و شووالان، راهاندازی آنها و همچنین اجرای تصفیه بیولوژیکی برنامهریزی شده است. پس از اجرای اینها، شبکههای این مناطق نیز متصل شده و از طریق همان خطوط اصلی به تأسیسات تصفیه هدایت خواهند شد و بدین ترتیب، آب از نظر زیستمحیطی تمیز به دریای خزر در شبهجزیره باکو-آبشرون رها خواهد شد. در بسیاری از نقاط، استفاده مجدد از این آب نیز پیشبینی شده است. همانطور که میدانید، هم در تأسیسات تصفیه هوسان و هم در سایر تأسیسات - در تأسیسات تصفیه سومقاییت نیز - استفاده مجدد از این آب به عنوان آب فنی یا آب آبیاری پیشبینی شده است. بدین ترتیب، پیشبینی میشود که سیستمهای فاضلاب را به ۹۵ درصد برسانیم.
جناب رئیسجمهور، میخواهم اطلاعات مختصری در مورد کارهای در حال انجام ارائه دهم. همانطور که میدانید، جمعآوریکننده ساحلی که از مرکز شهر میگذرد، در حال بازسازی است. فاضلاب زیغ-هوسان در حال بازسازی است. کارها در مسیرهای درنهگول، باکیخانوف، قاراچوخور، فاضلاب هوسان، پیرشاغی، لوکباتان، موشفیقآباد و بویوکشور در اواسط سال ۲۰۲۵ آغاز شده است. اولین نتیجهای که در اینجا به دست خواهیم آورد، طبیعتاً بهبود محیط زیست خلیج باکو خواهد بود. زیرا پس از راهاندازی جمعآوریکننده ساحلی، تمام فاضلاب و آب باران تخلیه شده به خلیج باکو از طریق آن
