در سال 2025، یک نوآوری قابل توجه در زمینه فعالیتهای سیاسی در آذربایجان به ثبت رسید. بدین ترتیب، حزب وحدت برای اولین بار در کشور، وظایف معاون اول رئیس حزب را به یک مدل زنانه مبتنی بر هوش مصنوعی محول کرده است. بر اساس بیانیه منتشر شده از سوی حزب، این ابتکار با هدف پیادهسازی دیجیتالیسازی در مدیریت، اتخاذ تصمیمات سریعتر و بر اساس مبانی تحلیلی، و همچنین شکلگیری یک رویکرد سیاسی نوآورانه انجام شده است.
اینکه این نوآوری چه دستاوردهایی برای حزب داشته است، مدل زنانه مبتنی بر هوش مصنوعی چه کارهایی انجام میدهد و چقدر به تصمیمگیری حزب کمک کرده است، مسائلی هستند که کنجکاوی برانگیختهاند.
Modern.az برای یافتن پاسخ این سوالات با آدم اسماعیل باکوی، رئیس حزب وحدت، تماس گرفتیم.
رئیس حزب در اظهارات خود به وبسایت ما، درباره اصول کاری مدل پیادهسازی شده صحبت کرد:
«ما ترجیح میدهیم این مدل را نه با سوال «چه میکند؟»، بلکه بیشتر با سوال «چه نمیکند؟» توضیح دهیم. زیرا بزرگترین نگرانی در جامعه در مورد هوش مصنوعی، ترس از جایگزینی آن با انسان و اراده سیاسی است. رویکرد ما کاملاً برعکس است. در حال حاضر، این هوش مصنوعی فکر نمیکند، تصمیم نمیگیرد و حکمی صادر نمیکند. این فقط حجم زیادی از اطلاعات ورودی به حزب – درخواستهای شهروندان، نگرانیهای اجتماعی، انتظارات عمومی – را به شکلی آرام، بدون احساسات و سیستماتیک گردآوری میکند.
آ.ا.باکوی مزیت این مدل را اینگونه توصیف کرده است:
«پیش از این، تصمیمات سیاسی اغلب بر اساس احساسات، اطلاعات پراکنده و صداهای منفرد استوار بود. اما این سیستم به ما کل تصویر را به طور همزمان نشان میدهد: جامعه چه میگوید، در مورد چه چیزی سکوت میکند، کجا ریسک و خلأ وجود دارد و کجا فرصت. یعنی، این سیستم به اراده سیاسی دست نمیزند، اما مسئولیت سیاسی را به طور کامل روشن میسازد.
اما میخواهم یک نکته را به طور ویژه تأکید کنم: هوش مصنوعی نه رأی میدهد، نه تصمیم میگیرد و نه به جای کسی مسئولیت میپذیرد. این فقط تمام اطلاعات را به رهبری منتقل میکند و ما دیگر نمیتوانیم هنگام تصمیمگیری در مورد موضوعی بگوییم «این را نمیدانستیم».
رئیس حزب همچنین در مورد اینکه آیا مدل جدیدی که پیادهسازی کردهاند، باعث بروز مشکلات فنی یا عملکردی شده است یا خیر، توضیحاتی ارائه داد:
«با کمال صداقت و با تمام مسئولیتم میگویم که هیچ مشکل فنی یا عملکردی بحرانی وجود ندارد. دلیل اصلی این امر این است که ما به این پروژه با عجله نزدیک نشدهایم، بلکه رویکردی مرحلهای و تحت کنترل کامل داشتهایم.
در مرحله کنونی، مدل در یک محیط آزمایشی بسته و با عملکردهای محدود کار میکند. این برنامه به فرآیندهای تصمیمگیری واقعی متصل نیست، دسترسی محدودی به شبکههای باز دارد و تنها با دادههای از پیش تأیید شده کار میکند. این امر هم خطرات فنی و هم سوءاستفاده را به حداقل میرساند.
البته، همانند هر فناوری جدیدی، نکات فنی وجود دارند که نیاز به تنظیم دقیق دارند – مانند دقت اصطلاحات، تعادل زبانی و حفظ صحیح زمینه. اما اینها ماهیت مشکلساز ندارند، بلکه بخشی از فرآیند عادی آزمایش هستند و هر یک به سرعت تحت نظارت انسانی برطرف میشوند.
اصل اساسی برای ما این است: هوش مصنوعی به عنوان یک ابزار اجرایی عمل میکند، اما تصمیم نهایی و کنترل کامل همیشه در دست انسان است. دقیقاً به همین دلیل، این سیستم نه از نظر فنی و نه از نظر عملکردی نمیتواند منبع هیچ خطری برای حزب تلقی شود.»
پس، هوش مصنوعی بر اساس کدام برنامه کار میکند؟
آدم اسماعیل باکوی در پاسخ به این سوال گفت: «سیستم هوش مصنوعی در یک محیط سرور بسته و محافظت شده در آذربایجان فعالیت میکند و بر اساس مدلهای زبان بزرگ منبع باز ساخته شده است. این سیستم به هیچ پلتفرم خارجی، تجاری یا باز متصل نیست، اتصال اینترنتی دائمی ندارد و تنها با پایگاه داده رسمی و از پیش تأیید شده حزب کار میکند.
این رویکرد، امنیت فنی و همچنین کنترل سیاسی و حقوقی را به طور کامل تضمین میکند. یعنی در اینجا صحبت از یک «برنامه آماده» نیست، بلکه از راهحلهای فناورانه پیچیده، بومیسازی شده در آذربایجان، نهادینه شده و کاملاً تحت کنترل است.»
