دستورالعملی که رئیس جمهور الهام علیاف در نشست ۱۱ فوریه خود مطرح کرد، نشاندهنده شکلگیری یک عملکرد مدیریتی جدید در نهادهای دولتی است. تعیین معاون مسئول در زمینه دیجیتالیسازی، هوش مصنوعی و امنیت سایبری در وزارتخانهها نیز نشان میدهد که این حوزهها مستقیماً در سطح مدیریتی نمایندگی خواهند شد.
سوال اصلی این است که چه کسانی به این سمتها منصوب خواهند شد. اینکه این معاونان صرفاً متخصص فنی باشند یا مدیرانی با تجربه مدیریتی و گرایش به فناوری، عامل اصلی تعیینکننده بار کاری واقعی آنها خواهد بود. همزمان، وجود کادر با این مشخصات در هر وزارتخانه در آذربایجان و راههای ممکن برای رفع کمبودهای احتمالی نیز از موضوعات مهم و روز است.
طاهر میرکیشیلی، نماینده مجلس و عضو کمیته سیاست اقتصادی، صنعت و کارآفرینی، در اظهاراتی به Modern.az در خصوص این موضوع، خاطرنشان کرد که مفهوم طراحی نهادی در حکمرانی دولتی اغلب به عنوان موضوعی برای بحثهای نظری مطرح میشود. در حالی که این رویکرد زمانی که با تصمیمات مدیریتی مشخص همراه شود، نتایج واقعی به بار میآورد. دستور رئیس دولت مبنی بر تعیین معاون مسئول در زمینه دیجیتالیسازی، هوش مصنوعی و امنیت سایبری در هر وزارتخانه، دقیقاً از همین دست تصمیمات است.
«نکته اصلی در اینجا، شخصیسازی مسئولیت است. یکی از دلایل اصلی باقی ماندن طرحهای مربوط به دیجیتالیسازی و هوش مصنوعی در سطح مفهومی برای سالها، عدم وجود یک فرد مسئول مشخص است. اکنون، مسئولیت در این زمینه به وضوح بر عهده یک پست جدید یا یکی از معاونان موجود گذاشته میشود.»
نماینده مجلس به ویژه تأکید کرد که فعالیت این معاونان نباید ماهیت فنی داشته باشد.
«کار آنها خرید کامپیوتر، سفارش نرمافزار یا سر و کار داشتن با «گزارشهای فناوری اطلاعات» نیست. وظیفه اصلی، سادهسازی مدیریت، بازسازی فرآیندها و تضمین گذار به رویکرد دیجیتال است.»
به گفته وی، اگر شهروندی برای خدمتی درخواست میدهد، ارجاع او بین چندین ساختار باید دیگر به عنوان یک مشکل مدیریتی ارزیابی شود. هدف رویکرد دیجیتال دقیقاً رفع چنین مواردی است. همزمان، کاهش الزامات مستندسازی که سالها انباشته شده و فاقد ارزش عملکردی واقعی هستند نیز باید در دستور کار این معاونان قرار گیرد.
«مدیریت فرآیندهای درون سازمانی بر روی کاغذ، خود یک مشکل جداگانه است. این فرآیندها باید به سیستمهای دیجیتال منتقل شده و بر اساس مکانیزمهای روشن و قابل اندازهگیری بنا شوند. مسئله مهم دیگر، ارتباط بین سیستمهای اطلاعاتی مختلف است. اگرچه سیستمهای جداگانه وجود دارند، اما «عدم ارتباط آنها با یکدیگر» اثربخشی دیجیتالیسازی را کاهش میدهد.»
ت. میرکیشیلی به مسئله امنیت نیز اشاره کرد:
«در کنار همه اینها، مسئله امنیت نمیتواند نادیده گرفته شود. هرچه دیجیتالیسازی گسترش یابد، خطرات سایبری نیز به همان میزان افزایش مییابد. از این منظر، کار معاونان جدید علاوه بر سرعت و راحتی، حفظ تعادل امنیتی نیز خواهد بود.»
«در نتیجه، معاون مسئول دیجیتالیسازی و هوش مصنوعی در وزارتخانهها، به معنای کلاسیک، رئیس فناوری اطلاعات نیست. او باید نقش مدیری را ایفا کند که مدیریت را تغییر میدهد، در فرآیندها مداخله میکند و اصلاحات را به سطح اجرایی واقعی میآورد. ارزش اصلی این دستورالعمل نیز دقیقاً در همین جا آشکار میشود.» – او در پایان خاطرنشان کرد.
فرید پردهشناس، وبلاگنویس فناوری، نیز خاطرنشان کرد که این حوزه کاملاً خاص است و هر کسی نمیتواند آن را انجام دهد:
«اکنون پیشبینی میشود که معاونان وزیر مسئول در زمینه دیجیتالیسازی، هوش مصنوعی و امنیت سایبری در وزارتخانهها حضور داشته باشند. این سمت، به معنای کلاسیک، یک پست فنی در سطح مدیر ارشد فنی (CTO) در شرکتها نیست. یعنی این یک سمت صرفاً برای متخصصان فنی طراحی نشده است.
آنچه من میفهمم این است که در اینجا کادری با مشخصات «مدیر پروژه فنی» (technical project manager) به زبان انگلیسی مد نظر است. این نوع متخصصان هم فناوری را عمیقاً درک میکنند و هم توانایی مدیریتی دارند. یعنی افرادی که هم از پروژههای فنی سر در میآورند و هم مهارتهای مدیریتی دارند.»
او خاطرنشان کرد که چنین معاونانی باید دانش گستردهای در مورد هوش مصنوعی، امنیت سایبری، ابر دولتی و به طور کلی فرآیندهای دیجیتالیسازی داشته باشند. همزمان، مهارتهای تصمیمگیری، هماهنگی و مدیریت پروژه شرط اصلی است. صراحتاً بگوییم، این یک فرصت شغلی بسیار منحصر به فرد و خاص است.
«تعداد افرادی که در آذربایجان دارای این مشخصات هستند و کاملاً برای این سمت مناسبند، بسیار کم است. تصادفی نیست که در حال حاضر بسیاری از شرکتهای محلی برای انجام این نوع وظایف، مدیران پروژه فنی را از روسیه و ترکیه دعوت میکنند. آنها دقیقاً به طراحی و ایجاد فرآیندها مشغول هستند.»
«معاون وزیر در این راستا باید عمدتاً با سایر وزارتخانهها، به ویژه با مقامات عالیرتبه وزارت توسعه دیجیتال و حمل و نقل، در ارتباط دائمی باشد. همزمان، باید از تمامی فرآیندهای فناورانه در وزارتخانه خود آگاه بوده و راهحلهای واقعی و قابل اجرا ارائه دهد.» – او در پایان خاطرنشان کرد.
