یکی از وحشتناکترین نسلکشیهای تاریخ علیه مردم آذربایجان در سال 1918 توسط ائتلاف داشناک-بلشویک انجام شد. در طول 3 روز، از 30 مارس – 2 آوریل 1918، 12000 آذربایجانی در باکو کشته شدند. ائتلاف داشناک-بلشویک جنایات نسلکشی خود را که در مارس 1918 در باکو علیه آذربایجانیها آغاز کرده بود، در سایر شهرستانهای استان باکو و همچنین در قلمرو استانهای گنجه و ایروان ادامه داد. در طول نسلکشیهای انجام شده توسط ائتلاف داشناک-بلشویک در سال 1918، در مجموع 128708 نفر در سراسر آذربایجان، از جمله 41300 نفر در استان باکو، 11768 نفر در استان گنجه و 75640 نفر در استان ایروان از آذربایجانیها نابود شدند.
در مجموع، حدود 20 شهر و مرکز شهرستان و 950 روستا در سراسر آذربایجان، از جمله 367 روستا در استان باکو، 276 روستا در استان گنجه و 307 روستا در استان ایروان، غارت، ویران و سوزانده شدند. صدها هزار نفر محکوم به زندگی آوارگی و مهاجرت اجباری شدند. به اموال مردم آذربایجان، با قیمتهای سال 1918، 6.7 میلیارد روبل خسارت مادی وارد شد.
هدف اصلی از ارتکاب این نسلکشی، سرکوب مبارزه مردم ما برای خودمختاری و استقلال آذربایجان، جلوگیری از این روند و تصرف سرزمینهای آذربایجان بود. برای دستیابی به این هدف، تمام احزاب و سازمانهای سیاسی روسی و ارمنی فعال در باکو در یک جبهه واحد علیه آذربایجانیها متحد شدند. دقیقاً با همکاری روسها و ارمنیها بود که نسلکشی آذربایجانیها در سال 1918 انجام شد.
از اسناد کمیسیون تحقیقات فوقالعاده که در 15 ژوئیه 1918 توسط دولت جمهوری آذربایجان برای بررسی جنایات نسلکشی ارمنیها علیه آذربایجانیها تشکیل شد، روشن میشود که طرح نسلکشی در باکو از سال 1917 توسط حزب “داشناکسوتیون” و شورای ملی ارمنی تهیه شده بود. تحقیقات و بازجوییهای انجام شده توسط کمیسیون تحقیقات فوقالعاده به طور کامل ثابت کرده است که آذربایجانیها بدون تمایز بین زن، پیر و کودک، صرفاً بر اساس ویژگیهای نژادی، ملی و مذهبی خود به طور گسترده به قتل رسیدند و اموال مردم غارت شد. در همان زمان، مردم با رنج و شکنجه به قتل رسیدند و پس از کشته شدن، اعمال خشونتآمیز و منزجرکننده بر روی اجساد آنها انجام شد و اقدامات توهینآمیز غیرقابل تصوری بر روی اجساد انسانها صورت گرفت.
صدها سند وجود دارد که تأیید میکند سوزاندن و هتک حرمت منزجرکننده اجساد مسلمانان توسط روشنفکران و روحانیون ارمنی انجام شده است.
ارتکاب نسلکشی توسط ارمنیها علیه آذربایجانیها بر اساس نژاد و ملیت، با مواد تحقیق و بازجویی کمیسیون تحقیقات فوقالعاده، پروتکلهای کارشناسی و اظهارات شهود، از همان سال 1918 به طور کامل اثبات شده است. مواد تحقیق و بازجویی کمیسیون تحقیقات فوقالعاده ثابت میکند که کشتارهای جمعی انجام شده توسط ارمنیها علیه آذربایجانیها در سال 1918، یکی از فجیعترین جنایات نسلکشی در قرن بیستم است.
31 مارس 1919 و 1920، دو بار توسط جمهوری آذربایجان به عنوان روز عزای ملی گرامی داشته شد. در 26 مارس 1998، رهبر کبیر حیدر علیاف با فرمانی که تحت عنوان “درباره نسلکشی آذربایجانیها” امضا کرد، به نسلکشیهای سال 1918 علیه مردم ما ارزش سیاسی بخشید و 31 مارس را “روز نسلکشی آذربایجانیها” اعلام کرد.
در آوریل 2007، در گور دستهجمعی کشف شده در قوبا، از حدود 500 جمجمه انسانی یافت شده، بیش از 50 جمجمه متعلق به کودکان و بیش از 100 جمجمه متعلق به زنان بود و ثابت شد که آنها قربانیان نسلکشی ارمنیها در قوبا در سال 1918 هستند. به منظور جاودانه ساختن یاد قربانیان نسلکشی قوبا، با فرمان رئیسجمهور جمهوری آذربایجان، الهام علیاف، به تاریخ 30 دسامبر 2009، تصمیم به ایجاد “مجموعه یادبود نسلکشی“ در شهر قوبا گرفته شد. رئیسجمهور الهام علیاف در 18 سپتامبر 2013، مجموعه یادبود ساخته شده در ساحل چپ رودخانه گودیالچای در شهر قوبا را افتتاح کرد.
مقیاس نسلکشیهای انجام شده علیه آذربایجانیها در سال 1918، که از اسناد تحقیقاتی قابل درک است، این امکان را میدهد که بگوییم گورستانهای دستهجمعی مشابه آنچه در قوبا کشف شد، در تمام مناطق آذربایجان وجود دارد و تعداد آنها به صدها میرسد. بررسی و آشکارسازی همه اینها و ارائه آنها به جامعه جهانی ضروری است.
نسلکشیهای انجام شده توسط ارمنیها علیه آذربایجانیها، از جمله نسلکشیهای سال 1918، باید در سطح بینالمللی به رسمیت شناخته شود و مسئله ارزشگذاری حقوقی آن حل گردد. به هیچ وجه نباید اجازه ایجاد فضای مصونیت از مجازات در سیستم حقوق بینالملل داده شود. فضای مصونیت از مجازات تاکنون، سوابق جدیدی ایجاد کرده و به ارمنیها اجازه داده است تا جنایاتی مانند تبعیض، اخراج، ترور، قتل، کشتار و نسلکشی خوجالی را علیه مردم ما مرتکب شوند. برای جلوگیری از تبدیل شدن چنین جنایاتی علیه مردم ما به سابقه، عاملان این جنایات و وارثان مسئول آنها باید محاکمه و مجازات شوند. این امر برای تضمین عدالت نیز ضروری است.
واسیف قافاروف،
نماینده مجلس ملی
دکترای علوم تاریخ
