رسوبات (ماسه، ماسه-شن، رس) جمعآوری شده در مخازن آب یا آبگیرها، و همچنین استفاده از سنگهای استخراج شده از زیرزمین در ارتباط با ساخت تونلها یا گذرگاهها، در زمره انواع بهرهبرداری از زیرزمین قرار خواهد گرفت.
بر اساس گزارش Modern.az، این موضوع در پیشنویس قانون اصلاح "قانون زیرزمین" که در جلسه امروز کمیته منابع طبیعی، انرژی و محیط زیست مجلس ملی مورد بحث قرار گرفت، منعکس شده است.
در چارچوب افزایش منابع آب کشور، بهبود تامین آب آشامیدنی با کیفیت و آب آبیاری برای جمعیت، پاکسازی مخازن آب موجود و آبگیرها پیشبینی شده است که این امر منجر به استخراج میلیونها متر مکعب مواد حاوی ماسه، ماسه-شن و رس انباشته شده در این آبگیرها و ورود آنها به چرخه اقتصادی خواهد شد. همچنین، در چارچوب بهبود زیرساختهای جادهای در کشور، ساخت تونلهای زیرگذر منجر به استخراج سنگها از زیرزمین میشود. به منظور ایجاد مبنای قانونی برای استفاده از رسوبات و سنگهای مذکور، که به قانونی شدن استفاده از آنها، تضمین پاسخگویی و ایجاد محیط رقابتی کمک میکند، مبنای قانونی برای تصویب تعدادی از مقررات در زمینه بهرهبرداری از زیرزمین ایجاد میشود:
آییننامه واگذاری بهرهبرداری از زیرزمین از طریق مذاکرات مستقیم؛
مقررات مربوط به اقدامات بهسازی فعالیت بهرهبرداران زیرزمین که به استخراج ذخایر معدنی غیرفلزی مشغول هستند.
لازم به ذکر است که بهرهبرداری از زیرزمین بر اساس مجوز و طبق رویه تعیین شده توسط این قانون و "قانون مجوزها و پروانهها" جمهوری آذربایجان، از طریق مزایده (حراج یا مناقصه) و مذاکرات مستقیم واگذار میشود. همزمان، با تصمیم هیئت وزیران جمهوری آذربایجان، فهرست مواردی که بهرهبرداری از زیرزمین (به استثنای فلزات گرانبها و رنگین، ذخایر و رگههای سنگهای قیمتی) از طریق مذاکرات مستقیم واگذار میشود نیز تایید شده است.
تغییر پیشنهادی، تصویب آییننامه واگذاری بهرهبرداری از زیرزمین از طریق مذاکرات مستقیم را پیشبینی میکند.
یکی از انواع بهرهبرداری از زیرزمین، اعطای حق استفاده از پسماندهای تولیدی مرتبط با عملیات معدنکاری است. بر اساس تغییر پیشنهادی، این حق مطابق با رویه مربوطه اعطا خواهد شد.
حفظ، احیا و افزایش حاصلخیزی و سایر خواص مفید خاک در منطقه انجام کارها، از جمله بهبود وضعیت محیط زیست است و برای این منظور، بهرهبرداران زیرزمین باید طرح احیای (بازسازی زمینهای آسیبدیده یا غیرقابل استفاده در نتیجه فعالیتهای انسانی) این اراضی را تهیه کرده و احیا را نیز بر اساس همان طرح تضمین کنند.
لازم به ذکر است که بخش قابل توجهی از ذخایر معدنی کشور در اراضی کشاورزی قرار دارد. بهرهبرداری از این ذخایر برای توسعه بخش غیرنفتی و صنعت، و کاهش وابستگی به مواد خام ضروری است. اما در حال حاضر، مقررات سیستماتیکی برای کارهای احیا با هدف حفظ، احیا و افزایش حاصلخیزی و سایر خواص مفید خاک، و همچنین بهبود وضعیت محیط زیست توسط بهرهبرداران زیرزمین وجود ندارد. در این چارچوب، الزاماتی مانند تهیه طرحهای احیا، گذراندن ارزیابی زیستمحیطی دولتی، حفظ و احیای لایه حاصلخیز خاک، و در نظر گرفتن شرایط هیدروژئولوژیکی و مهندسی-ژئولوژیکی تعیین خواهد شد و بازگرداندن اراضی به وضعیت مفید قبلی یا جایگزین تضمین میشود.
این تغییرات به بهبود تنظیمات حقوقی در زمینه بهرهبرداری از زیرزمین، افزایش کارایی استفاده از منابع طبیعی، امنیت زیستمحیطی، حفظ تعادل اکولوژیکی، ورود پسماندهای ناشی از فعالیتهای معدنکاری به چرخه اقتصادی و اجرای سیستماتیک اقدامات احیای مناطق زیرزمینی مورد بهرهبرداری کمک خواهد کرد.
