در تاریخ ۲۸ فوریه، انجام عملیات نظامی توسط آمریکا و اسرائیل در ایران، تنشها را در منطقه بیش از پیش افزایش داده است. در پی حوادث رخ داده، ایران علاوه بر برخی کشورهای عربی، حملات هوایی به ترکیه همسایه و همچنین نخجوان نیز انجام داده است. به طوری که در ۵ مارس، نخجوان توسط ایران با ۴ پهپاد مورد حمله قرار گرفت. در نتیجه این حمله، انفجاری در نزدیکی فرودگاه بینالمللی نخجوان و اطراف مدرسهای واقع در روستای شکرآباد رخ داد.
در نتیجه این حادثه، ۴ نفر مجروح شدند. این حادثه بار دیگر مسئله امنیت نخجوان را که از نظر جغرافیایی از بخش اصلی آذربایجان جدا افتاده است، به دستور کار آورده است. از سوی دیگر، تسریع در گشایش کریدور زنگزور در راستای حل مشکلات بین ارمنستان و آذربایجان نیز بار دیگر به موضوع بحث تبدیل شده است.
در رابطه با این موضوع، Modern.az با نمایندگان مجلس تماس گرفته است.
آزای قولیف، نماینده مجلس، اظهار داشت که ایران با دست زدن به چنین تحریکاتی میتواند خود را به طور کامل از همکاریهای منطقهای محروم کند:
«اقدام تروریستی ایران در نخجوان هیچ تأثیری بر دستور کار صلح ما با ارمنستان نخواهد داشت. تماس آرارات میرزویان، وزیر امور خارجه ارمنستان، با همتای آذربایجانی خود، جیحون بایراموف، و ابراز نگرانی از این حادثه، گواه آشکاری بر این مدعاست.» «آذربایجان موفق شده است صلح را در قفقاس جنوبی به یک روند برگشتناپذیر تبدیل کند و نه ایران و نه روسیه نمیتوانند این روند را متوقف کنند. برعکس، ایران با اجازه دادن به این تحریکات میتواند خود را به طور کامل از فرصتهای همکاری منطقهای محروم کند. پس از این حادثه، دستورالعملهای مربوط به تقویت بیشتر مرزها و مسائل ترانزیت صادر شده است، از جمله آغاز تخلیه کارکنان سفارت و سرکنسولگری آذربایجان در ایران. اینها فعلاً اولین گامها هستند. بسته به رفتار بعدی ایران و تحولات حوادث، اقدامات اضافی نیز ممکن است اتخاذ شود.» – این را آ. قولیف خاطرنشان کرد.
جوانشیر فیضیف، نماینده مجلس، اظهار داشت که هیچ جنگی بدون تأثیر بر کشورهای منطقه نمیگذرد:
«در زمانی که جنگی گسترده در همسایگی در جریان است، امنیت مرزی از اهمیت ویژهای برخوردار است. در واقع، هدف قرار دادن کشورهای منطقه توسط حکومت ایران، توانایی دفاعی آن را به شدت کاهش میدهد. حملات هوایی به نخجوان، عمل عناصر ضد آذربایجانی است که در حکومت ایران حضور دارند و آنها باید پاسخگو باشند.»
به گفته ج. فیضیف، آمادهسازی نیروهای مسلح توسط رئیسجمهور الهام علیاف برای نبرد، نشانهای از آمادگی برای اتخاذ تدابیر تلافیجویانه است. آذربایجان برای مجازات متجاوز، تمامی ابزارهای لازم و امکانات نظامی-فنی را در اختیار دارد و در صورت لزوم، اقدامات مقتضی اتخاذ خواهد شد.
حوادثی که در منطقه ما رخ میدهد، نشاندهنده ضرورت صلح است:
«حوادث رخ داده در منطقه، به ویژه حملات پهپادی به نخجوان، هیچ تأثیر منفی بر گشایش کریدور زنگزور یا روند صلح بین آذربایجان و ارمنستان نخواهد داشت. در چنین شرایطی، ارمنستان باید با درس گرفتن از اقدامات تجاوزکارانه و ناجوانمردانه رژیم ایران که آن را شریک استراتژیک خود میداند، روند صلح را تسریع بخشد. برای این منظور، شرایط مطرح شده توسط آذربایجان باید در اسرع وقت محقق شود.»
المان نصیروف در اظهاراتی به وبسایت ما گفت که نخجوان، محل وقوع حادثه، از نظر جغرافیایی از سرزمین اصلی آذربایجان جدا افتاده است و با راهاندازی کریدور زنگزور، ایجاد ارتباط مستقیم بین بخش اصلی کشور و جمهوری خودمختار پیشبینی میشود. از این منظر، گشایش کریدور نخجوان در پسزمینه اقدامات تروریستی اخیر ایران، اهمیت ویژهای پیدا میکند.
«معتقدم که تماس آرارات میرزویان، وزیر امور خارجه ارمنستان، با جیحون بایراموف، وزیر امور خارجه آذربایجان، بار دیگر نشان داد که آذربایجان و ارمنستان به روند صلح علاقهمند هستند. احتمال امضای توافقنامه صلح در سال ۲۰۲۶ به اندازه کافی بالاست.» – این را او اظهار داشت.
ا. نصیروف خاطرنشان کرد که حمله ایران به خاک آذربایجان بار دیگر نشان داد که روند مربوط به راهاندازی کریدور زنگزور باید بیش از پیش تسریع شود.
«ایران همیشه به این مسئله از موضعی متفاوت نگریسته و آن را برای خود «خط قرمز» معرفی کرده است. حوادث اخیر نیز نشان میدهد که در حال حاضر، رویکرد محافل حکومتی ایران به این مسئله کاملاً سختگیرانه و خصمانه است.
ایالات متحده در این راستا با کشورهای مختلف همکاری فعال دارد. اما ایران هنوز در پذیرش اجرای این پروژه که میتواند برای خودش نیز مفید باشد، با مشکل مواجه است.»
رضوان نبیاف، عضو مجلس ملی و دکترای علوم سیاسی، تأکید کرد که حوادث اخیر نمیتواند مانعی برای اجرای پروژه کریدور زنگزور ایجاد کند:
«کریدور زنگزور یک پروژه با اهمیت استراتژیک در مقیاس بینالمللی است. در بیانیه مشترک امضا شده در اجلاس صلح واشنگتن در ۸ اوت سال گذشته نیز بر اهمیت بینالمللی و بینکشوری مسیر ترامپ تأکید شده است. این پروژه نه تنها مناطق غربی آذربایجان را به منطقه نخجوان متصل میکند، بلکه از اهمیت بینقارهای نیز برخوردار است. آسیای مرکزی و چین را به ترکیه و کشورهای اروپایی متصل میکند. ایالات متحده نیز در سطح ریاستجمهوری در اجرای این پروژه مشارکت کرده و در آن سرمایهگذاری میکند. هیچ قدرتی نمیتواند مانع اجرای این پروژه شود. زیرا این پروژه به صلح، امنیت، ثبات و اعتمادسازی در منطقه خدمت میکند. حتی با منافع دولتهایی که در حال حاضر در وضعیت جنگی هستند، نیز سازگار است. با این حال، وجود برخی خطرات بالقوه در شرایط کنونی نیز انکار نمیشود. زیرا در همسایه جنوبی ما جنگ در جریان است. با این وجود، هیچ مانع یا مداخلهای نمیتواند تحقق کریدور زنگزور را مختل کند.»
نماینده مجلس تأکید کرد که تحقق کریدور زنگزور در کوتاهترین زمان ممکن، اکنون بیش از پیش حیاتی و مهم است. «آذربایجان علاوه بر مسیر زمینی از طریق ایران، علاقهمند به تأمین ارتباط زمینی با نخجوان از طریق قرهباغ و زنگزور شرقی و از طریق مسیر ترامپ نیز هست. همچنین نیاز مبرمی به ایجاد ارتباط زمینی آذربایجان با اروپا از طریق منطقه نخجوان و ترکیه وجود دارد. در حال حاضر، مسیر زمینی به نخجوان از خاک ایران میگذرد، اما از آنجا که ایران در وضعیت جنگی قرار دارد، مشکلات جدی در زمینه ثبات و امنیت وجود دارد.»
«آذربایجان توافقنامه صلح با ارمنستان را پاراف کرده و عملاً شرایط صلح برقرار است. هر دو طرف به حفظ این صلح و تقویت آن با پروژههای مختلف بسیار علاقهمند هستند. گفتگوها در سطوح مختلف با ارمنستان در جریان است. از این منظر، کریدور زنگزور که از ارمنستان به نخجوان امتداد مییابد، به عبارت دیگر، تحقق بخش مسیر ترامپ آن، بسیار حیاتی است. این پروژه که در مقیاس منطقهای دارای کارکرد تثبیتکننده است، به نفع هر دو دولت است.» – نماینده مجلس در پایان اظهار داشت.
لازم به ذکر است که کریدور زنگزور یک خط حمل و نقل و ارتباطی است که هدف آن اتصال مناطق غربی آذربایجان به جمهوری خودمختار نخجوان است. این کریدور با عبور از خاک ارمنستان، هدف ایجاد ارتباط زمینی مستقیم بین آذربایجان و نخجوان را دنبال میکند.
گشایش این کریدور، علاوه بر بازسازی ارتباطات حمل و نقل داخلی آذربایجان، از اهمیت ژئوپلیتیکی و اقتصادی مهمی برای منطقه نیز برخوردار است. از طریق این مسیر، آذربایجان به ارتباط مستقیم با نخجوان دست خواهد یافت و در عین حال، اتصال حمل و نقل زمینی با ترکیه نیز تقویت خواهد شد. علاوه بر این، کریدور زنگزور میتواند با ایجاد فرصتهای جدید تجاری و ترانزیتی در قفقاز جنوبی، نقشه لجستیکی منطقه را تغییر دهد.
