در قلمرو ارمنستان امروزی، میراث غنی تاریخی-فرهنگی آذربایجان وجود دارد. متأسفانه، اگرچه بسیاری از آنها در 30 سال اخیر توسط ارامنه رادیکال تخریب شدهاند، اما آثار وجود ما در سرزمینهای تاریخیمان به طور کامل پاک نشده است. امروز در ایروان، پایتخت ارمنستان، تنها مسجد فعال در قلمرو این کشور - مسجد کبود - فعالیت میکند. با وجود تلاشها برای معرفی میراث تاریخی ما به عنوان بخشی از فرهنگ ایران، امروز بسیاری از بناهای تاریخی و مذهبی ما غیرفعال هستند. لازم به ذکر است که امروز در چارچوب روند عادیسازی روابط بین دو کشور، پیشنهادهایی برای مرمت بناهای تاریخی-مذهبی ما و واگذاری آنها به اداره مسلمانان قفقاز، همانند گذشته، مطرح میشود.
بختیار نجفاف، معاون رئیس اداره مسلمانان قفقاز، در اظهاراتی به Modern.az اعلام کرد که این نهاد برای بازسازی اماکن مذهبی و تاریخ ما در آذربایجان غربی تلاش میکند:
"دیروز با سازماندهی مشترک جامعه آذربایجان غربی و قاضیگری ایروان، مراسمی در سطح عالی تحت رهبری حضرت شیخ برگزار شد. در این مراسم مسائل بسیاری مورد بحث قرار گرفت. در این دیدار، حفاظت از میراث دینی و فرهنگی مربوط به آذربایجان غربی، سرنوشت بناهای تاریخی و چشماندازهای آینده به طور گسترده مورد بحث و بررسی قرار گرفت. در ایروان و مناطق اطراف، علاوه بر بناهای فرهنگی و تاریخی متعلق به آذربایجانیها، بحثهای جدی در مورد از بین بردن میراث دینی ما نیز انجام شد. امروز دولت ارمنستان به صلح فرا میخواند، اسناد امضا میکند، اما کلیسا همچنان مانند همیشه سیاست انتقامجویانه را دنبال میکند و حتی با دولت خود نیز موافق نیست.
بختیار نجفاف اظهار داشت که بیش از 700 قبرستان و بیش از 500 مسجد متعلق به آذربایجانیها در ارمنستان وجود داشته که برخی از آنها تخریب شدهاند.
"دیوارهای مسجد تپهباشی باقی مانده است، تنها مسجد کبود سالم مانده و فعال است. آن نیز امروز با نام دیگری اداره میشود. در مجموع، همه اینها حقوق ماست. همانند همیشه، هر کس به مرور زمان حق خود را به دست میآورد. ما نیز باید با پیروزی خود و سیاست خارجی که توسط فرمانده کل قوا دنبال میشود، به بازسازی حقوق دینی خود دست یابیم. این حق ماست.
اما امروز همه چیز در سطح صلح و در چارچوب سیاستهای جناب رئیسجمهور، در مسیری مثبت ادامه دارد. انشاءالله، ما نیز برای بازسازی اماکن مذهبی و تاریخ خود تلاش میکنیم".
معاون شیخ همچنین اشاره کرد که دو کتاب در این زمینه منتشر خواهد شد. علاوه بر این، کار بر روی مقالات علمی جداگانه و کتابی درباره علمای دینی ایروان نیز در حال انجام است. قاضیگری قصد دارد به زودی مراسم رونمایی از این انتشارات را برگزار کند.
معاون شیخ در مورد بازگرداندن مساجد و بناهای مذهبی به اداره مسلمانان قفقاز چنین گفت:
"پس از امضای توافقنامه صلح، مسئله بازسازی مساجد و بناهای مذهبی ما در آذربایجان غربی و قرار گرفتن آنها تحت نظارت اداره مسلمانان قفقاز، همانند گذشته، باید حل شود. در حال حاضر، در کشور ما اماکن عبادتی برای ارامنه وجود دارد تا بتوانند عبادت کنند. همزمان، حق ما نیز هست که اماکن عبادی دینی در آنجا مرمت شوند. پس از انعکاس توافقنامه صلح، ما به عنوان مردم قفقاز دوباره در کنار هم زندگی خواهیم کرد و دین خود را با آرامش انجام خواهیم داد. ما نیز به عنوان روحانیون، نه طرفدار سلاح و جنگ، بلکه طرفدار کلام، سخن و صلح هستیم. ملتهای ما در کنار هم زندگی کنند، صلح برقرار باشد".
